Ngữ pháp ても (temo) tiếng Nhật: “dù… cũng” và phân biệt với のに, けど

Ngữ pháp ても (temo) có công thức V て + も, nghĩa là "dù có… thì cũng", "cho dù… vẫn". Vế sau xảy ra ngược với điều người nghe chờ đợi từ vế trước. Ví dụ: 明日雨が降っても、試合はあります。 (ashita ame ga futte mo, shiai wa arimasu, "Dù mai trời mưa, trận đấu vẫn diễn ra"), 高くても、買います。 (takakute mo, kaimasu, "Dù đắt tôi vẫn mua"). Với danh từ và tính từ な, ても đổi thành でも: 日曜日でも, 静かでも.

Bảng công thức

Loại từ	Công thức	Ví dụ	Nghĩa
Động từ	V て + も	行っても	dù có đi
Động từ phủ định	V ない → なくても	行かなくても	dù không đi
Tính từ い	bỏ い + くても	高くても	dù đắt
Tính từ な	な + でも	静かでも	dù yên tĩnh
Danh từ	N + でも	学生でも	dù là học sinh
Nhấn mạnh	いくら, どんなに + ても	どんなに忙しくても	dù bận đến mấy
Từ để hỏi	何, いつ, どこ, 誰 + ても	何を食べても	dù ăn gì đi nữa

Cách chia ても theo từng loại từ

Với động từ, bạn chỉ cần chia sang thể て rồi thêm も. Động từ nào có thể て đuôi で (飲んで, 読んで) thì thành でも. Nếu chưa chắc cách chia thể て của từng nhóm, xem lại bài thể て.

Từ gốc	Thể て	Dạng ても	Phủ định なくても
行く (nhóm 1)	行って	行っても	行かなくても
飲む (nhóm 1)	飲んで	飲んでも	飲まなくても
話す (nhóm 1)	話して	話しても	話さなくても
待つ (nhóm 1)	待って	待っても	待たなくても
食べる (nhóm 2)	食べて	食べても	食べなくても
見る (nhóm 2)	見て	見ても	見なくても
来る (nhóm 3)	来て	来ても	来なくても
する (nhóm 3)	して	しても	しなくても

Tính từ い bỏ い, thêm くても. Riêng いい đổi thành よくても. Tính từ な và danh từ thêm でも, phủ định là じゃなくても (văn viết: でなくても).

Từ gốc	Dạng ても	Phủ định	Nghĩa
高い	高くても	高くなくても	dù đắt / dù không đắt
寒い	寒くても	寒くなくても	dù lạnh / dù không lạnh
いい	よくても	よくなくても	dù tốt / dù không tốt
静か	静かでも	静かじゃなくても	dù yên tĩnh / dù không yên tĩnh
便利	便利でも	便利じゃなくても	dù tiện / dù không tiện
日曜日	日曜日でも	日曜日じゃなくても	dù là chủ nhật / dù không phải chủ nhật

Các cách dùng ても

1. Giả định: "dù có… thì cũng"

Vế trước là chuyện chưa xảy ra. Người nói khẳng định kết quả ở vế sau không thay đổi. Hay đi kèm たとえ (tatoe, "cho dù") ở đầu câu để nhấn mạnh.

• 明日雨が降っても、ピクニックに行きます。 (ashita ame ga futte mo, pikunikku ni ikimasu, "Dù mai mưa, tôi vẫn đi dã ngoại").
• たとえ失敗しても、もう一度やってみます。 (tatoe shippai shite mo, mō ichido yatte mimasu, "Cho dù thất bại, tôi sẽ thử lại lần nữa").

2. Sự thật trái kỳ vọng: "đã… mà vẫn"

Vế trước là việc đã làm thật, nhưng kết quả không như mong đợi. Thì quá khứ nằm ở vế sau, ても không đổi.

