Ngữ pháp càng… càng trong tiếng Nhật: ば…ほど

Ngữ pháp "càng… càng…" trong tiếng Nhật là ば…ほど: chia từ ở thể điều kiện ば, rồi lặp lại chính từ đó ở thể từ điển và thêm ほど. Công thức: V-ば + V-る + ほど, A-ければ + A-い + ほど. Ví dụ: 日本語は勉強すればするほど面白くなります。 (nihongo wa benkyou sureba suru hodo omoshiroku narimasu): Tiếng Nhật càng học càng thấy thú vị.

Với tính từ: 部屋は広ければ広いほどいいです。 (heya wa hirokereba hiroi hodo ii desu): Phòng càng rộng càng tốt. Riêng ほど còn một cách dùng rất hay gặp khác: A は B ほど … ない (A không… bằng B). Bài này đi qua cả hai.

Bảng công thức ば…ほど

Loại từ	Công thức	Ví dụ	Romaji
Động từ	V-ば + V-る + ほど	読めば読むほど	yomeba yomu hodo
Tính từ đuôi い	bỏ い + ければ + A-い + ほど	安ければ安いほど	yasukereba yasui hodo
Tính từ đuôi な	A なら + A な + ほど	静かなら静かなほど	shizuka nara shizuka na hodo
Tính từ đuôi な (viết)	A であれば + ある + ほど	静かであればあるほど	shizuka de areba aru hodo
Dạng rút gọn	V-る + ほど / A-い + ほど	練習するほど	renshuu suru hodo

Hai vế dùng cùng một từ: vế đầu ở thể ば, vế sau ở thể từ điển. Thứ tự này cố định, không đảo được.

Cách chia thể ば trước ほど

Động từ ba nhóm

Nhóm	Từ gốc	ば…ほど	Romaji	Nghĩa
1	読む	読めば読むほど	yomeba yomu hodo	càng đọc
1	行く	行けば行くほど	ikeba iku hodo	càng đi
1	話す	話せば話すほど	hanaseba hanasu hodo	càng nói
1	待つ	待てば待つほど	mateba matsu hodo	càng đợi
1	使う	使えば使うほど	tsukaeba tsukau hodo	càng dùng
2	食べる	食べれば食べるほど	tabereba taberu hodo	càng ăn
2	考える	考えれば考えるほど	kangaereba kangaeru hodo	càng nghĩ
2	見る	見れば見るほど	mireba miru hodo	càng xem
3	する	すればするほど	sureba suru hodo	càng làm
3	来る	来れば来るほど	kureba kuru hodo	càng đến

Quy tắc chia: nhóm 1 đổi âm cuối sang hàng え rồi thêm ば (読む → 読め + ば), nhóm 2 bỏ る thêm れば, する → すれば, 来る → 来れば (くれば). Nếu chưa quen thể này, xem bài câu điều kiện たら, ば, と.

Tính từ

Từ gốc	ば…ほど	Romaji	Nghĩa
安い	安ければ安いほど	yasukereba yasui hodo	càng rẻ
新しい	新しければ新しいほど	atarashikereba atarashii hodo	càng mới
早い	早ければ早いほど	hayakereba hayai hodo	càng sớm
近い	近ければ近いほど	chikakereba chikai hodo	càng gần
いい	よければよいほど	yokereba yoi hodo	càng tốt (いい chia từ よい)
簡単	簡単なら簡単なほど	kantan nara kantan na hodo	càng đơn giản
便利	便利であればあるほど	benri de areba aru hodo	càng tiện

Tính từ いい luôn chia từ gốc よい: よければ, không phải いければ. Với tính từ đuôi な, dạng なら…なほど dùng trong nói, dạng であればあるほど nghe trang trọng hơn, hay gặp trong văn viết.

Các cách dùng ほど

1. ば…ほど: càng A càng B

• 考えれば考えるほど分からなくなります。 (kangaereba kangaeru hodo wakaranaku narimasu): Càng nghĩ càng không hiểu.
• 野菜は新しければ新しいほどおいしい。 (yasai wa atarashikereba atarashii hodo oishii): Rau càng tươi càng ngon.
• 駅に近ければ近いほど家賃が高いです。 (eki ni chikakereba chikai hodo yachin ga takai desu): Càng gần ga, tiền thuê nhà càng đắt.
• 返事は早ければ早いほどいいです。 (henji wa hayakereba hayai hodo ii desu): Trả lời càng sớm càng tốt.
• 説明は簡単なら簡単なほどいい。 (setsumei wa kantan nara kantan na hodo ii): Giải thích càng đơn giản càng tốt.

Vế sau hay là tính từ, hoặc động từ chỉ sự thay đổi như なる, 上手になる, 分からなくなる. Câu kết bằng いい, いいです rất phổ biến để nói "càng… càng tốt".

2. Bỏ ば: V-る ほど, A-い ほど

Có thể bỏ vế ば, chỉ giữ từ + ほど. Nghĩa không đổi, câu gọn hơn: 練習するほど上手になります。 (renshuu suru hodo jouzu ni narimasu): Càng luyện càng giỏi.

3. A は B ほど … ない: A không… bằng B

Đây là cách so sánh kém, dùng với vị ngữ phủ định. B là mốc so sánh, ほど đứng ngay sau B.

