Từ vựng tiếng Trung logistics: vận đơn, cước, container và theo dõi đơn

Logistics tiếng Trung là 物流 (wùliú), vận chuyển là 运输 (yùnshū), cước vận chuyển là 运费 (yùnfèi), mã vận đơn là 运单号 (yùndānhào), còn container trong giao tiếp hằng ngày gọi là 柜 (guì). Câu nghe nhiều nhất trong nghề có lẽ là 麻烦发一下运单号。 (máfan fā yíxià yùndānhào, "phiền anh gửi giúp mã vận đơn"). Bài này đi theo việc vận hành hằng ngày của người làm vận chuyển Trung Việt: chọn tuyến, tính cước, đặt container, theo dõi đơn và xử lý hàng chậm, hàng hỏng.

Phần chứng từ, Incoterms và thủ tục ngoại thương đã có trong bài từ vựng tiếng Trung xuất nhập khẩu. Từ nhập kho, xuất kho, kiểm kê nằm ở bài từ vựng kho hàng. Ở đây chỉ nhắc lại vài từ chung khi cần cho câu mẫu.

Các bên trong một chuyến hàng

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
物流公司	wùliú gōngsī	công ty logistics
发货人	fāhuòrén	người gửi hàng
收货人	shōuhuòrén	người nhận hàng
承运人	chéngyùnrén	đơn vị vận chuyển, nhà vận tải (carrier)
货代	huòdài	công ty giao nhận (forwarder)
快递	kuàidì	chuyển phát nhanh
快递员	kuàidìyuán	nhân viên giao hàng chuyển phát
司机	sījī	tài xế
调度	diàodù	điều độ, người điều xe
客服	kèfú	chăm sóc khách hàng
物流专线	wùliú zhuānxiàn	tuyến vận chuyển chuyên tuyến
中越专线	Zhōng Yuè zhuānxiàn	tuyến chuyên Trung Quốc, Việt Nam
网点	wǎngdiǎn	điểm gửi nhận, bưu cục
分拨中心	fēnbō zhōngxīn	trung tâm phân loại, chia chọn
中转	zhōngzhuǎn	trung chuyển
时效	shíxiào	thời gian giao hàng cam kết

时效 là từ người Việt hay bỏ sót. Khi hỏi 时效多久？ (shíxiào duō jiǔ?, "bao lâu thì tới?"), đối tác sẽ hiểu bạn hỏi số ngày vận chuyển của tuyến đó. Trong tin nhắn với chủ xe, 专线 gần như luôn chỉ tuyến xe chạy cố định giữa hai thành phố, ví dụ Quảng Châu đi Hà Nội.

Vận đơn và mã theo dõi

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
运单	yùndān	vận đơn, phiếu gửi hàng (đường bộ, chuyển phát)
运单号	yùndānhào	mã vận đơn
快递单号	kuàidì dānhào	mã đơn chuyển phát
物流单号	wùliú dānhào	mã theo dõi đơn hàng
提单	tídān	vận đơn đường biển (B/L)
提单号	tídānhào	số vận đơn đường biển
正本提单	zhèngběn tídān	vận đơn gốc
电放	diànfàng	điện giao hàng (telex release)
空运单	kōngyùndān	vận đơn hàng không (AWB)
柜号	guìhào	số container
封条号	fēngtiáohào	số chì niêm phong (seal)
面单	miàndān	tem dán trên kiện hàng chuyển phát

运单 và 提单 đều dịch là vận đơn nhưng dùng ở hai chỗ khác nhau. 运单 dùng cho hàng đi xe, đi chuyển phát, đi đường sắt. 提单 gắn với hàng đi biển và có giá trị như chứng từ sở hữu hàng, nên mất bản gốc là chuyện lớn. Khi đối tác hỏi 提单出了吗？ (tídān chū le ma?, "đã phát hành vận đơn chưa?"), họ đang hỏi về lô hàng đường biển.

