Ngữ pháp 다면 trong tiếng Hàn: giả định "nếu như" và khác gì (으)면

Ngữ pháp 다면 nghĩa là "nếu như", "giả sử", dùng khi người nói đặt ra một giả định ít có khả năng xảy ra, hoặc trái với thực tế. Động từ chia 는다면 / ㄴ다면, tính từ thêm 다면, danh từ thêm (이)라면, chuyện đã qua dùng 았/었다면. Ví dụ: 복권에 당첨된다면 세계 여행을 하고 싶어요. (bokgwone dangcheomdoendamyeon segye yeohaengeul hago sipeoyo, "Nếu trúng xổ số, tôi muốn đi du lịch vòng quanh thế giới") và 내가 새라면 너에게 날아갈 텐데. (naega saeramyeon neoege naragal tende, "Nếu anh là chim thì đã bay đến bên em").

다면 vốn là dạng rút gọn của câu trích dẫn 다고 하면 ("nếu nói rằng..."), vì vậy cách chia giống hệt đuôi gián tiếp 다고. Nếu bạn đã học câu gián tiếp tiếng Hàn, phần chia dưới đây sẽ rất quen.

Bảng công thức

Loại từ	Cách ghép	Ví dụ
Động từ có batchim	thân + 는다면	먹다 → 먹는다면 meongneundamyeon
Động từ không batchim	thân + ㄴ다면	가다 → 간다면 gandamyeon
Động từ đuôi ㄹ	bỏ ㄹ + ㄴ다면	살다 → 산다면 sandamyeon
Tính từ, 있다, 없다	thân + 다면	좋다 → 좋다면 jotamyeon
Danh từ có batchim	N + 이라면	학생 → 학생이라면 haksaengiramyeon
Danh từ không batchim	N + 라면	의사 → 의사라면 uisaramyeon
Quá khứ	았/었 + 다면	갔다면 gatdamyeon, 먹었다면 meogeotdamyeon
Dự định, tương lai	(으)ㄹ 거라면	갈 거라면 gal georamyeon

Cách chia theo từng loại từ

Gốc	Hiện tại	Quá khứ
하다 (làm)	한다면 handamyeon	했다면 haetdamyeon
만들다 (làm ra, đuôi ㄹ)	만든다면 mandeundamyeon	만들었다면 mandeureotdamyeon
듣다 (nghe, bất quy tắc ㄷ)	듣는다면 deunneundamyeon	들었다면 deureotdamyeon
돕다 (giúp, bất quy tắc ㅂ)	돕는다면 domneundamyeon	도왔다면 dowatdamyeon
바쁘다 (bận)	바쁘다면 bappeudamyeon	바빴다면 bappatdamyeon
춥다 (lạnh)	춥다면 chupdamyeon	추웠다면 chuwotdamyeon
있다 (có)	있다면 itdamyeon	있었다면 isseotdamyeon
없다 (không có)	없다면 eopdamyeon	없었다면 eopseotdamyeon
학생이다 (là học sinh)	학생이라면 haksaengiramyeon	학생이었다면 haksaengieotdamyeon
가수이다 (là ca sĩ)	가수라면 gasuramyeon	가수였다면 gasuyeotdamyeon

Điểm cần nhớ: bất quy tắc ㄷ và ㅂ chỉ biến đổi khi gặp nguyên âm, nên ở hiện tại 듣는다면, 돕는다면 giữ nguyên thân từ, sang quá khứ mới thành 들었다면, 도왔다면. Phủ định thì ghép như bình thường: 안 간다면 (an gandamyeon), 가지 않는다면 (gaji anneundamyeon). Với tính từ, phủ định là 비싸지 않다면 (bissaji antamyeon).

Cách dùng 1: giả định ít khả năng xảy ra

Đây là cách dùng phổ biến nhất. Người nói biết việc đó khó thành sự thật, hoặc chỉ đang tưởng tượng. Câu hay có thêm 만약 (manyak) hoặc 만일 (manil) ở đầu, nghĩa là "giả sử". Vế sau thường là mong muốn (고 싶다), dự định (ㄹ 거예요) hoặc phỏng đoán (ㄹ 텐데).

