Ngữ pháp において trong tiếng Nhật: nghĩa, における và khác gì で

N + において nghĩa là "tại, ở, trong" một nơi chốn, thời điểm hay lĩnh vực. Nó làm đúng việc của trợ từ で chỉ nơi diễn ra sự việc, nhưng trang trọng hơn hẳn, nên bạn gặp nó trong thông báo, báo chí, luận văn, bài phát biểu. Ví dụ: 会議は第一会議室において行われます。 (Kaigi wa daiichi kaigishitsu ni oite okonawaremasu., cuộc họp được tổ chức tại phòng họp số 1) và 現代社会において、スマートフォンは欠かせないものだ。 (Gendai shakai ni oite, sumātofon wa kakasenai mono da., trong xã hội hiện đại, điện thoại thông minh là thứ không thể thiếu).

Khi muốn bổ nghĩa cho một danh từ, において đổi thành における + N: 日本における外国人労働者 (Nihon ni okeru gaikokujin rōdōsha, lao động nước ngoài tại Nhật). Đa số danh sách ngữ pháp xếp mẫu này ở trình độ N3, một số tài liệu xếp vào N2. Chữ Hán gốc là 於いて, nhưng gần như luôn viết bằng hiragana.

Bảng công thức

Dạng	Cấu trúc	Ví dụ	Nghĩa
Cơ bản	N + において	東京において (Tōkyō ni oite)	tại Tokyo
Nhấn mạnh, đối chiếu	N + においては	日本においては (Nihon ni oite wa)	ở Nhật thì
Thêm "cũng"	N + においても	この点においても (kono ten ni oite mo)	ở điểm này cũng
Bổ nghĩa danh từ	N1 + における + N2	職場における人間関係 (shokuba ni okeru ningen kankei)	quan hệ con người ở nơi làm việc
Bổ nghĩa danh từ (ít gặp)	N1 + においての + N2	教育においての課題 (kyōiku ni oite no kadai)	vấn đề trong giáo dục

Cách ghép chỉ có một: đặt において ngay sau danh từ. Không gắn trực tiếp vào động từ hay tính từ. Nếu muốn nói về một hành động, bạn danh từ hoá trước, ví dụ 研究において (kenkyū ni oite, trong nghiên cứu) thay cho động từ 研究する.

Ba cách dùng của において

Nơi tổ chức một sự kiện

Đây là cách dùng hay gặp nhất trong thông báo. Danh từ đứng trước là địa điểm, động từ chính thường là 行う, 開く, 開催する.

• 卒業式は体育館において行われた。 (Sotsugyōshiki wa taiikukan ni oite okonawareta., lễ tốt nghiệp đã được tổ chức tại nhà thể chất)
• 説明会は本社ビル三階において開催いたします。 (Setsumeikai wa honsha biru sangai ni oite kaisai itashimasu., buổi giới thiệu sẽ được tổ chức tại tầng 3 tòa nhà trụ sở)

Lưu ý: において chỉ nơi sự việc diễn ra, không chỉ nơi một vật tồn tại. Câu "trong phòng có con mèo" vẫn phải là 部屋に猫がいる。 (Heya ni neko ga iru.), không dùng において.

Thời điểm, thời đại

Đi với danh từ chỉ giai đoạn: 時代, 時点, 段階, 過去, 現在.

• 江戸時代において、町人の文化が発展した。 (Edo jidai ni oite, chōnin no bunka ga hatten shita., vào thời Edo, văn hoá của tầng lớp thị dân phát triển)
• 現時点において、問題は見つかっていません。 (Genjiten ni oite, mondai wa mitsukatte imasen., tại thời điểm hiện tại, chưa phát hiện vấn đề gì)

現時点において là cụm rất hay xuất hiện trong email công việc và thông cáo. Trong lời nói thường ngày, người Nhật nói 今のところ (ima no tokoro, hiện giờ) cho nhẹ nhàng hơn.

Lĩnh vực, phương diện

Danh từ đứng trước là một lĩnh vực hay khía cạnh, dịch là "trong, về mặt".

