Phân biệt 于是, 因此, 所以 trong tiếng Trung: ba cách nói “vì vậy”

Cả ba từ đều dịch được là "vì vậy", nhưng mỗi từ có việc riêng. 所以 (suǒyǐ) chỉ kết quả, dùng được ở mọi nơi và hay đi cặp với 因为. 因此 (yīncǐ) cũng chỉ kết quả nhưng nghiêng về văn viết, có thể đứng sau chủ ngữ. 于是 (yúshì) nghĩa là "thế là", nối một hành động đã xảy ra ngay sau một tình huống. Ví dụ: 天黑了，于是我们回家了。 (Tiān hēi le, yúshì wǒmen huí jiā le, "Trời tối, thế là chúng tôi về nhà"), 他准备得很充分，因此取得了好成绩。 (Tā zhǔnbèi de hěn chōngfèn, yīncǐ qǔdé le hǎo chéngjì, "Cậu ấy chuẩn bị rất kỹ, do đó đạt kết quả tốt"). Người học hay dùng 所以 cho mọi trường hợp, câu không sai nhưng đoạn văn nghe đơn điệu; dùng đúng 于是 và 因此 làm bài viết tự nhiên hơn hẳn.

Bảng so sánh nhanh

	所以 suǒyǐ	因此 yīncǐ	于是 yúshì
Nghĩa	nên, vì vậy	do đó, vì thế	thế là, liền đó
Quan hệ	nguyên nhân → kết quả	nguyên nhân → kết quả	việc trước → hành động tiếp theo
Văn phong	nói và viết	thiên về viết, trang trọng	kể chuyện, trần thuật
Đi cặp với	因为	由于	không đi với 因为
Đứng sau chủ ngữ	Không	Được	Không
Vế sau là trạng thái, cảm xúc	Được	Được	Không
Vế sau là việc chưa xảy ra, lời khuyên	Được	Hạn chế	Không

所以: kết quả, dùng ở mọi nơi

所以 là từ nối kết quả cơ bản nhất, đi được với 因为 hoặc đứng một mình. Nó luôn đứng ở đầu vế kết quả, trước chủ ngữ. Cách dùng cặp 因为…所以… đã có ở bài liên từ nhân quả 因为…所以…, phần này chỉ nhắc những điểm cần để so sánh.

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
因为太贵了，所以我没买。	Yīnwèi tài guì le, suǒyǐ wǒ méi mǎi.	Vì đắt quá nên tôi không mua.
今天很冷，所以你多穿点儿吧。	Jīntiān hěn lěng, suǒyǐ nǐ duō chuān diǎnr ba.	Hôm nay lạnh, nên bạn mặc thêm áo đi.
我昨天没睡好，所以现在很困。	Wǒ zuótiān méi shuì hǎo, suǒyǐ xiànzài hěn kùn.	Hôm qua tôi ngủ không ngon nên giờ rất buồn ngủ.
他之所以迟到，是因为路上堵车。	Tā zhīsuǒyǐ chídào, shì yīnwèi lùshang dǔchē.	Sở dĩ anh ấy đến muộn là vì tắc đường.

Hai câu giữa cho thấy điểm mạnh của 所以: vế sau có thể là lời khuyên (多穿点儿吧) hoặc một trạng thái (很困). 于是 không làm được hai việc này. Cấu trúc 之所以…是因为… (zhīsuǒyǐ… shì yīnwèi…) đảo kết quả lên trước, dùng khi muốn nhấn mạnh nguyên nhân.

因此: kết quả trong văn viết

因此 gồm 因 (vì) + 此 (điều này), nghĩa đen là "vì điều này". Nó hay xuất hiện trong bài luận, báo chí, báo cáo. Điểm khác 所以 về ngữ pháp: 因此 có thể đứng sau chủ ngữ, và hay đi cặp với 由于 (yóuyú) thay vì 因为.

