Ngữ pháp 잖아요 trong tiếng Hàn: nghĩa "chẳng phải… sao" và cách dùng

~잖아요 nghĩa là "… mà", "chẳng phải … sao". Người nói dùng nó để nhắc lại một điều mà người nghe đã biết hoặc lẽ ra phải biết. Công thức: động từ/tính từ + 잖아요, danh từ + (이)잖아요, nói thân mật thì bỏ 요 thành 잖아. Ví dụ: 제가 어제 말했잖아요. (jega eoje malhaetjjanayo, "Hôm qua tôi đã nói rồi mà"), 오늘 일요일이잖아요. (oneul iryoirijanayo, "Hôm nay chủ nhật mà").

잖아 là dạng rút gọn của 지 않아, nhưng nghĩa đã tách hẳn khỏi câu phủ định. Đây là một trong những đuôi câu nghe nhiều nhất trong phim Hàn, vì nó mang cảm xúc: nhắc khéo, phân trần, hơi trách.

Bảng công thức

Loại từ	Công thức	Ví dụ	Phiên âm	Nghĩa
Động từ	V + 잖아요	가잖아요	gajanayo	đi mà
Động từ có batchim	V + 잖아요	먹잖아요	meokjjanayo	ăn mà
Tính từ	A + 잖아요	바쁘잖아요	bappeujanayo	bận mà
Danh từ có batchim	N + 이잖아요	학생이잖아요	haksaengijanayo	là học sinh mà
Danh từ không batchim	N + 잖아요	친구잖아요	chingujanayo	là bạn mà
Quá khứ	V/A + 았/었잖아요	갔잖아요	gatjjanayo	đã đi rồi mà
Tương lai, phỏng đoán	V + (으)ㄹ 거잖아요	올 거잖아요	ol geojanayo	sẽ đến mà
Thân mật	V/A + 잖아	알잖아	aljana	biết mà
Trang trọng	V/A + 잖습니까	있잖습니까	itjjansseumnikka	có mà, chẳng phải có sao

잖아요 bắt đầu bằng phụ âm ㅈ, nên các động từ bất quy tắc như 덥다, 듣다, 살다 không biến đổi: 덥잖아요 (deopjjanayo), 듣잖아요 (deutjjanayo), 살잖아요 (saljanayo). Bạn chỉ cần bỏ 다 rồi gắn đuôi.

Đọc 잖아요 thế nào

Chữ ㅎ trong 잖 không đọc khi đứng trước 아, nên 잖아요 đọc là [자나요]. Sau batchim ㄱ, ㄷ, ㅂ, ㅅ, ㅆ thì ㅈ căng lên thành ㅉ: 먹잖아요 đọc [먹짜나요]. Sau ㅎ (như 좋다) thì ㅎ và ㅈ hợp thành ㅊ: 좋잖아요 đọc [조차나요] (jochanayo). Khi viết, luôn viết 잖아요; đừng viết theo âm thành 자나요.

Các cách dùng 잖아요

1. Nhắc lại điều người nghe đã biết

Dùng khi người nghe quên, hỏi lại, hoặc làm như không biết. Tiếng Việt hay nói "đã bảo rồi mà", "thì … mà".

Câu tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
제가 어제 말했잖아요.	jega eoje malhaetjjanayo	Hôm qua tôi nói rồi mà.
우리 지난주에 만났잖아요.	uri jinanjue mannatjjanayo	Tuần trước mình gặp nhau rồi còn gì.
너 매운 거 못 먹잖아.	neo maeun geo mon meokjjana	Cậu có ăn cay được đâu.

2. Đưa ra lý do ai cũng thấy

Vế 잖아요 giải thích vì sao, kèm ý "điều đó rõ ràng mà". Câu sau thường là kết luận hoặc lời khuyên.

Câu tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
오늘 일요일이잖아요. 그래서 사람이 많아요.	oneul iryoirijanayo. geuraeseo sarami manayo	Hôm nay chủ nhật mà, nên đông người.
비가 오잖아요. 우산 가져가세요.	biga ojanayo. usan gajyeogaseyo	Trời đang mưa kìa, mang ô theo đi.
괜찮아요. 아직 시간 있잖아요.	gwaenchanayo. ajik sigan itjjanayo	Không sao, vẫn còn thời gian mà.

3. Mở đầu câu chuyện: 있잖아요, 있잖아

Đứng đầu câu, 있잖아요 (itjjanayo) giống "này", "anh biết không" để thu hút sự chú ý. Nó còn dùng để gợi ra một thứ cả hai cùng biết trước khi nói tiếp.

Câu tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
있잖아요, 제가 할 말이 있어요.	itjjanayo, jega hal mari isseoyo	Này, tôi có chuyện muốn nói.
학교 앞에 카페 있잖아요. 거기서 만나요.	hakgyo ape kape itjjanayo. geogiseo mannayo	Cái quán cà phê trước trường ấy, gặp ở đó nhé.

4. Trách nhẹ, phân trần

Lên giọng mạnh hơn một chút, 잖아 thành lời trách: "đã bảo rồi mà không nghe".