Cước phí và cách tính cước

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
运费	yùnfèi	cước vận chuyển
报价	bàojià	báo giá
计费重量	jìfèi zhòngliàng	trọng lượng tính cước
实重	shízhòng	trọng lượng thực
体积重	tǐjīzhòng	trọng lượng quy đổi theo thể tích
重货	zhònghuò	hàng nặng
泡货	pàohuò	hàng nhẹ cồng kềnh
按公斤	àn gōngjīn	tính theo kg
按方	àn fāng	tính theo mét khối
首重	shǒuzhòng	khối lượng đầu (mức cân đầu tiên)
续重	xùzhòng	khối lượng tiếp theo
附加费	fùjiāfèi	phụ phí
燃油附加费	rányóu fùjiāfèi	phụ phí nhiên liệu
偏远附加费	piānyuǎn fùjiāfèi	phụ phí vùng xa
保价	bǎojià	khai giá để được bảo hiểm
到付	dàofù	người nhận trả cước
寄付	jìfù	người gửi trả cước
月结	yuèjié	thanh toán gộp cuối tháng
包税	bāoshuì	trọn gói thuế
提货费	tíhuòfèi	phí lấy hàng
送货费	sònghuòfèi	phí giao hàng

Hàng nhẹ mà cồng kềnh như gấu bông, đồ nhựa rỗng được gọi là 泡货. Nhà xe sẽ tính theo khối hoặc theo 体积重, lấy số nào lớn hơn. Với chuyển phát, thể tích (cm) thường được chia cho một hệ số như 5000 hoặc 6000, mỗi hãng một con số, nên hãy hỏi 体积重怎么算？ (tǐjīzhòng zěnme suàn?, "trọng lượng thể tích tính thế nào?") trước khi chốt giá.

Chữ 方 trong 按方 là mét khối, nói tắt của 立方米 (lìfāngmǐ). Người mới hay đọc Hán Việt thành "phương" rồi không hiểu đối tác đang báo giá theo đơn vị gì.

Container và đường biển

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
集装箱	jízhuāngxiāng	container (văn viết)
货柜	huòguì	container (văn nói)
整柜	zhěngguì	hàng nguyên container (FCL)
拼箱	pīnxiāng	hàng ghép, hàng lẻ đường biển (LCL)
二十尺柜	èrshí chǐ guì	container 20 feet
四十尺高柜	sìshí chǐ gāoguì	container 40 feet cao
冷柜	lěngguì	container lạnh
开顶柜	kāidǐngguì	container mở nóc
订舱	dìngcāng	đặt chỗ trên tàu (booking)
舱位	cāngwèi	chỗ trên tàu
船公司	chuán gōngsī	hãng tàu
船期	chuánqī	lịch tàu
开船	kāichuán	tàu chạy
截关	jiéguān	hạn chót khai báo, cắt máng
提柜	tíguì	lấy vỏ container
装柜	zhuāngguì	đóng hàng vào container
拆柜	chāiguì	rút hàng khỏi container
还柜	huánguì	trả vỏ container
拖车	tuōchē	xe kéo container
堆场	duīchǎng	bãi container
码头	mǎtóu	cảng, bến
起运港	qǐyùngǎng	cảng đi
目的港	mùdìgǎng	cảng đến
中转港	zhōngzhuǎngǎng	cảng chuyển tải
甩柜	shuǎiguì	container bị rớt khỏi chuyến tàu đã đặt
免柜期	miǎnguìqī	thời gian miễn phí lưu container
滞港费	zhìgǎngfèi	phí lưu container tại cảng (demurrage)
滞箱费	zhìxiāngfèi	phí lưu vỏ container (detention)

Một vòng container đường biển đọc theo thứ tự: 订舱, 提柜, 装柜, 截关, 开船, tới 目的港 rồi 拆柜 và 还柜. Thuộc chuỗi này, bạn đọc tin nhắn của hãng tàu sẽ biết ngay lô hàng đang kẹt ở bước nào. Tiền phát sinh hay nằm ở cuối chuỗi: quá 免柜期 mà chưa trả vỏ thì bắt đầu tính 滞箱费.

