Phân biệt 往, 向, 朝 trong tiếng Trung: ba giới từ chỉ hướng

往 (wǎng), 向 (xiàng) và 朝 (cháo) đều là giới từ chỉ hướng, dịch chung là "về phía", "hướng về". Khi đi với từ chỉ phương hướng như 前, 左, 东, cả ba thay được cho nhau: 往前走, 向前走, 朝前走 đều là "đi thẳng về phía trước". Khác biệt nằm ở ba chỗ. Chỉ 向 dùng được với hành động trừu tượng hướng tới người (向他学习, học tập anh ấy). 朝 thiên về tư thế, động tác cơ thể (朝我点头, gật đầu với tôi). 往 nhấn vào sự di chuyển tới một nơi và đứng được sau vài động từ (开往上海, chạy tới Thượng Hải). Bài dưới đi lần lượt từng chữ, có bảng tổng hợp và bài tập.

Bảng so sánh nhanh

Tiêu chí	往 wǎng	向 xiàng	朝 cháo
Đi với phương hướng, nơi chốn (前, 左, 东, 门口)	Được	Được	Được
Đi với người, hướng của động tác cơ thể (走, 看, 笑)	Không, phải thêm 这儿, 那边	Được	Được
Đi với người, hành động trừu tượng (学习, 借, 道歉)	Không	Được	Không
Đứng sau động từ	Được: 开往, 飞往, 通往, 寄往	Được: 走向, 流向, 冲向, 转向	Không
Làm động từ "quay mặt về"	Không	Ít dùng	Được: 房间朝南
Văn phong	khẩu ngữ, chỉ đường, di chuyển	trung tính, dùng cả văn viết	khẩu ngữ, miêu tả động tác

Nếu cần ôn tổng quát về vị trí giới từ trong câu, xem bài giới từ trong tiếng Trung. Công thức chung của cả ba là: Chủ ngữ + 往/向/朝 + nơi chốn hoặc người + động từ.

Chỗ ba chữ giống nhau: chỉ phương hướng

Khi tân ngữ là từ phương vị hoặc nơi chốn, bạn chọn chữ nào cũng đúng. Trong hội thoại chỉ đường, 往 là chữ hay nghe nhất.

Câu tiếng Trung	Pinyin	Nghĩa
一直往前走，然后往左拐。	Yìzhí wǎng qián zǒu, ránhòu wǎng zuǒ guǎi.	Cứ đi thẳng, rồi rẽ trái.
请大家向后退一步。	Qǐng dàjiā xiàng hòu tuì yí bù.	Mời mọi người lùi lại một bước.
我们朝东走了二十分钟。	Wǒmen cháo dōng zǒu le èrshí fēnzhōng.	Chúng tôi đi về hướng đông 20 phút.
往楼上看，那就是我家。	Wǎng lóu shang kàn, nà jiù shì wǒ jiā.	Nhìn lên tầng trên, đó là nhà tôi.

Muốn nói đúng các hướng trên, dưới, trong, ngoài sau giới từ, bài phương vị từ tiếng Trung có bảng đầy đủ.

向: chữ duy nhất dùng được với hành động trừu tượng

Khi động tác là hướng một việc tới ai đó, không có di chuyển thật (học hỏi, xin, mượn, xin lỗi, cảm ơn, giới thiệu), chỉ 向 đứng được. Đổi sang 往 hay 朝 là sai.

Câu tiếng Trung	Pinyin	Nghĩa
我们应该向他学习。	Wǒmen yīnggāi xiàng tā xuéxí.	Chúng ta nên học tập anh ấy.
我向老师请教了一个问题。	Wǒ xiàng lǎoshī qǐngjiào le yí ge wèntí.	Tôi hỏi thầy giáo một câu hỏi.
他向朋友借了一千块钱。	Tā xiàng péngyou jiè le yìqiān kuài qián.	Anh ấy mượn bạn một nghìn tệ.
我向你道歉。	Wǒ xiàng nǐ dàoqiàn.	Tôi xin lỗi bạn.
我来向大家介绍一下。	Wǒ lái xiàng dàjiā jièshào yíxià.	Để tôi giới thiệu với mọi người một chút.
向你们表示感谢。	Xiàng nǐmen biǎoshì gǎnxiè.	Xin bày tỏ lòng cảm ơn tới các bạn.

Trong những câu này, 向 gần nghĩa với 跟 hoặc 对: 跟他借钱 cũng đúng. Cách dùng 跟 và 给 có trong bài giới từ 给, 跟, 从.

朝: động tác của cơ thể và hướng mặt

朝 hay đi với những động tác nhìn thấy được: quay đầu, cười, gật, vẫy tay, chạy tới. Ở đây 向 thường thay được, còn 往 thì không đi thẳng với người.

Câu tiếng Trung	Pinyin	Nghĩa
她朝我点了点头。	Tā cháo wǒ diǎn le diǎn tóu.	Cô ấy gật đầu với tôi.
孩子朝妈妈跑过去。	Háizi cháo māma pǎo guòqù.	Đứa bé chạy về phía mẹ.
他朝窗外看了一眼。	Tā cháo chuāng wài kàn le yì yǎn.	Anh ấy liếc ra ngoài cửa sổ.
他朝我挥了挥手。	Tā cháo wǒ huī le huī shǒu.	Anh ấy vẫy tay với tôi.

朝 còn làm động từ nghĩa là "quay mặt về": 我的房间朝南。 (Wǒ de fángjiān cháo nán, "Phòng tôi hướng nam"). Thêm 着 thành 朝着 để nhấn trạng thái kéo dài: 朝着目标努力 (cháozhe mùbiāo nǔlì, nỗ lực hướng tới mục tiêu). Cụm 坐北朝南 (zuò běi cháo nán) là nhà quay lưng về bắc, mặt về nam, kiểu nhà được ưa chuộng ở Trung Quốc.