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
这次考试他准备得很充分，因此取得了好成绩。	Zhè cì kǎoshì tā zhǔnbèi de hěn chōngfèn, yīncǐ qǔdé le hǎo chéngjì.	Kỳ thi này cậu ấy chuẩn bị rất kỹ, do đó đạt kết quả tốt.
近年来城市人口不断增加，因此住房问题越来越突出。	Jìnniánlái chéngshì rénkǒu búduàn zēngjiā, yīncǐ zhùfáng wèntí yuèláiyuè tūchū.	Những năm gần đây dân số đô thị liên tục tăng, vì thế vấn đề nhà ở ngày càng nổi cộm.
由于他经常熬夜，因此身体越来越差。	Yóuyú tā jīngcháng áoyè, yīncǐ shēntǐ yuèláiyuè chà.	Do thường xuyên thức khuya, sức khỏe anh ấy ngày càng kém.
他上班总是迟到，并因此丢了工作。	Tā shàngbān zǒngshì chídào, bìng yīncǐ diū le gōngzuò.	Anh ấy đi làm toàn đến muộn và vì thế bị mất việc.
我们因此决定推迟会议。	Wǒmen yīncǐ juédìng tuīchí huìyì.	Vì vậy chúng tôi quyết định hoãn cuộc họp.

Câu cuối không dùng 所以 được ở vị trí đó: phải nói 所以我们决定推迟会议。, đưa 所以 lên trước chủ ngữ. Khi nói chuyện với bạn bè, dùng 因此 sẽ nghe hơi sách vở; trong bài viết thì nó giúp tránh lặp 所以.

于是: "thế là", nối hành động tiếp theo

于是 cho biết sự việc sau xảy ra tiếp ngay sau sự việc trước và thường do sự việc trước gây ra. Nó giống "thế là", "liền" trong tiếng Việt kể chuyện. Vế sau gần như luôn là một hành động đã xảy ra, nên hay có 了 hoặc 就.

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
天黑了，于是我们回家了。	Tiān hēi le, yúshì wǒmen huí jiā le.	Trời tối, thế là chúng tôi về nhà.
他听说那家店打折，于是马上去了。	Tā tīngshuō nà jiā diàn dǎzhé, yúshì mǎshàng qù le.	Nghe nói cửa hàng đó giảm giá, thế là anh ấy đi ngay.
我等了半个小时，他还没来，于是我先走了。	Wǒ děng le bàn ge xiǎoshí, tā hái méi lái, yúshì wǒ xiān zǒu le.	Tôi đợi nửa tiếng mà anh ấy chưa đến, thế là tôi đi trước.
大家都同意，于是就这么定了。	Dàjiā dōu tóngyì, yúshì jiù zhème dìng le.	Mọi người đều đồng ý, thế là quyết như vậy.
外面下起了大雨。于是，比赛只好取消。	Wàimiàn xià qǐ le dà yǔ. Yúshì, bǐsài zhǐhǎo qǔxiāo.	Bên ngoài đổ mưa to. Thế là trận đấu đành phải hủy.

于是 có thể mở đầu một câu mới sau dấu chấm, như câu cuối, nên rất tiện để nối hai câu trong đoạn văn kể chuyện. Chính vì gắn với trình tự sự việc, 于是 không dùng cho lời khuyên, kế hoạch tương lai hay trạng thái cảm xúc.

Khi nào chọn từ nào

1. Vế sau là lời khuyên, yêu cầu, dự định: chỉ dùng 所以. 明天要考试，所以今天早点儿睡吧。 (Míngtiān yào kǎoshì, suǒyǐ jīntiān zǎo diǎnr shuì ba, "Mai thi rồi, nên hôm nay ngủ sớm đi").
2. Vế sau là trạng thái, cảm xúc: dùng 所以 hoặc 因此, không dùng 于是. 他考上了大学，所以很高兴。 (Tā kǎo shàng le dàxué, suǒyǐ hěn gāoxìng, "Cậu ấy đỗ đại học nên rất vui").
3. Kể chuyện, việc sau là hành động nối tiếp: 于是 nghe tự nhiên nhất.
4. Bài luận, báo cáo, cần giọng trang trọng: 因此, hoặc cặp 由于…因此….
5. Hội thoại hằng ngày: 所以 là lựa chọn an toàn.

