Vì sao người Nhật nói nhanh? Chuyện số âm tiết mỗi giây
Nội dung bài viết
Cảm giác này ai học tiếng Nhật cũng có, và nó đúng một nửa.
Các nghiên cứu so tốc độ nói giữa nhiều thứ tiếng thường xếp tiếng Nhật vào nhóm nhanh nhất tính theo âm tiết mỗi giây, khoảng 7 đến 8 âm tiết, so với khoảng 6 của tiếng Anh (Pellegrino và cộng sự, 2011).
Nhưng khi đo lượng thông tin truyền đi mỗi giây thì các thứ tiếng lại khá gần nhau. Tiếng Nhật đổi mật độ lấy tốc độ: nhiều âm hơn, nhưng mỗi âm chở ít hơn.
Vì sao mỗi âm chở ít
Tiếng Nhật có bộ âm nhỏ. Năm nguyên âm, không có thanh điệu như tiếng Việt, và âm tiết gần như luôn là một phụ âm cộng một nguyên âm rồi hết.
So sánh cùng một ý cho dễ thấy:
| Tiếng | Câu | Số âm tiết hoặc nhịp |
|---|---|---|
| Việt | Cảm ơn | 2 |
| Anh | Thank you | 2 |
| Nhật | ありがとうございます | 10 |
Mười nhịp cho một ý mà tiếng Việt gói trong hai. Người Nhật phải nói nhanh, nếu không thì một câu bình thường sẽ dài gấp mấy lần.
Cùng lý do đó, một từ mượn tiếng Anh phồng lên khi vào tiếng Nhật:
| Gốc (số âm tiết) | Tiếng Nhật | Số nhịp |
|---|---|---|
| strike (1) | ストライキ sutoraiki | 5 |
| McDonald's (3) | マクドナルド makudonarudo | 6 |
| text (1) | テキスト tekisuto | 4 |
Tiếng Nhật không có cụm phụ âm đứng liền nhau và gần như không có phụ âm cuối (trừ ん), nên mỗi phụ âm phải kéo theo một nguyên âm. Strike một âm tiết thành su-to-ra-i-ki năm nhịp.
Tin tốt cho người học
Nếu tốc độ đến từ việc âm nhiều mà đơn giản, thì từng âm riêng lẻ lại dễ nghe hơn. Bạn không phải phân biệt thanh điệu như tiếng Trung, cũng không phải bắt phụ âm cuối như tiếng Anh. Tiếng Nhật có trọng âm cao độ (ví dụ 箸 hashi là đũa, 橋 hashi là cầu), nhưng ngữ cảnh thường đủ để phân biệt.
Cái chặn bạn nằm ở tốc độ nhận ra. Bạn có chưa tới một phần bảy giây cho mỗi âm tiết, và trong khoảng đó phải vừa cắt từ vừa hiểu.
Ba việc đổi được, một việc không
- Nghe những câu đã đọc rồi. Nghe một câu lạ là làm hai việc cùng lúc, cắt từ và hiểu nghĩa. Đọc trước rồi nghe thì tai chỉ còn một việc.
- Nghe lại một đoạn ngắn nhiều lần, đừng đổi đoạn mới mỗi ngày. Cái bạn cần tăng là số lần gặp lại cùng một từ, chưa cần tăng số đoạn đã nghe.
- Đếm nhịp khi luyện đọc. Nói ありがとうございます đủ mười nhịp đều nhau, không dồn, không nuốt. Tập nói đúng nhịp thì tai cũng bắt đầu nghe ra nhịp.
Việc không đổi được: mong người ta nói chậm lại. Người Nhật nói chậm cho bạn thường kéo dài từng nhịp, mà kéo dài một nhịp có thể thành một từ khác, như おばさん (cô) với おばあさん (bà). Vì vậy nói chậm đôi khi gây nhầm nhiều hơn là giúp. Nhờ người ta nhắc lại, hoặc viết ra, thường hiệu quả hơn.
Bài tập nghe cụ thể từng bước có trong bài nghe tiếng Nhật không kịp phải làm sao. Phần nhịp mora có giải thích kỹ ở bài phát âm tiếng Nhật.
Câu hỏi thường gặp
Người Nhật có nói nhanh hơn khi nói chuyện với nhau không?
Có. Hội thoại thân mật hay rút gọn âm: ている thành てる, ではない thành じゃない, なければ thành なきゃ. Phần rút gọn này làm câu ngắn đi và nghe càng nhanh với người mới.
Tiếng Nhật có thanh điệu không?
Không có thanh điệu như tiếng Việt. Tiếng Nhật có trọng âm cao độ: mỗi nhịp cao hoặc thấp. Người mới chưa cần lo nhiều phần này, nhưng nghe nhiều sẽ tự quen.
Vì sao người Nhật nói "desu" nghe như "des"?
Nguyên âm i và u trong tiếng Nhật thường bị câm khi đứng giữa hai phụ âm vô thanh hoặc ở cuối câu sau phụ âm vô thanh. Vì thế です nghe như "des", します nghe như "shimas".