往: di chuyển tới một nơi, đứng sau động từ

往 nhấn vào chuyển động từ chỗ này tới chỗ khác. Tân ngữ của nó phải là nơi chốn hoặc phương hướng. Muốn dùng với người, thêm 这儿, 那儿, 这边 sau đại từ: 往我这边看 (wǎng wǒ zhèbiān kàn, nhìn về phía tôi).

Điểm riêng thứ hai: 往 đứng sau một nhóm động từ chỉ phương tiện, vận chuyển, thường gặp trên vé tàu, biển báo, tin tức.

Câu tiếng Trung	Pinyin	Nghĩa
这趟火车开往上海。	Zhè tàng huǒchē kāi wǎng Shànghǎi.	Chuyến tàu này chạy tới Thượng Hải.
飞往河内的航班延误了。	Fēi wǎng Hénèi de hángbān yánwù le.	Chuyến bay tới Hà Nội bị trễ.
这条路通往机场。	Zhè tiáo lù tōng wǎng jīchǎng.	Con đường này dẫn tới sân bay.
这些货物将运往越南。	Zhèxiē huòwù jiāng yùn wǎng Yuènán.	Lô hàng này sẽ được chuyển sang Việt Nam.

Một cụm cố định rất hay dùng: 往好处想 (wǎng hǎochù xiǎng), "nghĩ theo hướng tích cực". Ở đây không có di chuyển thật nhưng vẫn dùng 往 vì "hướng nghĩ" được xem như một lối đi.

向 sau động từ: 走向, 流向, 冲向

向 cũng đứng được sau động từ, nhưng nhóm động từ khác với 往. Cấu trúc V + 向 mang sắc thái văn viết, hay gặp trong khẩu hiệu, tin tức và bài hát.

Câu tiếng Trung	Pinyin	Nghĩa
河水流向大海。	Héshuǐ liú xiàng dàhǎi.	Nước sông chảy ra biển.
他慢慢走向门口。	Tā mànmàn zǒu xiàng ménkǒu.	Anh ấy chậm rãi bước về phía cửa.
孩子们冲向操场。	Háizimen chōng xiàng cāochǎng.	Bọn trẻ lao ra sân trường.
两国关系走向正常。	Liǎng guó guānxì zǒu xiàng zhèngcháng.	Quan hệ hai nước đi dần vào bình thường.

朝 thì không bao giờ đứng sau động từ: 走朝门口 ✗.

Lỗi người Việt hay mắc

1. Dùng 往 hoặc 朝 với hành động trừu tượng. 往他学习 ✗, 朝老师请教 ✗ → 向他学习, 向老师请教.
2. Để 往 đi thẳng với người. 他往我走过来 ✗ → 他朝我走过来 hoặc 他往我这边走过来.
3. Đặt 朝 sau động từ. 开朝北京 ✗ → 开往北京.
4. Dùng 对 cho chuyển động. 对 chỉ đối tượng của thái độ: 他对我笑 đúng, nhưng 他对我走来 ✗ vì có di chuyển → 他向我走来.
5. Đặt giới từ sau động từ theo trật tự tiếng Việt. "Đi về phía trước" không nói 走往前 ✗ mà nói 往前走. Chỉ một nhóm nhỏ động từ như 开, 飞, 通, 运 mới đi kiểu V + 往.

Bài tập nhỏ

Điền 往, 向 hoặc 朝. Có câu nhận nhiều đáp án.

1. 我们都应该（　）他学习。
2. 这是开（　）北京的高铁。
3. 她回过头，（　）我笑了笑。
4. 一直（　）前走就到了。
5. 小河流（　）远方。
6. 遇到困难的时候，要（　）好处想。

Đáp án:

1. 向: 我们都应该向他学习。 (Wǒmen dōu yīnggāi xiàng tā xuéxí).
2. 往: 这是开往北京的高铁。 (Zhè shì kāi wǎng Běijīng de gāotiě).
3. 朝 hoặc 向: 她回过头，朝我笑了笑。 (Tā huí guò tóu, cháo wǒ xiào le xiào).
4. Cả ba đều được: 一直往前走就到了。 (Yìzhí wǎng qián zǒu jiù dào le).
5. 向: 小河流向远方。 (Xiǎo hé liú xiàng yuǎnfāng).
6. 往: 遇到困难的时候，要往好处想。 (Yùdào kùnnan de shíhou, yào wǎng hǎochù xiǎng).

Câu hỏi thường gặp

往 đọc là wǎng hay wàng?

Theo cách đọc chuẩn hiện nay là wǎng (thanh 3) trong mọi trường hợp, kể cả 开往, 通往. Một số sách cũ ghi wàng cho nghĩa giới từ, bạn có thể gặp nhưng không cần đọc theo.

Khi nào ba chữ thay được cho nhau?

Khi phía sau là từ phương hướng hoặc nơi chốn và động từ là di chuyển thật: 往前走, 向前走, 朝前走. Ra khỏi trường hợp này thì phải xét từng chữ như bảng trên.

向 và 朝 khác nhau ra sao khi đi với người?

Với động tác cơ thể (笑, 看, 走) cả hai đều đúng, 朝 nghe khẩu ngữ hơn. Với hành động trừu tượng (学习, 借, 道歉) chỉ dùng 向.

来 và 去 đứng cuối câu có liên quan gì?

Câu như 他向我走过来 có 过来 chỉ hướng so với người nói. Muốn chọn đúng 来 hay 去, xem bài phân biệt 来 và 去.