Đuôi câu trang trọng tiếng Hàn ㅂ니다/습니다: cách chia và khi nào dùng

Đuôi câu trang trọng tiếng Hàn là ㅂ니다/습니다 (câu kể) và ㅂ니까/습니까 (câu hỏi). Cách chia: thân từ kết thúc bằng nguyên âm thì thêm ㅂ니다, kết thúc bằng phụ âm (có batchim) thì thêm 습니다. Ví dụ: 가다 (gada, "đi") → 갑니다 (gamnida), 먹다 (meokda, "ăn") → 먹습니다 (meokseumnida). Đây là đuôi dùng khi phát biểu, phỏng vấn, chào khách, báo cáo cấp trên, đọc tin tức, và là đuôi người đi làm theo diện EPS cần dùng ngay từ ngày đầu ở công ty.

Bảng công thức

Loại câu	Sau nguyên âm	Sau phụ âm	Ví dụ
Câu kể hiện tại	ㅂ니다	습니다	일합니다 (ilhamnida, "tôi làm việc")
Câu hỏi hiện tại	ㅂ니까	습니까	바쁩니까? (bappeumnikka, "anh có bận không?")
Quá khứ	았/었/했 + 습니다	았/었/했 + 습니다	끝났습니다 (kkeunnasseumnida, "đã xong")
Danh từ	입니다, 입니까	입니다, 입니까	학생입니다 (haksaengimnida, "tôi là học sinh")
Mệnh lệnh lịch sự	십시오	으십시오	앉으십시오 (anjeusipsio, "mời ngồi")
Rủ rê	ㅂ시다	읍시다	갑시다 (gapsida, "đi thôi")

Cách chia ㅂ니다/습니다 theo từng loại thân từ

Bỏ 다 ở động từ, tính từ để lấy thân từ, rồi nhìn âm cuối của thân từ. Riêng thân từ tận cùng bằng ㄹ thì bỏ ㄹ rồi thêm ㅂ니다.

Từ gốc	Thân từ	Dạng ㅂ/습니다	Phiên âm	Ghi chú
가다	가	갑니다	gamnida	nguyên âm → ㅂ니다
마시다	마시	마십니다	masimnida	nguyên âm
공부하다	공부하	공부합니다	gongbuhamnida	하다 → 합니다
먹다	먹	먹습니다	meokseumnida	phụ âm → 습니다
읽다	읽	읽습니다	ikseumnida	phụ âm kép
좋다	좋	좋습니다	josseumnida	tính từ
있다	있	있습니다	isseumnida	có, ở
없다	없	없습니다	eopseumnida	không có
살다	살	삽니다	samnida	bỏ ㄹ → 삽니다
만들다	만들	만듭니다	mandeumnida	bỏ ㄹ
알다	알	압니다	amnida	bỏ ㄹ
듣다	듣	듣습니다	deutseumnida	không biến đổi bất quy tắc
춥다	춥	춥습니다	chupseumnida	không biến đổi bất quy tắc

Điểm dễ chịu của đuôi này: các bất quy tắc ㄷ, ㅂ, ㅅ, 르 mà bạn phải nhớ khi chia đuôi 아요/어요 đều không xảy ra, vì 습니다 bắt đầu bằng phụ âm. 듣다 thành 듣습니다, 춥다 thành 춥습니다, giữ nguyên thân từ.

Cách đọc 습니다

Chữ viết là 습니다 nhưng đọc là [슴니다] (seumnida): ㅂ đứng trước ㄴ bị mũi hoá thành ㅁ. Tương tự, 갑니다 đọc [감니다], 합니다 đọc [함니다]. Hiện tượng này có trong nhóm quy tắc biến âm tiếng Hàn.

Câu hỏi ㅂ니까/습니까

Đổi 다 cuối thành 까 và lên giọng ở cuối câu. Trả lời bằng 네 (vâng) hoặc 아니요 (không) cộng câu ㅂ니다/습니다.

• 어디에 갑니까? (eodie gamnikka?, "anh đi đâu ạ?")
• 점심을 먹었습니까? (jeomsimeul meogeosseumnikka?, "anh đã ăn trưa chưa ạ?")
• 이것은 무엇입니까? (igeoseun mueosimnikka?, "cái này là gì ạ?")
• 네, 알겠습니다. (ne, algesseumnida, "vâng, tôi hiểu rồi")

Quá khứ và tương lai

Quá khứ chia giống 았어요/었어요, chỉ đổi 어요 thành 습니다. Vì 았/었 luôn kết thúc bằng ㅆ nên luôn dùng 습니다.

Từ gốc	Quá khứ	Phiên âm	Nghĩa
가다	갔습니다	gasseumnida	đã đi
먹다	먹었습니다	meogeosseumnida	đã ăn
하다	했습니다	haesseumnida	đã làm
듣다	들었습니다	deureosseumnida	đã nghe (bất quy tắc ㄷ quay lại vì có 어)
학생이다	학생이었습니다	haksaengieosseumnida	đã là học sinh

Tương lai, ý chí dùng 겠습니다: 내일 다시 오겠습니다. (naeil dasi ogesseumnida, "ngày mai tôi sẽ quay lại"). 겠습니다 còn có trong nhiều câu khuôn: 알겠습니다 (tôi hiểu rồi), 처음 뵙겠습니다 (rất hân hạnh được gặp), 잘 먹겠습니다 (tôi xin phép ăn).

Mệnh lệnh (으)십시오 và rủ rê (으)ㅂ시다

(으)십시오 là câu yêu cầu trang trọng nhất, nghe thấy ở thông báo, biển hiệu, lời nhân viên nói với khách. Thân từ có phụ âm thêm 으십시오, nguyên âm thêm 십시오. Thân từ tận cùng ㄹ thì bỏ ㄹ: 만들다 → 만드십시오. Phủ định là 지 마십시오.