Câu tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
만약 시간을 되돌릴 수 있다면 고등학교 때로 돌아가고 싶어요.	manyak siganeul doedollil su itdamyeon godeunghakgyo ttaero doragago sipeoyo	Giả sử quay ngược được thời gian, tôi muốn trở về thời cấp ba.
돈이 많다면 부모님께 집을 사 드리고 싶어요.	doni mantamyeon bumonimkke jibeul sa deurigo sipeoyo	Nếu có nhiều tiền, tôi muốn mua nhà cho bố mẹ.
한국어를 한 달 만에 배울 수 있다면 얼마나 좋을까요?	hangugeoreul han dal mane baeul su itdamyeon eolmana joeulkkayo	Nếu học được tiếng Hàn trong một tháng thì tốt biết bao.
내일 비가 온다면 소풍은 다음 주로 미룰게요.	naeil biga ondamyeon sopungeun daeum juro mirulgeyo	Lỡ mai trời mưa thì tôi sẽ dời buổi dã ngoại sang tuần sau.

Câu cuối cho thấy sắc thái của 다면: người nói nghĩ mai khó mưa, chỉ dự phòng. Nói 비가 오면 (biga omyeon) thì trung tính hơn, không ngầm đánh giá khả năng.

Cách dùng 2: giả định trái với thực tế bằng (이)라면

Gắn với danh từ, đặc biệt là đại từ người, (이)라면 tạo ra cụm "nếu tôi là...", "nếu là bạn" rất hay dùng khi khuyên.

Câu tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
나라면 그렇게 안 했을 거예요.	naramyeon geureoke an haesseul geoyeyo	Nếu là tôi thì tôi đã không làm thế.
제가 사장이라면 월급을 올려 줄 거예요.	jega sajangiramyeon wolgeubeul ollyeo jul geoyeyo	Nếu tôi là giám đốc, tôi sẽ tăng lương.
그 말이 사실이라면 큰일이에요.	geu mari sariramyeon keunirieyo	Nếu lời đó là thật thì to chuyện rồi.
너라면 어떻게 하겠어?	neoramyeon eotteoke hagesseo	Nếu là cậu thì cậu làm sao?

Văn nói còn có dạng 이라면 đi với danh từ chỉ chủ đề, nghĩa là "nói đến... thì": 김치찌개라면 저도 자신 있어요. (gimchijjigaeramyeon jeodo jasin isseoyo, "Nếu là canh kim chi thì tôi cũng tự tin nấu được").

Cách dùng 3: 았/었다면, giả định ngược quá khứ

Khi nói về chuyện đã qua mà thực tế không xảy ra như vậy, dùng 았/었다면 ở vế trước và 았/었을 거예요 hoặc 았/었을 텐데 ở vế sau.

Câu tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
그때 버스를 탔다면 늦지 않았을 거예요.	geuttae beoseureul tatdamyeon neutji anasseul geoyeyo	Nếu lúc đó đi xe buýt thì đã không trễ.
미리 연락했다면 같이 갔을 텐데요.	miri yeollakhaetdamyeon gachi gasseul tendeyo	Nếu báo trước thì đã đi cùng rồi.
네가 없었다면 이 일을 못 끝냈을 거야.	nega eopseotdamyeon i ireul mot kkeunnaesseul geoya	Không có cậu thì tớ đã không xong được việc này.

Mẫu này rất gần 았/었더라면. 더라면 chỉ dùng cho quá khứ và giọng tiếc nuối đậm hơn; chi tiết ở bài ngữ pháp đáng lẽ ra 았/었더라면.

Cách dùng 4: nêu điều kiện mà người nghe vừa nói

Vì gốc là "nếu (bạn) nói rằng...", 다면 hay dùng để nhận lại ý của người nghe rồi khuyên: "nếu thật sự bạn muốn... thì...".

Câu tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
정말 한국에서 일하고 싶다면 지금부터 준비하세요.	jeongmal hangugeseo ilhago sipdamyeon jigeumbuteo junbihaseyo	Nếu thật sự muốn làm việc ở Hàn thì chuẩn bị từ bây giờ đi.
오늘 바쁘다면 내일 만나도 돼요.	oneul bappeudamyeon naeil mannado dwaeyo	Nếu hôm nay (bạn) bận thì mai gặp cũng được.
어차피 갈 거라면 일찍 가요.	eochapi gal georamyeon iljjik gayo	Đằng nào cũng đi thì đi sớm đi.

Phân biệt 다면 và (으)면

Trong nhiều câu, hai mẫu thay nhau được và nghĩa chỉ lệch chút sắc thái. Điểm khác nằm ở mức độ "có thật" của điều kiện. Cách dùng cơ bản của (으)면 có ở bài điều kiện (으)면.

