Ngữ pháp 게 되다 trong tiếng Hàn: nghĩa và phân biệt với 아/어지다

Ngữ pháp 게 되다 (ge doeda) gắn vào gốc động từ để nói một việc xảy ra do hoàn cảnh, không hẳn do mình chủ động quyết định: "được làm gì", "phải làm gì", "rồi thì cũng…", "trở nên…". Cách ghép rất dễ, mọi gốc từ đều thêm 게 되다, không phân biệt patchim. Ví dụ: 다음 달에 한국에 가게 됐어요. (daeum dare hanguge gage dwaesseoyo, "Tháng sau tôi được đi Hàn") và 한국 드라마를 보다가 한국어를 좋아하게 됐어요. (hanguk deuramareul bodaga hangugeoreul joahage dwaesseoyo, "Xem phim Hàn rồi tôi thành ra thích tiếng Hàn"). Khi muốn nói tính từ "trở nên lạnh, trở nên đẹp", người Hàn thường dùng 아/어지다 thay vì 게 되다.

Bảng công thức

Thì	Công thức	Ví dụ	Nghĩa
Hiện tại, sự thật chung	V + 게 돼요	자주 만나게 돼요.	Thành ra hay gặp nhau.
Quá khứ (dùng nhiều nhất)	V + 게 됐어요	한국 회사에서 일하게 됐어요.	Tôi được làm ở công ty Hàn.
Tương lai	V + 게 될 거예요	곧 알게 될 거예요.	Rồi bạn sẽ biết thôi.
Trang trọng	V + 게 되었습니다	이번에 결혼하게 되었습니다.	Lần này tôi sẽ kết hôn.
Phủ định: không còn… nữa	V + 지 않게 되다 / 안 V + 게 되다	술을 안 마시게 됐어요.	Tôi không còn uống rượu nữa.
Trở nên làm được	V + (으)ㄹ 수 있게 되다	한국어로 말할 수 있게 됐어요.	Tôi đã nói được tiếng Hàn.

Phần thay đổi theo thì nằm ở 되다. Hai dạng hay viết sai: 돼요 (gộp từ 되어요) và 됐어요 (gộp từ 되었어요). Viết 되요 hoặc 됬어요 là sai chính tả.

Cách ghép 게 되다 với động từ

Lấy gốc động từ (bỏ 다) rồi thêm 게 되다. Vì 게 bắt đầu bằng phụ âm, các bất quy tắc ㄷ, ㅂ, ㄹ, 르 không bị kích hoạt, gốc giữ nguyên.

Động từ	Nghĩa	+ 게 되다	Quá khứ
가다	đi	가게 되다	가게 됐어요
먹다	ăn	먹게 되다	먹게 됐어요
알다	biết	알게 되다	알게 됐어요
살다	sống	살게 되다	살게 됐어요
듣다	nghe	듣게 되다	듣게 됐어요
돕다	giúp	돕게 되다	돕게 됐어요
부르다	gọi, hát	부르게 되다	부르게 됐어요
공부하다	học	공부하게 되다	공부하게 됐어요

게 되다 viết cách một khoảng sau gốc động từ: 가게 되다, không viết 가게되다. Nếu chưa quen chia 았/었어요 cho 되다, xem lại bài thì quá khứ 았어요/었어요.

Cách dùng 1: kết quả do hoàn cảnh, không do mình chọn

Đây là nghĩa gốc. Người nói muốn cho thấy việc đó xảy ra vì công ty, vì thời tiết, vì cơ duyên, chứ không phải tự mình quyết. Tiếng Việt hay dịch là "thành ra", "phải", "bị".

Câu tiếng Hàn	Cách đọc	Nghĩa
회사 일 때문에 부산으로 이사하게 됐어요.	hoesa il ttaemune busaneuro isahage dwaesseoyo	Vì việc công ty mà tôi phải chuyển đến Busan.
갑자기 출장을 가게 됐어요.	gapjagi chuljangeul gage dwaesseoyo	Tự nhiên tôi phải đi công tác.
비가 와서 집에 있게 됐어요.	biga waseo jibe itge dwaesseoyo	Trời mưa nên thành ra ở nhà.
이번 주말에도 일하게 됐어요.	ibeon jumaredo ilhage dwaesseoyo	Cuối tuần này tôi cũng phải làm việc.