• 教育において、一番大切なのは何だと思いますか。 (Kyōiku ni oite, ichiban taisetsu na no wa nan da to omoimasu ka., trong giáo dục, bạn nghĩ điều quan trọng nhất là gì?)
• 料理の腕において、彼に勝てる人はいない。 (Ryōri no ude ni oite, kare ni kateru hito wa inai., về tay nghề nấu ăn, không ai thắng được anh ấy)

Ở nghĩa này, において gần với "về mặt" của tiếng Việt. Nó đánh dấu phạm vi so sánh hoặc đánh giá.

においては và においても

Thêm は hoặc も vào sau において giống như thêm vào sau で. Nghĩa gốc giữ nguyên, chỉ có sắc thái đổi.

においては tách phạm vi đó ra để đối chiếu với nơi khác, lĩnh vực khác. Tiếng Việt dịch "ở ... thì".

• 日本においては、車は左側を走る。 (Nihon ni oite wa, kuruma wa hidarigawa o hashiru., ở Nhật thì xe chạy bên trái): ngầm so sánh với nước khác.
• この地域においては、昔から米作りが盛んだ。 (Kono chiiki ni oite wa, mukashi kara komezukuri ga sakan da., ở vùng này thì từ xưa nghề trồng lúa đã phát triển)

においても thêm ý "cũng": phạm vi này cũng giống phạm vi đã nói trước đó.

• 値段だけでなく、品質においても新しいモデルのほうが優れている。 (Nedan dake de naku, hinshitsu ni oite mo atarashii moderu no hō ga sugurete iru., không chỉ giá mà cả về chất lượng, mẫu mới cũng tốt hơn)
• どの国においても、子どもの教育は大切だ。 (Dono kuni ni oite mo, kodomo no kyōiku wa taisetsu da., ở nước nào thì việc giáo dục trẻ em cũng quan trọng)

における + danh từ

Khi cả cụm "tại X" đứng trước một danh từ để bổ nghĩa, bạn không viết において の mà dùng における. Dạng này đặc biệt hay gặp trong tiêu đề báo, tên đề tài nghiên cứu, tên bài luận.

• 日本における外国人労働者の現状 (Nihon ni okeru gaikokujin rōdōsha no genjō, thực trạng lao động nước ngoài tại Nhật).
• 職場におけるハラスメント (shokuba ni okeru harasumento, quấy rối ở nơi làm việc).
• ベトナムにおける日本語教育 (Betonamu ni okeru Nihongo kyōiku, việc dạy tiếng Nhật ở Việt Nam).

Nếu bạn đang viết tiểu luận hay báo cáo bằng tiếng Nhật, cụm "N1 における N2" là cách đặt tiêu đề rất tự nhiên. Dạng においての cũng đúng ngữ pháp nhưng ít dùng hơn.

Phân biệt において với で, にて, にとって

Mẫu	Dùng khi	Ví dụ
において	Văn viết, thông báo, phát biểu trang trọng	式は講堂において行われる。 (Shiki wa kōdō ni oite okonawareru.)
で	Mọi tình huống, nhất là văn nói	講堂で式がある。 (Kōdō de shiki ga aru.)
にて	Thông báo, biển hiệu, email, rất ngắn gọn	受付は一階にて行います。 (Uketsuke wa ikkai nite okonaimasu.)
にとって	"Đối với ai đó", nêu góc nhìn của một người	私にとって、家族は一番大切だ。 (Watashi ni totte, kazoku wa ichiban taisetsu da.)

Với で, chỉ đổi sắc thái. Mọi câu dùng において ở nghĩa nơi chốn đều có thể đổi về で, nhưng chiều ngược lại thì không: kể chuyện thường ngày như "tôi uống cà phê ở quán" mà dùng において nghe như văn bản hành chính. Nếu chưa chắc cách dùng で, xem lại bài trợ từ を, に, で.

にとって thì khác hẳn về nghĩa: nó nêu lập trường của một người khi đánh giá ("với tôi thì..."). Người học hay dịch "trong" sang において khi gặp câu kiểu "trong mắt tôi", và câu đó phải dùng にとって.