Tiêu chí	(으)면	다면
Khả năng xảy ra	có thể xảy ra, trung tính	thấp, giả định, tưởng tượng
Quy luật, thói quen	dùng được: 봄이 되면 꽃이 피어요.	không tự nhiên
Việc chắc chắn sẽ đến	dùng được: 집에 도착하면 전화하세요.	không dùng
Trái thực tế hiện tại	văn nói vẫn dùng	tự nhiên hơn: 내가 너라면
Nhận lại lời người nghe	ít dùng	rất hay dùng

Các câu mẫu trong bảng: 봄이 되면 꽃이 피어요. (bomi doemyeon kkochi pieoyo, "Xuân đến thì hoa nở"), 집에 도착하면 전화하세요. (jibe dochakhamyeon jeonhwahaseyo, "Về đến nhà thì gọi điện nhé"). Đổi hai câu này sang 다면 nghe như người nói nghi ngờ mùa xuân có đến hay bạn có về nhà được không.

Đừng nhầm 다면 với 다면서요, đuôi câu hỏi lại tin đã nghe ("nghe nói... phải không?"). Mẫu đó có bài riêng: ngữ pháp 다면서요.

Lỗi người Việt hay mắc

• Thêm 다면 thẳng vào thân động từ. ✗ 가다면, 먹다면 → ✓ 간다면, 먹는다면. Chỉ tính từ mới ghép thẳng 다면.
• Chia tính từ như động từ. ✗ 좋는다면, 바쁜다면 → ✓ 좋다면, 바쁘다면.
• Quên bỏ ㄹ ở động từ đuôi ㄹ. ✗ 살는다면 → ✓ 산다면.
• Dùng 다면 cho việc chắc chắn sẽ xảy ra. ✗ 수업이 끝난다면 만나요 → ✓ 수업이 끝나면 만나요. (sueobi kkeunnamyeon mannayo, "Học xong thì gặp nhau nhé").
• Vế sau của 았/었다면 để hiện tại đơn. ✗ 일찍 일어났다면 기차를 타요 → ✓ 일찍 일어났다면 기차를 탔을 거예요. (iljjik ireonatdamyeon gichareul tasseul geoyeyo).

Bài tập nhỏ

Chia từ trong ngoặc với 다면, (이)라면 hoặc 았/었다면.

1. 제가 ___ 그 사람한테 사과할 거예요. (너)
2. 한국에 ___ 제일 먼저 뭘 하고 싶어요? (살다)
3. 날씨가 ___ 산에 가요. (좋다)
4. 그때 열심히 ___ 합격했을 거예요. (공부하다)
5. 매일 한 시간씩 ___ 실력이 늘 거예요. (듣다)

Đáp án:

1. 제가 너라면 그 사람한테 사과할 거예요. (jega neoramyeon geu saramhante sagwahal geoyeyo, "Nếu tôi là bạn, tôi sẽ xin lỗi người đó"). Văn nói hay dùng 내가 너라면.
2. 한국에 산다면 제일 먼저 뭘 하고 싶어요? (hanguge sandamyeon jeil meonjeo mwol hago sipeoyo, "Nếu sống ở Hàn, bạn muốn làm gì đầu tiên?").
3. 날씨가 좋다면 산에 가요. (nalssiga jotamyeon sane gayo, "Nếu trời đẹp thì đi núi"). Dùng 좋으면 cũng đúng và tự nhiên hơn nếu bạn nghĩ trời sẽ đẹp.
4. 그때 열심히 공부했다면 합격했을 거예요. (geuttae yeolsimhi gongbuhaetdamyeon hapgyeokhaesseul geoyeyo, "Nếu lúc đó học chăm thì đã đỗ").
5. 매일 한 시간씩 듣는다면 실력이 늘 거예요. (maeil han siganssik deunneundamyeon sillyeogi neul geoyeyo, "Nếu mỗi ngày nghe một tiếng thì trình sẽ lên").

Câu hỏi thường gặp

다면 và 라면 khác nhau thế nào?

Cùng một mẫu, chỉ khác loại từ đứng trước. 다면 đi với động từ, tính từ; (이)라면 đi với danh từ, vì gốc của nó là 이다 + 라고 하면. 학생이라면 là "nếu là học sinh", 바쁘다면 là "nếu bận".

는다면 dùng khi nào?

Khi thân động từ có batchim (trừ ㄹ): 먹는다면, 읽는다면 (ingneundamyeon), 찾는다면 (channeundamyeon). Thân không batchim dùng ㄴ다면.

다면 có dùng trong văn viết, bài thi TOPIK không?

Có, và rất hợp với dạng câu nêu giả định trong bài viết. Ví dụ 만약 인터넷이 없다면 우리 생활은 크게 달라질 것이다. (manyak inteonesi eopdamyeon uri saenghwareun keuge dallajil geosida, "Nếu không có Internet, cuộc sống của chúng ta sẽ khác đi nhiều").