Từ vựng tiếng Nhật về tính cách và câu nói ưu nhược điểm khi phỏng vấn

Tính cách trong tiếng Nhật là 性格 (seikaku, “tính cách”). Muốn miêu tả ai đó, bạn dùng tính từ hoặc cụm từ chỉ tính cách: 優しい (yasashii, “hiền, tốt bụng”), 真面目 (majime, “nghiêm túc, chăm chỉ”), 明るい (akarui, “vui vẻ, cởi mở”). Câu cơ bản là 彼は優しい人です。 (Kare wa yasashii hito desu., “Anh ấy là người tốt bụng”). Bài này có bảng tính cách tốt, tính cách xấu, các cặp trái nghĩa, cách ghép vào câu và mẫu câu nói về ưu nhược điểm khi phỏng vấn.

Tính cách tốt

Từ	Cách đọc	Loại	Nghĩa
優しい	やさしい (yasashii)	tính từ i	hiền, tử tế
明るい	あかるい (akarui)	tính từ i	vui vẻ, cởi mở
面白い	おもしろい (omoshiroi)	tính từ i	vui tính, thú vị
真面目	まじめ (majime)	tính từ na	nghiêm túc, chăm chỉ
親切	しんせつ (shinsetsu)	tính từ na	tốt bụng, hay giúp người
素直	すなお (sunao)	tính từ na	chân thật, biết nghe góp ý
正直	しょうじき (shōjiki)	tính từ na	thật thà
穏やか	おだやか (odayaka)	tính từ na	điềm đạm, ôn hoà
几帳面	きちょうめん (kichōmen)	tính từ na	cẩn thận, ngăn nắp, chỉn chu
積極的	せっきょくてき (sekkyokuteki)	tính từ na	chủ động, tích cực
前向き	まえむき (maemuki)	tính từ na	lạc quan, hướng về phía trước
社交的	しゃこうてき (shakōteki)	tính từ na	hoà đồng, giỏi giao tiếp
我慢強い	がまんづよい (gamanzuyoi)	tính từ i	kiên nhẫn, chịu đựng giỏi
責任感が強い	せきにんかんがつよい (sekininkan ga tsuyoi)	cụm từ	có trách nhiệm
気が利く	きがきく (ki ga kiku)	cụm từ	tinh ý, biết để ý người khác
努力家	どりょくか (doryokuka)	danh từ	người chịu khó, nỗ lực
頑張り屋	がんばりや (ganbariya)	danh từ	người hay cố gắng

Để ý cột “Loại”, vì nó quyết định cách ghép câu. 真面目 trông giống danh từ nhưng là tính từ na, nên phải nói 真面目な人. Còn 努力家 là danh từ, nói thẳng 私は努力家です。

Tính cách xấu

Từ	Cách đọc	Loại	Nghĩa
短気	たんき (tanki)	tính từ na	nóng tính
頑固	がんこ (ganko)	tính từ na	cứng đầu, bảo thủ
わがまま	wagamama	tính từ na	ích kỷ, đòi theo ý mình
自分勝手	じぶんかって (jibun katte)	tính từ na	tự tiện, chỉ nghĩ cho mình
意地悪	いじわる (ijiwaru)	tính từ na	xấu tính, hay chơi xấu
いい加減	いいかげん (iikagen)	tính từ na	cẩu thả, làm qua loa
だらしない	darashinai	tính từ i	luộm thuộm, bừa bộn
冷たい	つめたい (tsumetai)	tính từ i	lạnh lùng
暗い	くらい (kurai)	tính từ i	u ám, ít nói, buồn
怠け者	なまけもの (namakemono)	danh từ	kẻ lười
生意気	なまいき (namaiki)	tính từ na	hỗn, láo, tỏ ra hơn người
ケチ	kechi	tính từ na	keo kiệt
神経質	しんけいしつ (shinkeishitsu)	tính từ na	nhạy cảm, hay lo vặt
優柔不断	ゆうじゅうふだん (yūjū fudan)	tính từ na	thiếu quyết đoán