Cách dùng 2: "được làm gì", báo tin một cách khiêm tốn

Khi báo tin vui như được nhận việc, được học bổng, sắp cưới, người Hàn thường dùng 게 되다 thay vì nói thẳng "tôi quyết định". Cách nói này nghe khiêm tốn, như thể mọi chuyện nhờ hoàn cảnh hay người khác giúp.

Câu tiếng Hàn	Cách đọc	Nghĩa
이번 학기에 장학금을 받게 됐어요.	ibeon hakgie janghakgeumeul batge dwaesseoyo	Học kỳ này tôi được nhận học bổng.
다음 달부터 이 팀에서 일하게 되었습니다.	daeum dalbuteo i timeseo ilhage doeeotseumnida	Từ tháng sau tôi sẽ làm việc ở nhóm này.
친구 소개로 지금의 남편을 만나게 됐어요.	chingu sogaero jigeumui nampyeoneul mannage dwaesseoyo	Nhờ bạn giới thiệu mà tôi gặp chồng tôi bây giờ.

Câu tự giới thiệu ở chỗ làm mới thường mở bằng mẫu này: 이번에 같이 일하게 된 민수입니다. (ibeone gachi ilhage doen minsuimnida, "Tôi là Minsu, từ nay sẽ cùng làm việc với mọi người"). Ở đây 된 là định ngữ quá khứ của 되다.

Cách dùng 3: thay đổi dần, "trở nên", "rồi thì cũng"

Với động từ chỉ thói quen, cảm xúc, khả năng, 게 되다 cho thấy một sự thay đổi diễn ra theo thời gian: trước không thế, giờ thì thế.

Câu tiếng Hàn	Cách đọc	Nghĩa
처음에는 못 먹었는데 이제 김치를 먹게 됐어요.	cheoeumeneun mot meogeonneunde ije gimchireul meokge dwaesseoyo	Lúc đầu không ăn được, giờ tôi đã ăn được kimchi.
그 사실을 어제 알게 됐어요.	geu sasireul eoje alge dwaesseoyo	Hôm qua tôi mới biết chuyện đó.
같이 일하면서 그 사람을 좋아하게 됐어요.	gachi ilhamyeonseo geu sarameul joahage dwaesseoyo	Làm việc chung rồi tôi đâm ra thích người đó.
한국에 살면서 담배를 안 피우게 됐어요.	hanguge salmyeonseo dambaereul an piuge dwaesseoyo	Sống ở Hàn rồi tôi bỏ hút thuốc.
연습해서 운전할 수 있게 됐어요.	yeonseupaeseo unjeonhal su itge dwaesseoyo	Nhờ tập luyện mà tôi đã lái xe được.

알게 되다 là cụm rất hay gặp, nghĩa "biết được, mới biết". Muốn nói "đã có thể làm gì" thì ghép với (으)ㄹ 수 있다 như câu cuối.

Cách dùng 4: dự đoán điều sẽ xảy ra

Ở thì tương lai, 게 될 거예요 nói về một kết quả gần như chắc chắn sẽ tới: 열심히 하면 잘하게 될 거예요. (yeolsimhi hamyeon jalhage doel geoyeyo, "Chăm chỉ thì rồi sẽ giỏi thôi"), 나중에 후회하게 될 거예요. (najunge huhoehage doel geoyeyo, "Sau này bạn sẽ hối hận đấy"). Muốn so các cách nói tương lai khác, xem bài (으)ㄹ 거예요.

Phân biệt 게 되다 và 아/어지다

Cả hai đều dịch được là "trở nên", nhưng người Hàn chia việc khá rõ. 아/어지다 đi với tính từ để nói trạng thái thay đổi. 게 되다 đi với động từ để nói hành động, tình huống thay đổi.

Ý muốn nói	Tự nhiên	Nghĩa	Ghi chú
Trời trở lạnh	날씨가 추워졌어요.	Trời đã lạnh rồi.	tính từ 춥다 → 아/어지다
Tiếng Hàn khá lên	한국어 실력이 좋아졌어요.	Tiếng Hàn đã khá lên.	tính từ 좋다 → 아/어지다
Thành ra thích	한국 노래를 좋아하게 됐어요.	Tôi thành ra thích nhạc Hàn.	động từ 좋아하다 → 게 되다
Thành ra biết	비밀을 알게 됐어요.	Tôi đã biết bí mật.	động từ 알다 → 게 되다

Câu 춥게 됐어요 không sai ngữ pháp nhưng nghe gượng, người bản xứ hầu như luôn nói 추워졌어요. Bài riêng về mẫu kia ở ngữ pháp 아/어지다. Với danh từ thì cả hai đều không dùng, phải nói N이/가 되다: 의사가 됐어요. (uisaga dwaesseoyo, "Tôi đã thành bác sĩ").

