Cách nói khoảng cách trong tiếng Trung: A离B远, 离…多远

Để nói "A cách B xa hay gần" trong tiếng Trung, bạn dùng cấu trúc A + 离 + B + 很远/很近. Chữ 离 (lí) ở đây là giới từ nghĩa "cách". Muốn hỏi "cách bao xa" thì dùng A + 离 + B + 多远？ hoặc hỏi có/không bằng 远吗？. Ví dụ: 我家离学校很近。 (Wǒ jiā lí xuéxiào hěn jìn., "nhà tôi gần trường"), 你家离公司多远？ (Nǐ jiā lí gōngsī duō yuǎn?, "nhà bạn cách công ty bao xa?"). Cùng chữ 离 còn dùng cho thời gian: 离春节还有一个月。 (Lí Chūnjié hái yǒu yí ge yuè., "còn một tháng nữa là đến Tết").

Bảng công thức

Muốn nói	Công thức	Ví dụ	Nghĩa
A cách B xa / gần	A + 离 + B + 很远/很近	超市离这儿很近。	Siêu thị cách đây gần.
Hỏi xa không	A + 离 + B + 远吗？/ 远不远？	机场离市中心远不远？	Sân bay có xa trung tâm không?
Hỏi bao xa	A + 离 + B + (有)多远？	火车站离这儿有多远？	Ga tàu cách đây bao xa?
Nói số đo	A + 离 + B + (有) + số + 公里/米	我家离公司有五公里。	Nhà tôi cách công ty 5 km.
Nói thời gian đi	A + 离 + B + 走路/开车 + 要 + thời gian	学校离这儿走路要十分钟。	Trường cách đây 10 phút đi bộ.
Còn bao lâu nữa	离 + sự kiện + 还有 + thời lượng	离考试还有三天。	Còn 3 ngày nữa là thi.
Từ A đến B	从 + A + 到 + B + 要/有...	从河内到海防要两个小时。	Từ Hà Nội đến Hải Phòng mất 2 tiếng.

A离B远/近: nói xa gần

Thứ tự câu tiếng Trung khác tiếng Việt. Tiếng Việt nói "nhà tôi gần trường", còn tiếng Trung đặt mốc so sánh lên trước tính từ: 我家 + 离学校 + 很近. Phần "离 + B" luôn đứng trước 远 hoặc 近.

Tính từ 远 (yuǎn, "xa") và 近 (jìn, "gần") làm vị ngữ nên thường cần một phó từ mức độ đứng trước như 很, 不太, 非常, 比较. Thiếu phó từ, câu nghe như đang so sánh với một nơi khác. Lý do được giải thích trong bài tính từ làm vị ngữ với 很.

Câu tiếng Trung	Cách đọc	Nghĩa
我家离地铁站很近。	Wǒ jiā lí dìtiězhàn hěn jìn.	Nhà tôi rất gần ga tàu điện ngầm.
这儿离机场不太远。	Zhèr lí jīchǎng bú tài yuǎn.	Chỗ này cách sân bay không xa lắm.
河内离胡志明市非常远。	Hénèi lí Húzhìmíng Shì fēicháng yuǎn.	Hà Nội cách TP Hồ Chí Minh rất xa.
我们公司离银行比较近。	Wǒmen gōngsī lí yínháng bǐjiào jìn.	Công ty chúng tôi khá gần ngân hàng.
医院离这儿不远。	Yīyuàn lí zhèr bù yuǎn.	Bệnh viện cách đây không xa.

Hỏi khoảng cách: 远吗, 远不远, 多远

Có ba cách hỏi, đi từ đơn giản đến cụ thể:

Câu hỏi	Cách đọc	Hỏi gì	Cách trả lời
你家离学校远吗？	Nǐ jiā lí xuéxiào yuǎn ma?	Có xa không	不远，很近。
你家离学校远不远？	Nǐ jiā lí xuéxiào yuǎn bu yuǎn?	Xa hay không (khẩu ngữ)	挺远的。
你家离学校多远？	Nǐ jiā lí xuéxiào duō yuǎn?	Bao xa	大概三公里。
你家离学校有多远？	Nǐ jiā lí xuéxiào yǒu duō yuǎn?	Bao xa (thêm 有, rất thường gặp)	有两站地铁。

Cách đọc câu trả lời: bù yuǎn, hěn jìn (không xa, gần lắm); tǐng yuǎn de (khá xa đấy); dàgài sān gōnglǐ (khoảng 3 km); yǒu liǎng zhàn dìtiě (hai bến tàu điện ngầm). Chú ý 多 trong 多远 đọc thanh một: duō yuǎn.