Tính cách trung tính: tuỳ ngữ cảnh mà khen hay chê

Một số từ không hẳn tốt hay xấu, nghĩa phụ thuộc người nói:

Từ	Cách đọc	Loại	Nghĩa
大人しい	おとなしい (otonashii)	tính từ i	trầm, hiền, ít nói
人見知り	ひとみしり (hitomishiri)	danh từ	ngại người lạ
恥ずかしがり屋	はずかしがりや (hazukashigariya)	danh từ	người hay xấu hổ
心配性	しんぱいしょう (shinpaishō)	danh từ	người hay lo
マイペース	maipēsu	tính từ na	làm theo nhịp riêng, không vội
気が強い	きがつよい (ki ga tsuyoi)	cụm từ	cứng cỏi, mạnh mẽ (đôi khi là hơi dữ)

Khen một bạn nữ 気が強い có thể bị hiểu là chê bạn ấy hung dữ. Còn マイペース trong công ty Nhật nhiều khi mang ý chê nhẹ: làm việc chậm, không theo nhóm.

Các cặp tính cách trái nghĩa

Tính cách	Trái nghĩa	Ghi chú
明るい vui vẻ	暗い u ám	cả hai là tính từ i, cũng dùng cho ánh sáng
積極的 chủ động	消極的 (shōkyokuteki) thụ động	hay gặp trong nhận xét công việc
真面目 nghiêm túc	いい加減 cẩu thả
几帳面 chỉn chu	大雑把 (ōzappa) đại khái, xuề xoà	đại khái không hẳn là xấu, chỉ là không tỉ mỉ
社交的 hoà đồng	内気 (uchiki) nhút nhát, hướng nội
穏やか điềm đạm	短気 nóng tính
気が長い (ki ga nagai) kiên nhẫn	気が短い (ki ga mijikai) nóng vội	nghĩa đen: khí dài, khí ngắn
素直 biết nghe	頑固 cứng đầu
優しい hiền	厳しい (kibishii) nghiêm khắc	dùng cho thầy cô, cấp trên

Cách ghép tính cách vào câu

Ba khuôn hay dùng nhất. Nếu chưa vững cách chia tính từ, xem bài tính từ i và na.

Câu	Phiên âm	Nghĩa
田中さんは優しいです。	Tanaka-san wa yasashii desu.	Anh Tanaka hiền.
田中さんは真面目な人です。	Tanaka-san wa majime na hito desu.	Anh Tanaka là người nghiêm túc.
姉は性格が明るいです。	Ane wa seikaku ga akarui desu.	Chị tôi tính tình vui vẻ.
父は優しくて、面白い人です。	Chichi wa yasashikute, omoshiroi hito desu.	Bố tôi hiền và vui tính.
彼は親切で、正直な人です。	Kare wa shinsetsu de, shōjiki na hito desu.	Anh ấy tốt bụng và thật thà.
弟はちょっとわがままです。	Otōto wa chotto wagamama desu.	Em trai tôi hơi ích kỷ.

Khi nối hai tính cách, tính từ i bỏ い thêm くて (優しくて), tính từ na thêm で (親切で). Nói xấu ai đó, người Nhật hay làm mềm bằng ちょっと (hơi) thay vì nói thẳng.

Nói về tính cách bản thân khi phỏng vấn

Khi phỏng vấn đi làm, du học hay thực tập, câu hỏi gần như chắc chắn có là あなたの長所と短所を教えてください。 (Hãy cho biết ưu điểm và nhược điểm của bạn). Ưu điểm là 長所 (chōsho, “sở trường”), nhược điểm là 短所 (tansho, “sở đoản”). Khuôn trả lời phổ biến: 私の長所は ... ところです.