Đường bộ, đường sắt và hàng không

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
陆运	lùyùn	vận chuyển đường bộ
海运	hǎiyùn	vận chuyển đường biển
空运	kōngyùn	vận chuyển hàng không
铁路运输	tiělù yùnshū	vận chuyển đường sắt
班列	bānliè	tàu hàng chạy theo lịch cố định
货车	huòchē	xe tải
整车	zhěngchē	thuê nguyên xe (FTL)
零担	língdān	hàng lẻ đi ghép xe (LTL)
冷链	lěngliàn	chuỗi lạnh
多式联运	duōshì liányùn	vận tải đa phương thức
门到门	mén dào mén	giao tận nơi, từ kho tới kho
送货上门	sònghuò shàngmén	giao hàng tận nhà
自提	zìtí	khách tự đến lấy
口岸	kǒu'àn	cửa khẩu
过境	guòjìng	qua biên giới, quá cảnh

Hàng từ Trung Quốc về Việt Nam theo đường bộ thường đi qua các cửa khẩu vùng Quảng Tây, Vân Nam. Một câu hỏi chuẩn khi chọn tuyến: 这票货走海运还是陆运？ (zhè piào huò zǒu hǎiyùn háishì lùyùn?, "lô này đi đường biển hay đường bộ?"). Chú ý lượng từ 票 (piào): dân logistics dùng nó để đếm lô hàng, đọc thanh 4.

Trạng thái đơn trên trang theo dõi

Khi tra 查物流 (chá wùliú, "xem hành trình đơn") trên trang của hãng chuyển phát Trung Quốc, bạn sẽ gặp các dòng trạng thái dưới đây. Thứ tự trong bảng là thứ tự một đơn bình thường đi qua.

Trạng thái	Pinyin	Nghĩa
已下单	yǐ xiàdān	đã tạo đơn
已揽收	yǐ lǎnshōu	bên vận chuyển đã nhận hàng
已发出	yǐ fāchū	hàng đã rời điểm gửi
运输中	yùnshū zhōng	đang vận chuyển
到达转运中心	dàodá zhuǎnyùn zhōngxīn	đã tới trung tâm trung chuyển
清关中	qīngguān zhōng	đang làm thủ tục hải quan
派送中	pàisòng zhōng	đang giao hàng
待取件	dài qǔjiàn	chờ người nhận tới lấy
已签收	yǐ qiānshōu	đã ký nhận
拒收	jùshōu	người nhận từ chối nhận
退回	tuìhuí	hàng bị hoàn lại người gửi
问题件	wèntíjiàn	đơn có vấn đề, cần xử lý

揽收 là bước lấy hàng từ người gửi. Đơn hiện 已下单 mấy ngày mà chưa lên 已揽收 nghĩa là người bán chưa giao hàng cho hãng vận chuyển, chưa phải lỗi của hãng.

Hàng chậm, mất, hỏng: từ để khiếu nại

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
延误	yánwù	chậm trễ
物流信息不更新	wùliú xìnxī bù gēngxīn	thông tin vận chuyển không cập nhật
丢件	diūjiàn	mất hàng
少件	shǎojiàn	thiếu kiện
破损	pòsǔn	hư hỏng, vỡ
受潮	shòucháo	bị ẩm
错发	cuòfā	gửi nhầm
开箱验货	kāixiāng yànhuò	mở thùng kiểm hàng
拍照留证	pāizhào liúzhèng	chụp ảnh làm bằng chứng
投诉	tóusù	khiếu nại
理赔	lǐpéi	giải quyết bồi thường
赔偿	péicháng	bồi thường

Câu mẫu khi làm việc với nhà xe, hãng tàu

• 广州到河内陆运几天能到？ (Guǎngzhōu dào Hénèi lùyùn jǐ tiān néng dào?, "Từ Quảng Châu về Hà Nội đi đường bộ mấy ngày thì tới?")
• 运费按公斤算还是按方算？ (yùnfèi àn gōngjīn suàn háishì àn fāng suàn?, "Cước tính theo kg hay theo khối?")
• 请给我一个门到门的报价，包税。 (qǐng gěi wǒ yí ge mén dào mén de bàojià, bāoshuì., "Cho tôi báo giá giao tận nơi, trọn gói thuế.")
• 麻烦发一下运单号，我查一下物流。 (máfan fā yíxià yùndānhào, wǒ chá yíxià wùliú., "Phiền gửi mã vận đơn, tôi tra hành trình.")
• 物流信息三天没更新了。 (wùliú xìnxī sān tiān méi gēngxīn le., "Thông tin vận chuyển ba ngày rồi không cập nhật.")
• 这个柜什么时候可以提？ (zhège guì shénme shíhou kěyǐ tí?, "Khi nào lấy được container này?")
• 船期推迟了，预计下周五开船。 (chuánqī tuīchí le, yùjì xià zhōuwǔ kāichuán., "Lịch tàu lùi rồi, dự kiến thứ sáu tuần sau tàu chạy.")
• 我们被甩柜了，要等下一班船。 (wǒmen bèi shuǎiguì le, yào děng xià yì bān chuán., "Hàng mình bị rớt tàu, phải chờ chuyến sau.")
• 免柜期是几天？ (miǎnguìqī shì jǐ tiān?, "Được miễn phí lưu container mấy ngày?")
• 收货时有两箱破损，怎么理赔？ (shōuhuò shí yǒu liǎng xiāng pòsǔn, zěnme lǐpéi?, "Lúc nhận có hai thùng bị hỏng, bồi thường thế nào?")