Câu trả lời có số đo thường dùng 有 + số + đơn vị. Muốn nhấn "chỉ có" thì thêm 只:

Câu tiếng Trung	Cách đọc	Nghĩa
我家离公司有五公里。	Wǒ jiā lí gōngsī yǒu wǔ gōnglǐ.	Nhà tôi cách công ty 5 km.
酒店离海边只有两百米。	Jiǔdiàn lí hǎibiān zhǐ yǒu liǎngbǎi mǐ.	Khách sạn cách bãi biển chỉ 200 m.
学校离这儿走路要十分钟。	Xuéxiào lí zhèr zǒulù yào shí fēnzhōng.	Trường cách đây 10 phút đi bộ.
公司离我家开车要半个小时。	Gōngsī lí wǒ jiā kāichē yào bàn ge xiǎoshí.	Công ty cách nhà tôi nửa tiếng lái xe.

离…还有: còn bao lâu nữa

离 không chỉ đo khoảng cách không gian. Đặt một sự kiện hay một mốc thời gian sau 离, rồi thêm 还有 + thời lượng, bạn được nghĩa "còn... nữa là đến...". Cuối câu hay thêm 了 khi muốn nhấn "chỉ còn".

Câu tiếng Trung	Cách đọc	Nghĩa
离下课还有十分钟。	Lí xiàkè hái yǒu shí fēnzhōng.	Còn 10 phút nữa là tan học.
离考试只有三天了。	Lí kǎoshì zhǐ yǒu sān tiān le.	Chỉ còn 3 ngày nữa là thi rồi.
离我的生日还有两个星期。	Lí wǒ de shēngrì hái yǒu liǎng ge xīngqī.	Còn hai tuần nữa là sinh nhật tôi.
现在离开会还早。	Xiànzài lí kāihuì hái zǎo.	Bây giờ vẫn còn sớm so với giờ họp.
离出发还有多长时间？	Lí chūfā hái yǒu duō cháng shíjiān?	Còn bao lâu nữa thì xuất phát?

Câu 现在离开会还早。 dễ đọc nhầm thành 离开 (líkāi, "rời đi"). Ở đây phải tách 离 / 开会 (họp). Đọc theo nghĩa cả câu là tách được.

Phân biệt 离 và 从…到

Hai cấu trúc đều liên quan đến hai địa điểm, nhưng góc nhìn khác nhau. 离 đo khoảng cách tĩnh giữa hai điểm. 从…到 mô tả một chặng đường có điểm đầu, điểm cuối, thường đi với động từ di chuyển hoặc thời gian đi.

	离	从…到
Ý chính	A cách B (xa, gần, bao nhiêu)	Đi từ A đến B (mất bao lâu, đi bằng gì)
Đi với	远, 近, 有 + số đo, 还有 + thời gian	要 + thời gian, 坐/开/走, 有 + số đo
Thứ tự	A + 离 + B	从 + điểm đầu + 到 + điểm cuối
Ví dụ	我家离学校很近。	从我家到学校要二十分钟。

Câu tiếng Trung	Cách đọc	Nghĩa
从河内到岘港坐飞机要一个多小时。	Cóng Hénèi dào Xiàngǎng zuò fēijī yào yí ge duō xiǎoshí.	Từ Hà Nội đến Đà Nẵng đi máy bay mất hơn một tiếng.
从这儿到机场有多远？	Cóng zhèr dào jīchǎng yǒu duō yuǎn?	Từ đây đến sân bay bao xa?
从早上到晚上都很忙。	Cóng zǎoshang dào wǎnshang dōu hěn máng.	Từ sáng đến tối đều bận.