Câu	Phiên âm	Nghĩa
私の長所は責任感が強いところです。	Watashi no chōsho wa sekininkan ga tsuyoi tokoro desu.	Ưu điểm của tôi là có trách nhiệm.
私は几帳面な性格です。	Watashi wa kichōmen na seikaku desu.	Tôi là người cẩn thận, chỉn chu.
周りの人からよく明るいと言われます。	Mawari no hito kara yoku akarui to iwaremasu.	Mọi người xung quanh hay nói tôi vui vẻ.
アルバイトでも、時間を必ず守りました。	Arubaito demo, jikan o kanarazu mamorimashita.	Kể cả khi làm thêm, tôi luôn đúng giờ.
短所は心配性なところです。	Tansho wa shinpaishō na tokoro desu.	Nhược điểm của tôi là hay lo lắng.
でも、そのおかげで準備をしっかりします。	Demo, sono okage de junbi o shikkari shimasu.	Nhưng nhờ vậy tôi luôn chuẩn bị kỹ.

Bí quyết là nói ưu điểm kèm một ví dụ có thật, và nói nhược điểm kèm cách bạn đang khắc phục. Nhược điểm nên chọn loại vô hại với công việc như 心配性, 人見知り. Tránh tự nhận 短気, いい加減 hay 怠け者. Toàn bộ phần chào và giới thiệu trước câu hỏi này có ở bài tự giới thiệu bằng tiếng Nhật.

Lỗi người Việt hay mắc

• Nói ✗ 真面目の人. Đúng là 真面目な人, vì 真面目 là tính từ na.
• Nhầm 優しい (hiền) với 易しい (dễ). Hai chữ cùng đọc yasashii, viết khác kanji.
• Dịch “thẳng tính” thành 素直. 素直 gần với “ngoan, biết nghe, không vặn vẹo”. Muốn nói người nói thẳng, dùng はっきり言う人 (người nói rõ ràng).
• Dùng 面白い để khen người lớn tuổi. Với cấp trên, khen 面白い có thể nghe như đánh giá họ, an toàn hơn là nói 楽しい方です (là người vui).
• Dịch “hiền” là 大人しい khi khen người lớn. 大人しい thường dùng cho trẻ em, thú cưng, nghĩa “ngoan, không quấy”.

Bài tập nhỏ

Chọn từ phù hợp: 几帳面, 短気, 社交的, 人見知り, 真面目.

1. 彼女は ___ です。 (Cô ấy có nhiều bạn, gặp ai cũng nói chuyện được).
2. 彼は ___ です。 (Anh ấy dễ nổi nóng).
3. 私は ___ です。 (Tôi ngại nói chuyện với người lạ).
4. 山田さんは ___ な人です。 (Bàn làm việc lúc nào cũng gọn gàng, tài liệu xếp ngay ngắn).
5. 彼は ___ な学生です。 (Đi học không bao giờ nghỉ, luôn làm bài tập).

Đáp án: 1. 社交的; 2. 短気; 3. 人見知り; 4. 几帳面; 5. 真面目.

Câu hỏi thường gặp

性格 và 人柄 khác nhau thế nào?

性格 (seikaku) là tính cách nói chung, dùng cho mọi người. 人柄 (hitogara) là nhân cách, phẩm chất con người, thường dùng khi khen người khác, như 人柄がいい (người tốt). Khi tự nói về mình, dùng 性格.

Hỏi tính cách của ai đó bằng tiếng Nhật thế nào?

Câu đơn giản nhất là 〇〇さんはどんな人ですか (Anh/chị 〇〇 là người như thế nào?). Hỏi trực tiếp người đối diện thì nói あなたはどんな性格ですか, nhưng câu này khá thẳng, chỉ hợp khi phỏng vấn hoặc làm quen.

Khi phỏng vấn nên tự nhận ưu điểm nào?

Những ưu điểm công ty Nhật đánh giá cao là 責任感が強い, 真面目, 協調性がある (kyōchōsei ga aru, biết phối hợp nhóm) và 我慢強い. Chọn một hai cái và kể ví dụ, đừng liệt kê cả danh sách.

Tính từ tính cách có dùng kính ngữ không?

Khi khen người trên, bạn đổi 人 thành 方 (kata): 優しい方, 親切な方. Phần tính từ giữ nguyên. Cách nói lịch sự hơn có ở bài kính ngữ tiếng Nhật.