Phân biệt 게 되다 với 기로 하다 và 게 하다

Mẫu	Ý	Ví dụ	Nghĩa
V + 게 되다	việc xảy ra do hoàn cảnh	서울로 이사하게 됐어요.	Thành ra tôi chuyển lên Seoul.
V + 기로 하다	mình tự quyết định	서울로 이사하기로 했어요.	Tôi đã quyết định chuyển lên Seoul.
V + 게 하다	bắt, cho người khác làm	엄마가 저를 일찍 자게 했어요.	Mẹ bắt tôi đi ngủ sớm.

게 하다 trông giống nhưng là câu sai khiến, chủ ngữ khiến người khác làm. Chi tiết ở bài câu sai khiến 게 하다.

Lỗi người Việt hay mắc

1. Dịch mọi chữ "được" thành 게 되다. "Được" theo nghĩa xin phép là 아/어도 되다 (가도 돼요?, "Đi được không?"), theo nghĩa có khả năng là (으)ㄹ 수 있다. Chỉ dùng 게 되다 khi "được" là cơ hội đến từ hoàn cảnh.
2. Viết 되요, 됬어요. Đúng là 돼요 và 됐어요. Mẹo: thay 되 bằng 하 mà thấy hợp với 해 thì viết 돼.
3. Dùng 게 되다 cho tính từ. "Trở nên đẹp" nên nói 예뻐졌어요 thay vì 예쁘게 됐어요.
4. Dùng 게 되다 khi chính mình quyết định. Câu "Tôi quyết định học thạc sĩ" nên là 대학원에 가기로 했어요. Nếu dùng 가게 됐어요, người nghe hiểu là bạn được nhận hoặc buộc phải đi.
5. Viết liền 게되다. Phải có khoảng trắng: 가게 되다.

Bài tập nhỏ

Chia động từ trong ngoặc với 게 되다 ở thì quá khứ, hoặc chọn mẫu đúng.

Câu	Đề bài
1	회사 사정 때문에 다음 주에 일본에 (가다) ___.
2	한국에 와서 매운 음식을 (먹다) ___.
3	그 소식을 뉴스를 보고 (알다) ___.
4	Chọn: 날씨가 (따뜻하게 됐어요 / 따뜻해졌어요).
5	Chọn: 저는 내년에 유학을 가기로 (했어요 / 됐어요). (tự mình quyết định)

Đáp án:

1. 회사 사정 때문에 다음 주에 일본에 가게 됐어요.
2. 한국에 와서 매운 음식을 먹게 됐어요.
3. 그 소식을 뉴스를 보고 알게 됐어요.
4. 날씨가 따뜻해졌어요. (tính từ dùng 아/어지다)
5. 저는 내년에 유학을 가기로 했어요. (quyết định của mình dùng 기로 하다)

Câu hỏi thường gặp

Ngữ pháp 게 되다 có dùng ở thì hiện tại không?

Có, nhưng ít hơn. 게 돼요 ở hiện tại thường chỉ một kết quả lặp lại theo lẽ tự nhiên: 한국에 살면 한국 음식을 자주 먹게 돼요. (hanguge salmyeon hanguk eumsigeul jaju meokge dwaeyo, "Sống ở Hàn thì tự nhiên sẽ hay ăn món Hàn").

"Được làm gì" tiếng Hàn nói thế nào cho đúng?

Tuỳ nghĩa: được cơ hội thì 가게 됐어요, được phép thì 가도 돼요, làm được thì 갈 수 있어요. Ba câu đều dịch là "được đi" nhưng người Hàn nghe ra ba ý khác nhau.

Có dùng 게 되다 trong văn viết, email công việc không?

Rất hay dùng, ở dạng 게 되었습니다. Ví dụ báo nghỉ việc, chuyển công tác: 다음 달부터 다른 부서로 옮기게 되었습니다. (daeum dalbuteo dareun buseoro omgige doeeotseumnida, "Từ tháng sau tôi chuyển sang phòng khác").