• 薬を飲んでも、熱が下がりませんでした。 (kusuri o nonde mo, netsu ga sagarimasen deshita, "Uống thuốc rồi mà vẫn không hạ sốt").
• 何回説明しても、彼は分かってくれません。 (nankai setsumei shite mo, kare wa wakatte kuremasen, "Giải thích bao nhiêu lần anh ấy vẫn không hiểu").

3. いくら, どんなに + ても: "dù… đến mấy"

いくら (ikura) và どんなに (donna ni) đặt trước động từ hoặc tính từ để nói mức độ cao nhất cũng không làm thay đổi kết quả. Hai từ này gần như luôn đi cùng ても.

• いくら勉強しても、漢字が覚えられません。 (ikura benkyō shite mo, kanji ga oboeraremasen, "Học bao nhiêu cũng không nhớ được kanji").
• どんなに忙しくても、朝ご飯は食べます。 (donna ni isogashikute mo, asagohan wa tabemasu, "Bận đến mấy tôi cũng ăn sáng").
• いくら高くても、この辞書は買いたいです。 (ikura takakute mo, kono jisho wa kaitai desu, "Đắt mấy tôi cũng muốn mua cuốn từ điển này").

4. Từ để hỏi + ても: "dù… gì, ở đâu, lúc nào"

Ghép 何 (gì), いつ (khi nào), どこ (đâu), 誰 (ai), どう (thế nào) với ても để nói "trường hợp nào cũng vậy".

• この店は何を食べてもおいしいです。 (kono mise wa nani o tabete mo oishii desu, "Quán này ăn món gì cũng ngon").
• いつ電話しても、彼は出ません。 (itsu denwa shite mo, kare wa demasen, "Gọi lúc nào anh ấy cũng không nghe máy").
• どこに行っても、人が多いです。 (doko ni itte mo, hito ga ōi desu, "Đi đâu cũng đông người").
• 誰に聞いても、答えは同じでした。 (dare ni kiite mo, kotae wa onaji deshita, "Hỏi ai câu trả lời cũng giống nhau").

5. V ても V ても: lặp lại để nhấn mạnh

Lặp hai lần cùng một động từ để nói làm mãi mà không có kết quả, rất hay gặp trong văn nói.

• 食べても食べても、すぐお腹がすきます。 (tabete mo tabete mo, sugu onaka ga sukimasu, "Ăn mãi mà vẫn mau đói").
• 洗っても洗っても、汚れが落ちません。 (aratte mo aratte mo, yogore ga ochimasen, "Giặt mãi mà vết bẩn không ra").

6. なくても: "dù không… cũng"

• 説明書を読まなくても、使い方が分かります。 (setsumeisho o yomanakute mo, tsukaikata ga wakarimasu, "Không đọc hướng dẫn cũng biết cách dùng").
• 日曜日じゃなくても、店は混んでいます。 (nichiyōbi ja nakute mo, mise wa konde imasu, "Không phải chủ nhật quán cũng đông").

Khi vế sau là いい, câu chuyển sang nghĩa "không cần làm": 明日は来なくてもいいです。 (ashita wa konakute mo ii desu, "Mai bạn không cần đến"). Mẫu này cùng với てもいい (được phép) được giảng riêng ở bài ngữ pháp てもいい.

Phân biệt ても với のに và けど

Ba mẫu này đều dịch được là "nhưng", "vậy mà", nên người học hay dùng lẫn. Điểm mấu chốt nằm ở hai câu hỏi: vế trước đã xảy ra chưa, và vế sau có phải ý định hay lời nhờ của người nói không.