Đoạn chat mẫu: hỏi hàng đi xe về Hà Nội

• Khách: 你好，我有一票货从东莞发河内，大概三个方，走陆运要多少钱？ (nǐ hǎo, wǒ yǒu yí piào huò cóng Dōngguǎn fā Hénèi, dàgài sān ge fāng, zǒu lùyùn yào duōshao qián?, "Chào anh, tôi có một lô từ Đông Quản đi Hà Nội, khoảng ba khối, đi đường bộ hết bao nhiêu?")
• Nhà xe: 是泡货还是重货？大概多重？ (shì pàohuò háishì zhònghuò? dàgài duō zhòng?, "Hàng nhẹ hay hàng nặng? Nặng khoảng bao nhiêu?")
• Khách: 是衣服，五百公斤左右。 (shì yīfu, wǔbǎi gōngjīn zuǒyòu., "Quần áo, khoảng năm trăm kg.")
• Nhà xe: 那按方算。我们的车每天发，时效五到七天，送货上门。 (nà àn fāng suàn. wǒmen de chē měi tiān fā, shíxiào wǔ dào qī tiān, sònghuò shàngmén., "Vậy tính theo khối. Xe bên tôi chạy hằng ngày, năm đến bảy ngày tới, giao tận nơi.")

Lỗi người Việt hay mắc

• Dùng 运输 cho mọi thứ. 运输 là vận tải nói chung, hay dùng trong văn viết. Khi nhắn với nhà xe, người ta nói 发货 (fāhuò, gửi hàng đi) hoặc 走: 走海运 là đi đường biển.
• Đếm lô hàng bằng 个. Nói 一票货 nghe đúng nghề hơn 一个货. Đếm container dùng 一个柜, đếm thùng dùng 箱.
• Ký nhận trước, kiểm sau. Trạng thái 已签收 hiện lên nghĩa là bạn đã nhận đủ và đúng. Hàng có dấu hỏng thì 开箱验货 và 拍照留证 trước khi ký, sau đó mới đòi 理赔.
• Đọc sai thanh của 物流. Đúng là wùliú, thanh 4 rồi thanh 2. Người mới hay đọc phẳng cả hai âm, đối tác nghe như một từ khác.
• Nhầm 拼箱 với 零担. Cả hai là hàng lẻ đi ghép, nhưng 拼箱 dùng cho container đường biển, còn 零担 dùng cho xe tải đường bộ.

Câu hỏi thường gặp

Logistics tiếng Trung là gì?

Logistics là 物流 (wùliú), công ty logistics là 物流公司 (wùliú gōngsī). Người làm giao nhận, forwarder gọi là 货代 (huòdài).

Vận chuyển tiếng Trung nói thế nào?

Văn viết dùng 运输 (yùnshū). Văn nói khi gửi hàng dùng 发货 (fāhuò), giao hàng là 送货 (sònghuò), chuyển phát nhanh là 快递 (kuàidì).

Mã vận đơn tiếng Trung là gì?

Hàng chuyển phát, hàng đi xe dùng 运单号 (yùndānhào) hoặc 快递单号 (kuàidì dānhào). Hàng đi biển có 提单号 (tídānhào) và số container 柜号 (guìhào).

Hàng lẻ tiếng Trung gọi là gì?

Hàng lẻ đi biển là 拼箱 (pīnxiāng), hàng lẻ đi xe tải là 零担 (língdān). Hàng nguyên container là 整柜 (zhěngguì), thuê nguyên xe là 整车 (zhěngchē). Nếu bạn lo cả khâu khai báo, xem tiếp bài từ vựng tiếng Trung hải quan.