Tiếng Trung ngành ép nhựa: máy ép, khuôn, thông số và lỗi sản phẩm

Ép nhựa trong tiếng Trung là 注塑 (zhùsù), máy ép nhựa là 注塑机 (zhùsùjī), khuôn là 模具 (mújù). Trong xưởng, ba chữ này đi kèm gần như mọi câu giao tiếp. Các bảng dưới chia theo đúng những gì bạn gặp trên ca: bộ phận máy, khuôn, nguyên liệu, thông số, công đoạn, lỗi sản phẩm và câu báo lỗi với tổ trưởng hoặc kỹ thuật viên.

Một lưu ý về cách đọc: chữ 模 trong 模具 đọc là mú. Ở các từ ghép như 开模, 合模, bài này ghi mú theo cùng nghĩa "khuôn", nhưng trong xưởng bạn sẽ nghe cả mó. Người nghe vẫn hiểu.

Bộ phận máy ép nhựa

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
注塑机	zhùsùjī	máy ép nhựa (máy ép phun)
料斗	liàodǒu	phễu nạp liệu
料筒	liàotǒng	xi lanh, nòng gia nhiệt
螺杆	luógǎn	trục vít
射嘴	shèzuǐ	vòi phun (đầu béc)
加热圈	jiārèquān	vòng nhiệt
锁模机构	suǒmú jīgòu	cụm kẹp khuôn
安全门	ānquánmén	cửa an toàn
操作面板	cāozuò miànbǎn	bảng điều khiển
急停按钮	jítíng ànniǔ	nút dừng khẩn cấp
机械手	jīxièshǒu	tay robot gắp sản phẩm
模温机	múwēnjī	máy điều nhiệt khuôn
干燥机	gānzàojī	máy sấy hạt nhựa
粉碎机	fěnsuìjī	máy nghiền nhựa
冷水机	lěngshuǐjī	máy làm lạnh nước

Cỡ máy thường nói theo lực kẹp, tính bằng tấn 吨 (dūn). Câu 这台是多少吨的？ (Zhè tái shì duōshao dūn de?) nghĩa là "máy này bao nhiêu tấn?".

Khuôn và các bộ phận khuôn

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
模具	mújù	khuôn
动模	dòngmú	khuôn động (nửa di chuyển)
定模	dìngmú	khuôn tĩnh (nửa cố định)
型腔	xíngqiāng	lòng khuôn (cavity)
型芯	xíngxīn	lõi khuôn (core)
浇口	jiāokǒu	cổng phun (gate)
流道	liúdào	kênh dẫn nhựa (runner)
水口	shuǐkǒu	cuống, đuôi keo (cách gọi trong xưởng)
顶针	dǐngzhēn	ty đẩy
滑块	huákuài	con trượt (slider)
冷却水路	lěngquè shuǐlù	đường nước làm mát
模穴	múxué	lòng khuôn, dùng khi đếm một khuôn ra mấy sản phẩm

Từ vựng thiết kế và gia công khuôn sâu hơn có trong bài từ vựng khuôn mẫu tiếng Trung.

Nguyên liệu nhựa

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
塑料	sùliào	nhựa (từ chuẩn)
塑胶	sùjiāo	nhựa (hay nghe trong xưởng)
原料	yuánliào	nguyên liệu
新料	xīnliào	nhựa nguyên sinh
回料	huíliào	nhựa tái sinh, nhựa nghiền lại
水口料	shuǐkǒuliào	nhựa nghiền từ cuống keo
色母	sèmǔ	hạt màu (masterbatch)
色粉	sèfěn	bột màu
烘料	hōngliào	sấy nguyên liệu

Tên các loại nhựa: trong xưởng, người ta gọi bằng tên viết tắt tiếng Anh như PP, ABS, PC nhiều hơn tên Hán. Bạn chỉ cần nhận ra tên Hán khi đọc phiếu nhập liệu.