Tiêu chí	ても	のに	けど
Vế trước	Giả định hoặc sự thật	Chỉ sự thật đã biết	Sự thật đã biết
Cảm xúc	Trung tính, quả quyết	Bất ngờ, tiếc, bực	Trung tính, nhẹ
Vế sau là ý định, lời nhờ	Được	Không được	Được
Nối với danh từ, な	でも	なのに	だけど
Ví dụ	高くても、買います。	高いのに、買いました。	高いけど、買います。

Đọc kỹ ba câu ví dụ trong bảng:

• 高くても、買います。 (takakute mo, kaimasu, "Dù đắt tôi vẫn mua"): có thể chưa biết giá, nhưng đã quyết là mua.
• 高いのに、買いました。 (takai noni, kaimashita, "Đắt vậy mà vẫn mua"): việc đã xảy ra, người nói thấy lạ hoặc chê.
• 高いけど、買います。 (takai kedo, kaimasu, "Đắt nhưng tôi mua"): đã biết là đắt, chỉ nối hai ý trái nhau.

Câu ✗ 高いのに、買います sai vì のに không đi với vế sau là ý định. Muốn than phiền một việc đã xảy ra, dùng のに: 約束したのに、彼は来なかった。 (yakusoku shita noni, kare wa konakatta, "Đã hứa vậy mà anh ấy không đến"). Chi tiết về のに có ở bài ngữ pháp のに, còn các cách nói "nhưng" khác như が, けれども có ở bài cách nói nhưng trong tiếng Nhật.

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 静かくても → ✓ 静かでも. Tính từ な không chia như tính từ い.
• ✗ いいくても → ✓ よくても. いい luôn đổi gốc thành よ khi chia.
• ✗ 読んても → ✓ 読んでも. Thể て đuôi で thì giữ で.
• ✗ いくら勉強しますが、覚えられません。 → ✓ いくら勉強しても、覚えられません。 いくら và どんなに cần ても phía sau.
• ✗ 行ったても → ✓ 行っても. ても không có dạng quá khứ, thì của câu nằm ở vế sau.
• Lẫn ても với てもいい: 食べてもいいです là "được ăn", còn 食べても太りません là "ăn cũng không béo".

Bài tập nhỏ

Chia từ trong ngoặc sang dạng ても, hoặc chọn mẫu đúng:

Câu	Đề bài
1	雨が (降る) ___、行きます。
2	(寒い) ___、毎朝走ります。
3	(日曜日) ___、仕事があります。
4	いくら (呼ぶ) ___、返事がありません。
5	何を (言う) ___、彼は聞きません。
6	Chọn ても hay のに: 毎日練習した (___)、試合に負けた。

Đáp án:

1. 雨が降っても、行きます。
2. 寒くても、毎朝走ります。
3. 日曜日でも、仕事があります。
4. いくら呼んでも、返事がありません。
5. 何を言っても、彼は聞きません。
6. 毎日練習したのに、試合に負けた。 (việc đã xảy ra, người nói tiếc)

Câu hỏi thường gặp

ても và でも khác nhau thế nào?

Trong mẫu này, でも chỉ là biến thể của ても khi đứng sau danh từ, tính từ な hoặc thể て đuôi で. Ngoài ra でも còn có hai nghĩa khác. Đứng đầu câu, nó nghĩa là "nhưng". Đứng sau danh từ, nó dùng để gợi ý nhẹ, như お茶でも飲みませんか。 (ocha demo nomimasen ka, "Uống trà hay gì đó nhé?")

ても có dùng cho chuyện đã qua được không?

Được. ても không đổi, chỉ vế sau chia quá khứ: 何度電話しても、出なかった。 (nando denwa shite mo, denakatta, "Gọi mấy lần cũng không nghe máy").

ても và としても khác nhau thế nào?

としても nhấn mạnh giả định, thường cho chuyện khó xảy ra: たとえ宝くじが当たったとしても、仕事は辞めません。 (tatoe takarakuji ga atatta to shite mo, shigoto wa yamemasen, "Giả sử có trúng xổ số tôi cũng không bỏ việc"). Với chuyện bình thường, dùng ても là đủ.

Ngữ pháp ても thuộc trình độ nào?

ても thường được dạy ở trình độ N4, ngay sau khi học thể て và てもいい.