Cũng đừng nhầm với について (về chủ đề gì). 日本の文化について話す là nói về văn hoá Nhật, còn において không mang nghĩa "về chủ đề". Bài ngữ pháp について có phần so sánh chi tiết.

Lỗi người Việt hay mắc

• Dùng において trong câu chuyện thường ngày: 昨日、カフェにおいてコーヒーを飲んだ。 nghe cứng như biên bản. Nói tự nhiên là 昨日、カフェでコーヒーを飲んだ。 (Kinō, kafe de kōhī o nonda.)
• Dùng において cho nơi tồn tại: câu có いる, ある chỉ vị trí của người hay vật phải dùng に.
• Dùng において thay cho にとって: viết 私において khi muốn nói "đối với tôi". Câu đúng là 私にとって (watashi ni totte).
• Viết において の + N thay vì における + N. Dạng においての tồn tại nhưng hiếm, còn "においての" ghép với tiêu đề nghe vụng. Mặc định hãy dùng における.
• Gắn において vào động từ: ×勉強するにおいて. Mẫu gần giống đúng ngữ pháp là 〜するにあたって (suru ni atatte, khi tiến hành), một cấu trúc khác.

Mẹo nhớ

Hãy nghĩ において là "で mặc vest". Nghĩa giống で ở cách chỉ nơi chốn, thời điểm, nhưng chỉ xuất hiện ở chỗ cần lịch sự, trang trọng. Còn における là dạng "đứng trước danh từ" của nó, giống như cách tiếng Việt nói "tại Nhật" và "lao động tại Nhật".

Bài tập

Chọn において, における, にとって hoặc で để điền vào chỗ trống.

1. 入学式は講堂（　）行われます。
2. ビジネス（　）一番大切なのは信用だ。
3. これは日本（　）外国人の生活についての調査です。
4. 私（　）、家族は何よりも大切だ。
5. 毎朝、駅前のコンビニ（　）パンを買います。
6. 料理の腕（　）、彼女に勝てる人はいない。

Đáp án:

1. 入学式は講堂において行われます。 (Nyūgakushiki wa kōdō ni oite okonawaremasu., lễ nhập học được tổ chức tại hội trường)
2. ビジネスにおいて一番大切なのは信用だ。 (Bijinesu ni oite ichiban taisetsu na no wa shin'yō da., trong kinh doanh, điều quan trọng nhất là uy tín)
3. これは日本における外国人の生活についての調査です。 (Kore wa Nihon ni okeru gaikokujin no seikatsu ni tsuite no chōsa desu.): đứng trước danh từ 外国人の生活 nên dùng における.
4. 私にとって、家族は何よりも大切だ。 (Watashi ni totte, kazoku wa nani yori mo taisetsu da.): góc nhìn của người nói.
5. 毎朝、駅前のコンビニでパンを買います。 (Maiasa, ekimae no konbini de pan o kaimasu.): chuyện thường ngày, dùng で.
6. 料理の腕において、彼女に勝てる人はいない。 (Ryōri no ude ni oite, kanojo ni kateru hito wa inai., về tay nghề nấu ăn, không ai thắng được cô ấy)

Câu hỏi thường gặp

において là ngữ pháp N3 hay N2?

Phần lớn danh sách ngữ pháp và sách luyện thi đặt において ở N3, một số tài liệu đặt ở N2. Dù xếp ở đâu, bạn sẽ gặp nó nhiều trong bài đọc hiểu từ N3 trở lên vì bài đọc thường là văn viết.

においては khác において thế nào?

は thêm ý đối chiếu. 日本においては ngầm hiểu "ở Nhật thì vậy, nơi khác có thể khác". Nếu câu không có ý so sánh, dùng において là đủ.

Có thể thay において bằng で trong mọi câu không?

Ở nghĩa nơi chốn và thời điểm thì gần như luôn được, câu chỉ bớt trang trọng. Ở nghĩa lĩnh vực ("về mặt"), đổi sang で đôi khi nghe lạ, khi đó người ta hay dùng では hoặc の面で.

における và においての khác nhau không?

Nghĩa như nhau. における phổ biến hơn nhiều và là dạng nên dùng mặc định khi bổ nghĩa cho danh từ.