Ngữ pháp 든지 trong tiếng Hàn: 든지…든지, 든지 말든지 và khác gì 거나

-든지 nghĩa là “hoặc... cũng được, dù... thì cũng”, dùng khi người nói đưa ra các lựa chọn và cho rằng chọn cái nào cũng không quan trọng. Công thức: thân động từ/tính từ + 든지, danh từ + (이)든지. Ví dụ: 커피든지 차든지 아무거나 주세요. (keopideunji chadeunji amugeona juseyo, Cà phê hay trà gì cũng được, cho tôi một ly.) và 가든지 말든지 마음대로 해. (gadeunji maldeunji maeumdaero hae, Đi hay không thì tùy cậu.)

Bảng công thức

Loại từ	Cách ghép	Ví dụ	Phiên âm	Nghĩa
Động từ	thân + 든지	먹든지	meokdeunji	ăn hoặc...
Động từ	thân + 든지	자든지	jadeunji	ngủ hoặc...
Tính từ	thân + 든지	비싸든지	bissadeunji	đắt hay...
Danh từ có batchim	N + 이든지	밥이든지	babideunji	cơm hay...
Danh từ không batchim	N + 든지	우유든지 / 커피든지	uyudeunji / keopideunji	sữa hay... / cà phê hay...
Quá khứ	thân + 았/었 + 든지	했든지	haetdeunji	dù đã làm hay...

Với động từ và tính từ, 든지 ghép thẳng vào thân từ, không phân biệt có batchim hay không, không đổi ㅂ hay ㄷ bất quy tắc: 듣든지 (deutdeunji), 춥든지 (chupdeunji). Chỉ danh từ mới chia hai dạng: có batchim thêm 이든지, không batchim thêm 든지. Cách đọc khi phụ âm cuối gặp ㄷ của 든지 tuân theo quy tắc biến âm tiếng Hàn.

Trong văn nói, 든지 hay rút gọn thành 든 (deun): 뭐든 괜찮아요 (mwodeun gwaenchanayo, gì cũng được). Dạng 든가 (deunga) có nghĩa gần giống 든지.

Các cách dùng 든지

1. Chọn một trong hai, cái nào cũng được

Mẫu cơ bản nhất là A든지 B든지 하다: làm A hoặc B, tùy người nghe chọn. Thường gặp trong lời khuyên, gợi ý.

• 주말에 영화를 보든지 산책을 하든지 해요. (jumare yeonghwareul bodeunji sanchaegeul hadeunji haeyo): Cuối tuần đi xem phim hoặc đi dạo đi.
• 피곤하면 좀 쉬든지 일찍 자든지 하세요. (pigonhamyeon jom swideunji iljjik jadeunji haseyo): Mệt thì nghỉ chút hoặc đi ngủ sớm đi.
• 전화하든지 문자 보내든지 연락 주세요. (jeonhwahadeunji munja bonaedeunji yeollak juseyo): Gọi điện hay nhắn tin cũng được, liên lạc cho tôi nhé.

2. Một lựa chọn duy nhất: 든지 하다

Có khi chỉ nêu một phương án rồi kết bằng 든지 하다, ý là “làm cái gì đó kiểu như thế đi”. Câu nghe mềm hơn mệnh lệnh trực tiếp.

• 답답하면 창문이라도 열든지 해. (dapdaphamyeon changmunirado yeoldeunji hae): Ngột ngạt thì mở cửa sổ hay gì đó đi.

3. 든지 말든지: làm hay không cũng mặc

Ghép một động từ với 말다 (malda) để nói người nói không quan tâm kết quả. Mẫu này thường nghe hơi lạnh nhạt, nên tránh dùng với người trên.

• 믿든지 말든지 네 자유야. (mitdeunji maldeunji ne jayuya): Tin hay không là quyền của cậu.
• 그 사람이 오든지 말든지 상관없어요. (geu sarami odeunji maldeunji sanggwaneopseoyo): Người đó đến hay không tôi cũng không quan tâm.

4. Từ để hỏi + (이)든지: bất cứ...

Ghép với từ để hỏi, 든지 tạo nghĩa “bất cứ”. Đây là cách dùng gặp nhiều nhất trong hội thoại. Danh sách từ để hỏi gốc có trong bài các từ để hỏi tiếng Hàn.

Cụm	Phiên âm	Nghĩa
무엇이든지 / 뭐든지	mueosideunji / mwodeunji	bất cứ cái gì
누구든지	nugudeunji	bất cứ ai
언제든지	eonjedeunji	bất cứ lúc nào
어디든지	eodideunji	bất cứ đâu
어떻게든지	eotteokedeunji	bằng mọi cách
얼마든지	eolmadeunji	bao nhiêu cũng được, thoải mái

• 궁금한 게 있으면 언제든지 물어보세요. (gunggeumhan ge isseumyeon eonjedeunji mureoboseyo): Có gì thắc mắc thì cứ hỏi bất cứ lúc nào.
• 누구든지 참가할 수 있어요. (nugudeunji chamgahal su isseoyo): Ai cũng có thể tham gia.
• 어떻게든지 오늘 끝낼게요. (eotteokedeunji oneul kkeunnaelgeyo): Bằng mọi cách tôi sẽ làm xong trong hôm nay.

5. Dù thế nào thì kết quả vẫn vậy

Khi vế sau nói kết quả không đổi, A든지 B든지 mang nghĩa “dù A hay B thì cũng...”.