Ví dụ một đoạn ngắn dùng cả ba từ: 因为最近工作很忙，所以我很少做饭。上个月我胖了三公斤，于是开始每天跑步。研究表明，规律运动能改善睡眠，因此我打算坚持下去。 (Yīnwèi zuìjìn gōngzuò hěn máng, suǒyǐ wǒ hěn shǎo zuò fàn. Shàng ge yuè wǒ pàng le sān gōngjīn, yúshì kāishǐ měitiān pǎobù. Yánjiū biǎomíng, guīlǜ yùndòng néng gǎishàn shuìmián, yīncǐ wǒ dǎsuàn jiānchí xiàqù. "Dạo này công việc bận nên tôi ít nấu ăn. Tháng trước tôi tăng ba cân, thế là bắt đầu chạy bộ mỗi ngày. Nghiên cứu cho thấy vận động đều đặn cải thiện giấc ngủ, vì thế tôi định duy trì.")

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 因为下雨，于是我没去。 → ✓ 因为下雨，所以我没去。
  于是 không đi cặp với 因为.
• ✗ 天气很冷，于是你多穿点儿。 → ✓ 天气很冷，所以你多穿点儿吧。
  Lời khuyên không dùng 于是.
• ✗ 他考上了大学，于是很高兴。 → ✓ 他考上了大学，所以很高兴。
  Cảm xúc, trạng thái không dùng 于是.
• ✗ 我所以没去。 → ✓ 所以我没去。 hoặc 我因此没去。
  所以 không đứng sau chủ ngữ, 因此 thì được.
• Viết cả đoạn chỉ có 所以. Không sai, nhưng thay một vài chỗ bằng 于是 (khi kể hành động) và 因此 (khi rút kết luận) làm đoạn văn rõ ý hơn.

Bài tập nhỏ

Chọn 所以, 因此 hoặc 于是. Có câu chọn được hai từ.

Câu	Đề bài	Nghĩa
1	他觉得那部电影很有意思，（　）又看了一遍。	Anh ấy thấy bộ phim hay, thế là xem lại lần nữa.
2	明天可能下雨，（　）你带把伞吧。	Mai có thể mưa, nên bạn mang ô đi.
3	由于资金不足，这个项目（　）被推迟了。	Do thiếu vốn, dự án này vì thế bị hoãn.
4	我太累了，（　）不想出去。	Tôi mệt quá nên không muốn ra ngoài.

Đáp án:

1. 于是 (hoặc 所以): 他觉得那部电影很有意思，于是又看了一遍。 (Tā juéde nà bù diànyǐng hěn yǒu yìsi, yúshì yòu kàn le yí biàn).
2. 所以 (lời khuyên): 明天可能下雨，所以你带把伞吧。 (Míngtiān kěnéng xià yǔ, suǒyǐ nǐ dài bǎ sǎn ba).
3. 因此 (đứng sau chủ ngữ, đi với 由于): 由于资金不足，这个项目因此被推迟了。 (Yóuyú zījīn bùzú, zhège xiàngmù yīncǐ bèi tuīchí le).
4. 所以 hoặc 因此 (trạng thái): 我太累了，所以不想出去。 (Wǒ tài lèi le, suǒyǐ bù xiǎng chūqù).

Câu hỏi thường gặp

于是 nghĩa là gì?

于是 (yúshì) nghĩa là "thế là", "liền đó", dùng để nối một hành động xảy ra ngay sau và do sự việc trước gây ra.

因此 nghĩa là gì?

因此 (yīncǐ) nghĩa là "do đó", "vì thế". Nó giống 所以 nhưng trang trọng hơn và có thể đứng sau chủ ngữ.

"Vì vậy" tiếng Trung nói thế nào?

Trong hội thoại dùng 所以, trong văn viết dùng 因此. Nếu "vì vậy" mang nghĩa "thế là" trong câu kể chuyện, dùng 于是.

因为 có đi với 因此 được không?

Cặp chuẩn là 因为…所以… và 由于…因此…. Gặp 因为…因此 trong văn nói thì người ta vẫn hiểu, nhưng khi viết nên dùng hai cặp chuẩn. Muốn ôn thêm các liên từ khác, xem bài 虽然…但是….