Viết tắt	Chữ Hán	Pinyin	Tên tiếng Việt
PP	聚丙烯	jùbǐngxī	polypropylen
PE	聚乙烯	jùyǐxī	polyetylen
PS	聚苯乙烯	jùběnyǐxī	polystyren
PVC	聚氯乙烯	jùlǜyǐxī	polyvinyl clorua
PC	聚碳酸酯	jùtànsuānzhǐ	polycarbonat
PA	尼龙	nílóng	nylon
POM	聚甲醛	jùjiǎquán	nhựa POM (acetal)

Thông số máy

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
料温	liàowēn	nhiệt độ nhựa (nhiệt nòng)
模温	múwēn	nhiệt độ khuôn
注射压力	zhùshè yālì	áp suất phun
注射速度	zhùshè sùdù	tốc độ phun
保压压力	bǎoyā yālì	áp suất giữ (áp giữ)
保压时间	bǎoyā shíjiān	thời gian giữ áp
冷却时间	lěngquè shíjiān	thời gian làm mát
背压	bèiyā	áp suất ngược (back pressure)
锁模力	suǒmúlì	lực kẹp khuôn
成型周期	chéngxíng zhōuqī	chu kỳ ép
调高 / 调低	tiáogāo / tiáodī	chỉnh lên / chỉnh xuống

Khi báo thông số, người ta hay nói gọn: 料温调高五度。 (Liàowēn tiáogāo wǔ dù., tăng nhiệt nòng lên 5 độ), 保压加长一秒。 (Bǎoyā jiācháng yì miǎo., kéo dài giữ áp thêm 1 giây).

Các công đoạn trong một chu kỳ ép

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
合模	hémú	đóng khuôn
锁模	suǒmú	kẹp khuôn
射胶	shèjiāo	phun nhựa vào khuôn
保压	bǎoyā	giữ áp
储料	chǔliào	nạp liệu cho lần ép sau
冷却	lěngquè	làm mát
开模	kāimú	mở khuôn
顶出	dǐngchū	đẩy sản phẩm ra
取件	qǔjiàn	lấy sản phẩm

Việc ngoài chu kỳ cũng cần biết: 换模 (huànmú, thay khuôn), 试模 (shìmú, chạy thử khuôn), 调机 (tiáojī, chỉnh máy), 换料 (huànliào, đổi nguyên liệu), 首件 (shǒujiàn, sản phẩm đầu tiên để kiểm), 停机 (tíngjī, dừng máy).

Tên lỗi sản phẩm ép nhựa

Phần này dùng nhiều nhất khi làm việc với QC. Một số lỗi có hai tên: tên trong sách và tên dân xưởng hay nói.

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
缩水	suōshuǐ	co rút, lõm bề mặt
缺料 / 短射	quēliào / duǎnshè	thiếu nhựa, sản phẩm không điền đầy
披锋 / 飞边	pīfēng / fēibiān	bavia, ba-dớ
气泡	qìpào	bọt khí
银纹	yínwén	vệt bạc (thường do nhựa ẩm)
熔接痕 / 夹水纹	róngjiēhén / jiāshuǐwén	đường hàn, vệt nối dòng nhựa
流痕	liúhén	vệt dòng chảy
变形 / 翘曲	biànxíng / qiàoqū	biến dạng, cong vênh
烧焦	shāojiāo	cháy, đốm cháy
黑点	hēidiǎn	chấm đen
顶白	dǐngbái	vết trắng do ty đẩy
粘模	zhānmú	dính khuôn
拉丝	lāsī	kéo sợi nhựa
色差	sèchā	lệch màu
划伤	huáshāng	trầy xước
尺寸不良	chǐcùn bùliáng	sai kích thước

Tên gọi 披锋 và 水口 là từ dân xưởng, hay nghe ở nhiều nhà máy phía Nam Trung Quốc. Tài liệu kỹ thuật thường viết 飞边 và 浇口. Biết cả hai cách để không bị bỡ ngỡ. Cách phân cấp lỗi và mẫu báo cáo kiểm hàng có trong bài từ vựng tiếng Trung QC.