• 비가 오든지 눈이 오든지 내일은 출발해요. (biga odeunji nuni odeunji naeireun chulbalhaeyo): Dù mưa hay tuyết thì mai cũng xuất phát.
• 비싸든지 싸든지 필요하면 사야죠. (bissadeunji ssadeunji piryohamyeon sayajyo): Đắt hay rẻ thì cần vẫn phải mua.

Phân biệt 든지 và 거나

Hai mẫu đều dịch được là “hoặc”, và trong nhiều câu thay cho nhau được. Khác nhau ở chỗ nhấn: 거나 (geona) liệt kê các khả năng một cách trung tính, còn 든지 (deunji) nhấn ý “chọn cái nào cũng được, không quan trọng”.

Tiêu chí	든지	거나
Ý chính	cái nào cũng được, không quan trọng	liệt kê khả năng, hoặc cái này hoặc cái kia
Kể thói quen (rảnh thì đọc sách hoặc xem phim)	được nhưng ít tự nhiên	tự nhiên hơn
Từ để hỏi + 든지 (bất cứ)	rất phổ biến: 언제든지	hiếm, nghe cứng
Thờ ơ, mặc kệ	든지 말든지	거나 말거나
Văn phong	khẩu ngữ, gợi ý, khuyên	trung tính, cả nói lẫn viết

• 저는 쉬는 날에 책을 읽거나 영화를 봐요. (jeoneun swineun nare chaegeul ilgeona yeonghwareul bwayo): Ngày nghỉ tôi đọc sách hoặc xem phim. (kể thói quen, dùng 거나)
• 심심하면 책을 읽든지 영화를 보든지 해. (simsimhamyeon chaegeul ikdeunji yeonghwareul bodeunji hae): Chán thì đọc sách hay xem phim gì đó đi. (gợi ý, dùng 든지)

Mẫu 거나 và các dạng 거나 하다, 거나 말거나 được giải thích riêng trong bài ngữ pháp 거나.

Lỗi người Việt hay mắc

• Viết 던지 thay cho 든지. Đây là lỗi chính tả phổ biến cả với người Hàn. 던지 (deonji) gắn với hồi tưởng, cảm thán: 얼마나 춥던지 손이 얼었어요. (eolmana chupdeonji soni eoreosseoyo, Lạnh đến mức tay cóng cả lại.) Nghĩa lựa chọn luôn viết 든지. Các mẫu hồi tưởng với 던 có trong bài ngữ pháp 던 và 았/었던.
• Quên 이 sau danh từ có batchim. Sai: 밥든지. Đúng: 밥이든지 (babideunji).
• Thiếu 하다 ở cuối mẫu A든지 B든지. Câu 영화를 보든지 산책을 하든지 dừng ở đó nghe cụt. Kết bằng 하세요 (haseyo), 해요 (haeyo) hoặc một vế kết quả.
• Dùng 든지 말든지 với người trên. Câu 오든지 말든지 하세요 dù có 세요 vẫn nghe như thách thức. Với cấp trên, hỏi 오실 수 있으세요? (osil su isseuseyo?, Anh chị có đến được không ạ?)

Bài tập nhỏ

Hoàn thành câu bằng 든지 hoặc (이)든지.

1. 배고프면 빵(　) 과자(　) 먹어요.
2. 힘들면 (언제) 말해요.
3. 그가 (화를 내다) (말다) 저는 상관없어요.
4. 버스를 (타다) 택시를 (타다) 빨리 오세요.
5. (누구) 이 문제를 풀 수 있어요.

Đáp án:

1. 배고프면 빵이든지 과자든지 먹어요. (baegopeumyeon ppangideunji gwajadeunji meogeoyo, Đói thì ăn bánh mì hay bánh kẹo gì đó đi.)
2. 힘들면 언제든지 말해요. (himdeulmyeon eonjedeunji malhaeyo, Mệt thì cứ nói bất cứ lúc nào.)
3. 그가 화를 내든지 말든지 저는 상관없어요. (geuga hwareul naedeunji maldeunji jeoneun sanggwaneopseoyo, Anh ta có giận hay không tôi cũng mặc.)
4. 버스를 타든지 택시를 타든지 빨리 오세요. (beoseureul tadeunji taeksireul tadeunji ppalli oseyo, Đi xe buýt hay taxi cũng được, đến nhanh nhé.)
5. 누구든지 이 문제를 풀 수 있어요. (nugudeunji i munjereul pul su isseoyo, Ai cũng giải được bài này.)

Câu hỏi thường gặp

든지 든지 nghĩa là gì?

A든지 B든지 nghĩa là “A hay B cũng được” hoặc “dù A hay B thì cũng”. Ví dụ 가든지 오든지 연락해 줘. (gadeunji odeunji yeollakae jwo, Đi hay về thì cũng báo tôi nhé.)

든지 말든지 có bất lịch sự không?

Mẫu này thể hiện sự thờ ơ, nên dễ nghe cộc. Dùng được với bạn bè thân hoặc khi kể lại thái độ của ai đó; với người lạ và người trên nên tránh.

든지 và 든가 khác nhau không?

Về nghĩa lựa chọn, hai dạng gần như như nhau: 먹든가 자든가 (meokdeunga jadeunga) và 먹든지 자든지 (meokdeunji jadeunji) đều là “ăn hay ngủ”. 든지 gặp nhiều hơn trong sách học.

Có thể thay 든지 bằng 거나 không?

Trong câu gợi ý A든지 B든지 하다, thay bằng 거나 thường vẫn đúng. Riêng cụm từ để hỏi như 언제든지 (eonjedeunji), 뭐든지 (mwodeunji) thì giữ 든지.