Phân biệt 再 và 又 trong tiếng Trung: hai chữ “lại”

再 (zài) và 又 (yòu) đều dịch là "lại", nhưng khác nhau ở thời điểm: 再 dùng cho việc lặp lại chưa xảy ra, 又 dùng cho việc đã lặp lại rồi. Ví dụ: 明天再来吧。 (Míngtiān zài lái ba., "Mai lại đến nhé."), 他昨天又迟到了。 (Tā zuótiān yòu chídào le., "Hôm qua anh ấy lại đến muộn."). Câu hỏi về việc lặp lại trong tương lai thường dùng thêm 还 (hái).

Bảng công thức

Từ	Thời điểm	Công thức	Ví dụ	Nghĩa
再	chưa xảy ra (tương lai, lời đề nghị)	S + 再 + V	请再说一遍。	Xin nói lại một lần nữa.
又	đã xảy ra (thường có 了 cuối câu)	S + 又 + V + 了	你怎么又忘了？	Sao bạn lại quên nữa rồi?
又	sắp lặp lại theo lịch, chắc chắn xảy ra	S + 又 + 是/要/该 …	明天又是星期一了。	Mai lại thứ Hai rồi.
还	hỏi hoặc nói ý định lặp lại	S + 还 + V/想/要 …	你明天还来吗？	Mai bạn còn đến nữa không?

Cách nhớ gọn: nhìn xem việc "lại" kia đã xảy ra chưa. Chưa thì 再, rồi thì 又. Trong tiếng Việt cả hai đều là "lại", nên người Việt phải tự đặt câu hỏi này mỗi lần nói.

再: lặp lại ở tương lai

再 đứng sau chủ ngữ, trước động từ, như các phó từ khác. Câu có 再 nói về việc sẽ làm, việc mong người khác làm, hoặc lời hẹn.

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
请再说一遍。	Qǐng zài shuō yí biàn.	Xin nói lại một lần nữa.
我想再去一次。	Wǒ xiǎng zài qù yí cì.	Tôi muốn đi thêm một lần nữa.
这件衣服我再试试。	Zhè jiàn yīfu wǒ zài shìshi.	Cái áo này để tôi thử lại.
有问题再给我打电话。	Yǒu wèntí zài gěi wǒ dǎ diànhuà.	Có vấn đề thì gọi lại cho tôi.
再见！	Zàijiàn!	Tạm biệt! (nghĩa đen: lại gặp)

Phiên âm trong bài ghi theo cách đọc thật: 一 trước thanh 4 đọc thành yí, 不 trước thanh 4 đọc thành bú.

再 với động từ năng nguyện: đứng sau 想, 要, 能

Khi câu có 想, 要, 能, 可以, 再 đứng sau các từ này, sát động từ chính: 我想再看一遍。 (Wǒ xiǎng zài kàn yí biàn., "Tôi muốn xem lại lần nữa."). Nói 再想看 là sai trật tự. Cách dùng 想, 要 xem ở bài phân biệt 要 và 想.

再: "rồi hãy", "sau đó mới"

再 còn nối hai việc theo thứ tự, việc sau chờ việc trước xong: 吃完饭再走吧。 (Chī wán fàn zài zǒu ba., "Ăn cơm xong rồi hãy đi."), 先想想再回答。 (Xiān xiǎngxiang zài huídá., "Nghĩ đã rồi hãy trả lời.").

不再 và 再也不: không … nữa

• 我不再抽烟了。 (Wǒ bú zài chōuyān le., "Tôi không hút thuốc nữa.")
• 我再也不去那家店了。 (Wǒ zài yě bú qù nà jiā diàn le., "Tôi sẽ không bao giờ đến quán đó nữa.") 再也不 mạnh hơn, mang ý dứt khoát.

又: lặp lại đã xảy ra

又 kể lại một việc đã xảy ra thêm lần nữa. Câu thường kết thúc bằng 了, và hay mang giọng ngạc nhiên hoặc bực mình.

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
他昨天又迟到了。	Tā zuótiān yòu chídào le.	Hôm qua anh ấy lại đến muộn.
你怎么又忘了？	Nǐ zěnme yòu wàng le?	Sao bạn lại quên nữa rồi?
他上个星期来过，今天又来了。	Tā shàng ge xīngqī lái guo, jīntiān yòu lái le.	Tuần trước anh ấy đến rồi, hôm nay lại đến.
手机又没电了。	Shǒujī yòu méi diàn le.	Điện thoại lại hết pin rồi.

Trường hợp đặc biệt: 又 cho việc sắp tới

又 vẫn dùng được cho tương lai khi việc lặp lại là chắc chắn, theo lịch hoặc theo quy luật. Lúc đó 又 đi với 是, 要, 该, 能 và cuối câu có 了:

• 明天又是星期一了。 (Míngtiān yòu shì xīngqīyī le., "Mai lại thứ Hai rồi.")
• 下个月又要考试了。 (Xià ge yuè yòu yào kǎoshì le., "Tháng sau lại phải thi rồi.")
• 又该交房租了。 (Yòu gāi jiāo fángzū le., "Lại đến lúc nộp tiền nhà rồi.")