• 여기에 앉으십시오. (yeogie anjeusipsio, "xin mời ngồi đây")
• 안전모를 쓰십시오. (anjeonmoreul sseusipsio, "hãy đội mũ bảo hộ")
• 여기에서 담배를 피우지 마십시오. (yeogieseo dambaereul piuji masipsio, "xin đừng hút thuốc ở đây")

(으)ㅂ시다 là "chúng ta hãy...": 같이 갑시다. (gachi gapsida, "cùng đi nào"), 점심을 먹읍시다. (jeomsimeul meogeupsida, "ăn trưa thôi"). Dù mang đuôi trang trọng, (으)ㅂ시다 không dùng để rủ cấp trên hay người lớn tuổi, vì nghe như đang ra lệnh cho họ. Muốn rủ cấp trên thì dùng 같이 가시겠어요? hoặc (으)ㄹ까요. Các cách nói "hãy" khác được so ở bài ngữ pháp hãy.

Kính ngữ (으)십니다

Khi chủ ngữ là cấp trên, khách hàng, người lớn tuổi, chèn thêm (으)시 vào: 사장님께서 회의실에 계십니다. (sajangnimkkeseo hoeuisire gyesimnida, "giám đốc đang ở phòng họp"), 선생님이 오십니다. (seonsaengnimi osimnida, "thầy đang đến"). Chi tiết ở bài kính ngữ tiếng Hàn.

Khi nào dùng 습니다, khi nào dùng 아요/어요?

Tình huống	Đuôi nên dùng
Phỏng vấn xin việc, tự giới thiệu trước tập thể	습니다
Báo cáo cấp trên, họp, nói qua bộ đàm	습니다
Nhân viên nói với khách, thông báo, tin tức	습니다, (으)십시오
Nói chuyện với đồng nghiệp, hỏi đường, mua hàng	아요/어요
Bạn bè thân, người nhỏ tuổi hơn	đuôi thân mật 아/어

Trên thực tế người Hàn trộn hai đuôi trong cùng một cuộc nói chuyện: mở đầu và kết thúc bằng câu khuôn 습니다 (안녕하십니까, 감사합니다, 수고하셨습니다), phần giữa dùng 아요 cho mềm. Người mới đi làm có thể dùng 습니다 nhiều một chút, không ai coi đó là lỗi. Dùng 아요 với người lạ, khách hàng vẫn lịch sự, chỉ kém trang trọng hơn.

Câu khuôn nơi làm việc

Câu	Phiên âm	Nghĩa, khi dùng
안녕하십니까?	annyeonghasimnikka?	chào trang trọng
처음 뵙겠습니다.	cheoeum boepgesseumnida	lần đầu gặp mặt
잘 부탁드립니다.	jal butakdeurimnida	mong được giúp đỡ
알겠습니다.	algesseumnida	tôi hiểu rồi, tôi sẽ làm
잘 모르겠습니다.	jal moreugesseumnida	tôi không rõ lắm
죄송합니다.	joesonghamnida	xin lỗi
수고하셨습니다.	sugohasyeosseumnida	anh chị đã vất vả rồi (cuối ca làm)
먼저 들어가겠습니다.	meonjeo deureogagesseumnida	tôi xin phép về trước

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 살습니다 → ✓ 삽니다: thân từ ㄹ bỏ ㄹ rồi thêm ㅂ니다.
• ✗ 먹ㅂ니다, 가습니다: nhầm chiều. Có batchim mới thêm 습니다.
• ✗ 학생습니다 → ✓ 학생입니다: danh từ đi với 입니다, không gắn 습니다 trực tiếp.
• ✗ Nói 갑시다 với trưởng phòng → ✓ 같이 가시겠습니까? (gachi gasigesseumnikka?, "anh đi cùng chứ ạ?")
• Đọc 습니다 thành "súp-ni-da". Âm ㅂ trước ㄴ đọc thành ㅁ: [슴니다].

Bài tập nhỏ

Chia các từ sau sang đuôi ㅂ니다/습니다.

1. 보다 (xem)
2. 입다 (mặc)
3. 놀다 (chơi)
4. 바쁘다 (bận)
5. 일하다, quá khứ (đã làm việc)

Đáp án:

1. 봅니다 (bomnida)
2. 입습니다 (ipseumnida)
3. 놉니다 (nomnida) (bỏ ㄹ)
4. 바쁩니다 (bappeumnida)
5. 일했습니다 (ilhaesseumnida)

Câu hỏi thường gặp

Thi EPS-TOPIK có cần biết đuôi 습니다 không?

Có. Câu hướng dẫn trong đề, câu thoại ở nơi làm việc và biển báo an toàn đều dùng nhiều 습니다 và (으)십시오. Bạn nên nhận ra được đuôi này ngay khi nghe. Thông tin về kỳ thi có ở bài EPS-TOPIK là gì.

습니다 có phải đuôi văn viết không?

Không hẳn. 습니다 dùng cả khi nói lẫn khi viết thư, email công việc. Đuôi dành riêng cho văn viết (bài luận, báo) là ㄴ다/는다.

Có nên học 습니다 trước 아요 không?

Nhiều giáo trình dạy 습니다 trước vì cách chia dễ, không có bất quy tắc. Với người đi làm, nên học song song: 습니다 cho câu khuôn, 아요 cho hội thoại hằng ngày.

입니다 và 이에요 khác nhau thế nào?

Cùng nghĩa "là", 입니다 trang trọng hơn. 이에요/예요 dùng khi nói chuyện thường ngày.