Câu báo lỗi và giao tiếp trong xưởng

Câu	Pinyin	Nghĩa
这批产品缩水很严重。	Zhè pī chǎnpǐn suōshuǐ hěn yánzhòng.	Lô hàng này bị co rút nặng.
产品有披锋，要修一下。	Chǎnpǐn yǒu pīfēng, yào xiū yíxià.	Sản phẩm có bavia, phải sửa lại.
机器报警了，你过来看一下。	Jīqì bàojǐng le, nǐ guòlai kàn yíxià.	Máy báo lỗi rồi, anh qua xem giúp.
产品粘模了，取不出来。	Chǎnpǐn zhānmú le, qǔ bu chūlai.	Sản phẩm dính khuôn, không lấy ra được.
顶针断了。	Dǐngzhēn duàn le.	Ty đẩy gãy rồi.
模具漏水了。	Mújù lòushuǐ le.	Khuôn bị rò nước.
料温是不是太高了？	Liàowēn shì bu shì tài gāo le?	Nhiệt nòng có cao quá không?
这个尺寸超差了。	Zhège chǐcùn chāochā le.	Kích thước này vượt dung sai rồi.
原料要先烘干。	Yuánliào yào xiān hōnggān.	Nguyên liệu phải sấy trước.
回料可以加多少？	Huíliào kěyǐ jiā duōshao?	Được trộn bao nhiêu nhựa tái sinh?
色母比例是多少？	Sèmǔ bǐlì shì duōshao?	Tỷ lệ hạt màu là bao nhiêu?
首件确认好了吗？	Shǒujiàn quèrèn hǎo le ma?	Sản phẩm đầu đã duyệt chưa?
下午要换模。	Xiàwǔ yào huànmú.	Chiều nay phải thay khuôn.
安全门没关好，机器不能动。	Ānquánmén méi guānhǎo, jīqì bù néng dòng.	Cửa an toàn chưa đóng kín, máy không chạy được.
先停机，我去叫技术员。	Xiān tíngjī, wǒ qù jiào jìshùyuán.	Dừng máy trước, tôi đi gọi kỹ thuật viên.

Câu 取不出来 dùng bổ ngữ xu hướng 出来 trong dạng phủ định "không ... ra được". Nếu muốn hiểu vì sao đặt từ như vậy, đọc bài bổ ngữ xu hướng tiếng Trung.

Mẹo nhớ nhanh

• Chữ 模 (khuôn) có mặt trong hầu hết từ liên quan khuôn: 开模, 合模, 换模, 试模, 粘模.
• Chữ 料 (liệu) dùng cho nguyên liệu: 原料, 新料, 回料, 料温, 缺料.
• Chữ 压 (áp) dùng cho áp suất: 保压, 背压, 注射压力.
• Tên lỗi thường mô tả đúng hình dạng: 缩水 là "co nước", 气泡 là "bọt khí", 银纹 là "vân bạc". Đoán theo âm Hán Việt sẽ dễ nhớ hơn.

Phần câu chào, xin phép, an toàn chung trong nhà máy có trong bài tiếng Trung công xưởng.

Câu hỏi thường gặp

Ép nhựa tiếng Trung là gì?

Là 注塑 (zhùsù), đầy đủ là 注塑成型 (zhùsù chéngxíng, ép phun tạo hình). Máy ép nhựa là 注塑机.

塑料 và 塑胶 khác nhau thế nào?

Nghĩa như nhau, đều là nhựa. 塑料 là từ chuẩn trong sách và văn bản. 塑胶 hay nghe trong xưởng và trên bảng hiệu ở một số vùng.

水口 có phải là miệng nước không?

Trong xưởng ép nhựa, 水口 là phần cuống nhựa nối sản phẩm với kênh dẫn, phải cắt bỏ sau khi ép. Nhựa nghiền từ phần này gọi là 水口料.