Lưu ý vị trí: 又 đứng trước 要, 是, 该 (又要), còn 再 đứng sau 想, 要 (想再). Đây là chỗ hai từ đối xứng nhau.

又…又…: vừa … vừa …

Ngoài nghĩa "lại", 又 còn ghép đôi để nói hai tính chất cùng có: 这家店的菜又便宜又好吃。 (Zhè jiā diàn de cài yòu piányi yòu hǎochī., "Món ở quán này vừa rẻ vừa ngon."). Mẫu này và 一边…一边… có bài riêng: cách nói "vừa … vừa …" trong tiếng Trung.

还: khi nào dùng thay 再

还 có nhiều nghĩa (vẫn, còn, thêm), đã giảng trong bài phó từ 也, 都, 就, 还. Riêng chuyện "lại", 还 hay xuất hiện ở hai chỗ:

• Câu hỏi về việc lặp lại sắp tới: 你明天还来吗？ (Nǐ míngtiān hái lái ma?, "Mai bạn còn đến nữa không?"). Câu hỏi kiểu này dùng 还 tự nhiên hơn 再.
• Trước 想, 要, 会 để nói ý định: 我还想再去一次。 (Wǒ hái xiǎng zài qù yí cì., "Tôi vẫn muốn đi thêm lần nữa."). 还 và 再 đứng chung một câu được, thứ tự là 还 + 想 + 再 + V.

So sánh ba từ trong cùng một tình huống

Tình huống	Câu	Phiên âm	Nghĩa
Đã xem lại rồi	这部电影我又看了一遍。	Zhè bù diànyǐng wǒ yòu kàn le yí biàn.	Phim này tôi lại xem thêm một lần nữa.
Định xem lại	这部电影我想再看一遍。	Zhè bù diànyǐng wǒ xiǎng zài kàn yí biàn.	Phim này tôi muốn xem lại lần nữa.
Hỏi có xem lại không	你还想看吗？	Nǐ hái xiǎng kàn ma?	Bạn còn muốn xem nữa không?

Lỗi người Việt hay mắc

Sai	Đúng	Vì sao
✗ 他昨天再迟到了。	他昨天又迟到了。	Việc đã xảy ra, dùng 又.
✗ 明天我又来。(ý hẹn)	明天我再来。	Lời hẹn cho tương lai, dùng 再.
✗ 我再想去一次。	我想再去一次。	再 đứng sau 想, sát động từ chính.
✗ 下个月要又考试了。	下个月又要考试了。	又 đứng trước 要.
✗ 请又说一遍。	请再说一遍。	Lời đề nghị luôn là việc chưa làm.

Thêm một mẹo: nếu câu của bạn có 了 ở cuối và kể chuyện đã qua, gần như chắc chắn cần 又. Nếu câu là lời đề nghị, lời hẹn, có 吧 hoặc 请, cần 再.

Bài tập nhỏ

Điền 再, 又 hoặc 还:

1. 我没听清楚，请你 ___ 说一遍。
2. 他上午来过，下午 ___ 来了。
3. 你明年 ___ 去中国吗？
4. 明天 ___ 是周末了，太好了！
5. 先做作业，___ 看电视。
6. 这个菜太好吃了，我想 ___ 吃一次。

Đáp án: 1. 再 (lời đề nghị). 2. 又 (đã xảy ra). 3. 还 (câu hỏi về việc sắp tới). 4. 又 (lịch cố định, có 是…了). 5. 再 (rồi hãy). 6. 再 (sau 想).

Câu hỏi thường gặp

又 có dùng cho tương lai được không?

Được, khi việc lặp lại chắc chắn sẽ đến, như ngày tháng, lịch thi, mùa. Câu thường có dạng 又 + 是/要/该 + … + 了. Còn với kế hoạch hay lời hẹn của mình thì dùng 再.

再 và 还 khác nhau thế nào khi hỏi?

Câu hỏi "có … nữa không" về tương lai nghe tự nhiên với 还: 你还来吗？ (Nǐ hái lái ma?). 再 hợp với lời đề nghị và câu trần thuật về ý định hơn là câu hỏi có 吗.

"Lại" trong "lại còn" tiếng Việt dịch thế nào?

Nghĩa "thêm vào đó" thường dịch bằng 还 hoặc 又: 他会唱歌，还会跳舞。 (Tā huì chàng gē, hái huì tiàowǔ., "Anh ấy biết hát, lại còn biết nhảy.").

再 có đứng trước tính từ không?

Có, khi nghĩa là "hơn nữa": 再便宜一点儿吧。 (Zài piányi yìdiǎnr ba., "Rẻ thêm chút nữa đi."). Cách dùng 一点儿 sau tính từ có ở bài phân biệt 一点儿 và 有点儿.