Câu tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
그러니까 조심하라고 했잖아.	geureonikka josimharago haetjjana	Đã bảo cẩn thận rồi mà.
나도 바빴잖아.	nado bappatjjana	Thì tớ cũng bận mà.

Ở cả bốn cách dùng, giọng cuối câu đi xuống hoặc ngang, không lên giọng như câu hỏi.

Lưu ý khi nói với người trên

잖아요 có 요 nên về hình thức là lịch sự. Nhưng câu như 제가 말했잖아요 mang hàm ý "lẽ ra anh phải biết" có thể làm cấp trên, thầy cô, khách hàng phật ý, nhất là khi họ vừa quên điều gì. Với người lớn tuổi hoặc trong công việc, nên chọn cách nói mềm hơn:

Thay vì	Nên nói	Phiên âm	Nghĩa
제가 말씀드렸잖아요.	지난번에 말씀드린 것처럼…	jinanbeone malsseumdeurin geotcheoreom	Như lần trước tôi đã thưa…
회의가 세 시잖아요.	회의가 세 시죠?	hoeuiga se sijyo?	Cuộc họp lúc ba giờ phải không ạ?

Đuôi 죠 xác nhận thông tin chung mà không mang ý trách, xem bài đuôi 지요/죠. Bức tranh chung về nói năng với người trên có ở bài kính ngữ tiếng Hàn. Dạng 잖아 không 요 chỉ dùng với bạn bè và người nhỏ hơn, giống mọi câu banmal.

Phân biệt 잖아요 với 거든요, 죠 và 지 않아요?

Đuôi	Thông tin	Ví dụ	Nghĩa
~잖아요	người nghe đã biết	저 바쁘잖아요.	Tôi bận mà (anh biết rồi đấy).
~거든요	người nghe chưa biết, người nói giải thích	저 오늘 바쁘거든요.	Tại hôm nay tôi bận.
~죠	xác nhận, mong người nghe đồng ý	오늘 바쁘죠?	Hôm nay bận đúng không?
~지 않아요?	câu hỏi phủ định, lên giọng	춥지 않아요?	Bạn không lạnh à?

Cặp dễ nhầm nhất là 춥잖아요 và 춥지 않아요?. Câu đầu khẳng định "lạnh mà", câu sau là hỏi thật "không lạnh à?". Cách phủ định bằng 지 않다 có ở bài phủ định 안, 못, 지 않다.

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 학생잖아요 → ✓ 학생이잖아요 Danh từ có batchim cần 이.
• ✗ 먹었어잖아요 → ✓ 먹었잖아요 Quá khứ chỉ gắn 았/었, không mang theo 어.
• ✗ 먹자나요 (viết theo âm) → ✓ 먹잖아요 Khi viết giữ nguyên 잖.
• ✗ Nói 저 동생 있잖아요 với người mới quen để kể mình có em → ✓ 저 동생 있거든요 Thông tin mới thì dùng 거든요.
• ✗ Lên giọng cuối câu như hỏi: 말했잖아요? → ✓ hạ giọng: 말했잖아요. Lên giọng làm câu nghe như gặng hỏi.

Bài tập nhỏ

Chia đúng dạng 잖아요:

1. 내일 시험(이다) → ____
2. 어제 같이 영화를 (보다, quá khứ) → ____
3. 여기는 너무 (비싸다) → ____
4. 그 사람은 가수(이다) → ____
5. Chọn đuôi đúng khi kể với người lạ: 저는 베트남 사람 (이잖아요 / 이거든요). 그래서 한국어가 서툴러요.

Đáp án:

1. 내일 시험이잖아요. (naeil siheomijanayo)
2. 어제 같이 영화를 봤잖아요. (eoje gachi yeonghwareul bwatjjanayo)
3. 여기는 너무 비싸잖아요. (yeogineun neomu bissajanayo)
4. 그 사람은 가수잖아요. (geu sarameun gasujanayo)
5. 저는 베트남 사람이거든요. Người lạ chưa biết mình là người Việt nên dùng 거든요.

Câu hỏi thường gặp

잖아 nghĩa là gì?

잖아 là dạng thân mật của 잖아요, nghĩa "… mà", "chẳng phải … sao". Ví dụ: 알잖아. (aljana, "Cậu biết mà").

잖아요 có phải câu hỏi không?

Không. Dù dịch là "chẳng phải … sao", 잖아요 là câu khẳng định, hạ giọng ở cuối. Người nghe thường chỉ đáp 아, 맞다. (a, matda, "À, đúng rồi").

Có nên dùng 잖아요 với sếp hay giáo viên?

Nên hạn chế, nhất là khi nhắc họ điều họ quên. Hãy thay bằng 죠 hoặc cụm 말씀드린 것처럼 để nghe nhã nhặn hơn.

Vì sao trong phim nghe 있잖아 ở đầu câu?

있잖아 ở đầu câu là cách gọi sự chú ý trước khi kể chuyện, giống "này" hoặc "cậu biết không". Nghe nhiều đoạn hội thoại trong phim là cách nhanh nhất để quen sắc thái này, xem thêm mục học tiếng Hàn qua phim.