Câu thứ hai cho thấy 从…到 cũng hỏi được khoảng cách, nhưng không được trộn hai cấu trúc: ✗ 离我家到学校. Giới từ 从 được nói kỹ hơn trong bài giới từ 给, 跟, 从. Trong văn viết bạn còn gặp 距离 (jùlí, "khoảng cách; cách"), nghĩa như 离 nhưng trang trọng hơn: 两地之间的距离是一百公里。 (Liǎng dì zhī jiān de jùlí shì yìbǎi gōnglǐ., "khoảng cách giữa hai nơi là 100 km").

Ví dụ hỏi đường dùng 离

Đoạn hội thoại ngắn khi tìm đường, dùng được ngay lúc đi du lịch:

Câu tiếng Trung	Cách đọc	Nghĩa
请问，地铁站离这儿远吗？	Qǐngwèn, dìtiězhàn lí zhèr yuǎn ma?	Xin hỏi, ga tàu điện ngầm có xa đây không?
不远，走路五分钟就到了。	Bù yuǎn, zǒulù wǔ fēnzhōng jiù dào le.	Không xa, đi bộ 5 phút là tới.
离这儿最近的银行在哪儿？	Lí zhèr zuì jìn de yínháng zài nǎr?	Ngân hàng gần đây nhất ở đâu?
一直往前走，在右边。	Yìzhí wǎng qián zǒu, zài yòubian.	Cứ đi thẳng, ở bên phải.
那家饭店离这儿有多远？	Nà jiā fàndiàn lí zhèr yǒu duō yuǎn?	Nhà hàng đó cách đây bao xa?
大概一公里，坐出租车很方便。	Dàgài yì gōnglǐ, zuò chūzūchē hěn fāngbiàn.	Khoảng 1 km, đi taxi rất tiện.

Mẫu 离这儿最近的… ("... gần đây nhất") rất đáng thuộc: chỉ cần thay danh từ cuối là hỏi được nhà vệ sinh, hiệu thuốc, trạm xe buýt. Các từ chỉ vị trí như 右边, 前面, 对面 có trong bài phương vị từ tiếng Trung.

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 我家很近离学校。 → ✓ 我家离学校很近。 Dịch từng chữ theo tiếng Việt sẽ đặt sai vị trí 离.
• ✗ 我家从学校很近。 → ✓ 我家离学校很近。 从 không đi với 远, 近 theo kiểu này.
• ✗ 学校离我家是很远。 → ✓ 学校离我家很远。 Tính từ làm vị ngữ không cần 是.
• ✗ 离我家到学校要十分钟。 → ✓ 从我家到学校要十分钟。 Không trộn 离 với 到.
• Dùng 离 để nói "cách đây 3 năm": ✗ 离三年. Tiếng Trung dùng 三年前 (sān nián qián).

Bài tập nhỏ

Sắp xếp hoặc điền 离, 从, 到 cho đúng.

1. 超市 / 很近 / 离 / 我家
2. （　）这儿（　）火车站要多长时间？
3. （　）放假还有一个星期。
4. 你家 / 多远 / 离 / 公司 / 有？

Đáp án: 1. 超市离我家很近。 (hoặc 我家离超市很近。); 2. 从, 到: 从这儿到火车站要多长时间？; 3. 离: 离放假还有一个星期。 ("còn một tuần nữa là được nghỉ"); 4. 你家离公司有多远？

Câu hỏi thường gặp

Chữ 离 đọc là gì?

Đọc là lí (thanh hai), âm Hán Việt là "ly". Dạng phồn thể là 離, hay gặp ở sách Đài Loan.

Cách dùng li trong tiếng Trung khác 离开 thế nào?

离 một mình là giới từ "cách" và đứng trước mốc. 离开 (líkāi) là động từ "rời khỏi": 他离开了北京。 (Tā líkāi le Běijīng., "anh ấy đã rời Bắc Kinh").

Có thể nói 我家离学校近 không có 很 được không?

Được trong câu so sánh hoặc câu đối lập, ví dụ 我家离学校近，他家离学校远。 (nhà tôi gần trường, nhà anh ấy xa trường). Khi chỉ nêu một nhận xét, thêm 很 hoặc 不太 nghe tự nhiên hơn.

Học cấu trúc 离 ở trình độ nào?

离 thuộc nhóm ngữ pháp HSK 2. Bài Giáo trình chuẩn HSK 2 bài 7 xoay quanh đúng câu 你家离公司远吗.