Câu	Romaji	Nghĩa
今日は昨日ほど寒くないです。	kyou wa kinou hodo samuku nai desu	Hôm nay không lạnh bằng hôm qua.
私は兄ほど背が高くありません。	watashi wa ani hodo se ga takaku arimasen	Tôi không cao bằng anh trai.
この店は駅前の店ほど込んでいません。	kono mise wa ekimae no mise hodo konde imasen	Quán này không đông bằng quán trước ga.
日本語は思ったほど難しくなかった。	nihongo wa omotta hodo muzukashiku nakatta	Tiếng Nhật không khó như tôi tưởng.

Câu so sánh hơn dùng より, không dùng ほど. Cách nói より và 方が có trong bài so sánh より, 方が.

4. B ほど … は ない: không gì… bằng B

Dạng này nêu B là nhất, theo kiểu "không có gì bằng": 富士山ほど高い山は日本にありません。 (fujisan hodo takai yama wa nihon ni arimasen): Ở Nhật không có ngọn núi nào cao bằng núi Phú Sĩ.

5. ほど chỉ mức độ: đến mức

Đứng sau động từ hoặc tính từ để diễn tả mức độ mạnh: 泣きたいほどうれしかったです。 (nakitai hodo ureshikatta desu): Tôi vui đến mức muốn khóc.

6. Số lượng + ほど: khoảng

Sau con số, ほど nghĩa là "khoảng", lịch sự hơn ぐらい một chút: 三日ほど休みます。 (mikka hodo yasumimasu): Tôi nghỉ khoảng ba ngày.

Phân biệt ば…ほど với につれて

Mẫu	Ý nghĩa	Ví dụ	Romaji	Nghĩa
ば…ほど	mức độ A càng cao, B càng thay đổi	高ければ高いほど売れない。	takakereba takai hodo urenai	Càng đắt càng khó bán.
につれて	B thay đổi dần theo quá trình A	時間がたつにつれて、寒くなった。	jikan ga tatsu ni tsurete, samuku natta	Thời gian trôi, trời lạnh dần.

につれて nối hai quá trình đang diễn ra, hay dùng cho chuyện đã xảy ra. ば…ほど đặt nặng quan hệ tỉ lệ, thường nói chân lý chung hoặc nhận xét. Người học tiếng Hàn sẽ thấy ば…ほど gần với (으)ㄹ수록.

Lỗi người Việt hay mắc

• Chia vế sau ở thể ます hoặc thể liên dụng. Sai: 読めば読みほど, 読めば読みますほど. Đúng: 読めば読むほど.
• Lặp thể ば hai lần. Sai: 読めば読めばほど. Vế sau luôn ở thể từ điển.
• Chia sai いい. Sai: いければいいほど. Đúng: よければよいほど.
• Thêm ば vào tính từ đuôi な. Sai: 簡単ければ. Đúng: 簡単なら簡単なほど.
• Dùng ほど trong câu so sánh khẳng định. Sai: 今日は昨日ほど寒いです. Muốn nói "lạnh hơn" dùng より: 今日は昨日より寒いです.
• Chia quá khứ ở giữa câu. Sai: 練習すればしたほど上手になった. Đúng: 練習すればするほど上手になった. Thì chỉ đặt ở cuối câu.

Bài tập nhỏ

Viết câu với ば…ほど hoặc ほど…ない theo gợi ý.

1. 聞く / この曲が好きになる (càng nghe càng thích bài này).
2. 安い / いい (càng rẻ càng tốt).
3. 静か / 勉強しやすい (càng yên tĩnh càng dễ học).
4. 東京 / 大阪 / 大きくない (Osaka không lớn bằng Tokyo).
5. 使う / 慣れる (càng dùng càng quen).

Đáp án:

1. 聞けば聞くほどこの曲が好きになる。 (kikeba kiku hodo kono kyoku ga suki ni naru): Càng nghe càng thích bài này.
2. 安ければ安いほどいい。 (yasukereba yasui hodo ii): Càng rẻ càng tốt.
3. 静かなら静かなほど勉強しやすい。 (shizuka nara shizuka na hodo benkyou shiyasui): Càng yên tĩnh càng dễ học.
4. 大阪は東京ほど大きくない。 (oosaka wa toukyou hodo ookiku nai): Osaka không lớn bằng Tokyo.
5. 使えば使うほど慣れる。 (tsukaeba tsukau hodo nareru): Càng dùng càng quen.

Câu hỏi thường gặp

ば…ほど và ほど khác gì về nghĩa?

Khi đứng một mình sau động từ, tính từ, ほど thường chỉ mức độ ("đến mức") hoặc dùng trong ほど…ない. Khi có thể ば đi trước và lặp lại cùng một từ, cả cụm mới có nghĩa "càng… càng…".

Có thể dùng hai từ khác nhau ở hai vế không?

Không. Hai vế ば và ほど phải là cùng một từ. Từ khác nằm ở vế kết quả phía sau: 読めば読むほど (cùng từ) 面白い (kết quả).

ば…ほど thuộc trình độ JLPT nào?

Mẫu này thường được dạy ở trình độ N3, sau khi đã học thể điều kiện ば. Cấu trúc ほど…ない thì học sớm hơn, khi học các cách so sánh cơ bản.

Nói "càng sớm càng tốt" thế nào cho tự nhiên?

Dùng 早ければ早いほどいい (hayakereba hayai hodo ii). Trong công việc, người Nhật hay nói lịch sự hơn: できるだけ早くお願いします (dekiru dake hayaku onegai shimasu: xin làm sớm nhất có thể).