Ngữ pháp かどうか (ka dou ka) tiếng Nhật: “có… hay không” và khi nào chỉ dùng か

Muốn lồng một câu hỏi vào trong câu ("không biết có… hay không"), tiếng Nhật dùng thể thường + かどうか (ka dō ka) cho câu hỏi có/không, và thể thường + か cho câu hỏi có từ để hỏi (何, いつ, どこ, 誰…). Sau đó là động từ như 分かりません, 知りません, 覚えていません. Ví dụ: 明日雨が降るかどうか分かりません。 (ashita ame ga furu ka dō ka wakarimasen, "Tôi không biết mai có mưa hay không"); 彼が何時に来るか分かりません。 (kare ga nanji ni kuru ka wakarimasen, "Tôi không biết mấy giờ anh ấy đến").

Trợ từ か đứng cuối câu để hỏi thì bạn đã gặp trong bài trợ từ か. Ở đây か và かどうか nằm giữa câu, biến cả câu hỏi thành một cụm giống danh từ để làm tân ngữ cho động từ phía sau.

Bảng công thức

Loại từ	Cách nối	Ví dụ	Nghĩa
Động từ	thể thường + かどうか	行くかどうか (iku ka dō ka)	có đi hay không
Động từ quá khứ	thể た + かどうか	行ったかどうか (itta ka dō ka)	đã đi hay chưa
Tính từ い	giữ い + かどうか	おいしいかどうか (oishii ka dō ka)	có ngon hay không
Tính từ な	bỏ だ + かどうか	静かかどうか (shizuka ka dō ka)	có yên tĩnh hay không
Danh từ	bỏ だ + かどうか	本当かどうか (hontō ka dō ka)	có thật hay không
Danh từ, tính từ な quá khứ	だった + かどうか	学生だったかどうか (gakusei datta ka dō ka)	đã từng là sinh viên hay không
Câu có từ để hỏi	thể thường + か	どこにあるか (doko ni aru ka)	nằm ở đâu
Hai lựa chọn	Aか + Bか	行くか行かないか (iku ka ikanai ka)	đi hay không đi

Điểm cần nhớ nhất: phần đứng trước か, かどうか luôn ở thể thường, kể cả khi cả câu nói lịch sự. Nếu chưa chắc cách chuyển từ ます sang thể thường, xem lại bài thể thường và thể lịch sự.

Cách nối theo từng loại từ

Động từ

Thể ます	Thể thường + かどうか	Romaji	Nghĩa
来ます	来るかどうか	kuru ka dō ka	có đến hay không
できます	できるかどうか	dekiru ka dō ka	có làm được hay không
間に合います	間に合うかどうか	maniau ka dō ka	có kịp hay không
閉めました	閉めたかどうか	shimeta ka dō ka	đã đóng hay chưa
食べられます	食べられるかどうか	taberareru ka dō ka	có ăn được hay không

Tính từ い và tính từ な

Tính từ い giữ nguyên い. Tính từ な bỏ だ ở hiện tại, giữ だった ở quá khứ. Cách phân hai loại tính từ có trong bài tính từ い và な.

Từ gốc	Dạng かどうか	Romaji	Nghĩa
高い	高いかどうか	takai ka dō ka	có đắt hay không
おいしかった	おいしかったかどうか	oishikatta ka dō ka	lúc đó có ngon hay không
便利だ	便利かどうか	benri ka dō ka	có tiện hay không
元気だった	元気だったかどうか	genki datta ka dō ka	lúc đó có khoẻ hay không

Danh từ

Giống tính từ な: 本物かどうか (honmono ka dō ka, "có phải hàng thật hay không"), 休みかどうか (yasumi ka dō ka, "có phải ngày nghỉ hay không").

Cách dùng かどうか với câu hỏi có/không

Động từ đứng sau thường là: 分かる (biết, hiểu), 知る (biết), 覚えている (nhớ), 確認する (xác nhận), 聞く (hỏi), 調べる (tra), 決める (quyết định), 迷う (phân vân), 教える (cho biết).

• 鍵をかけたかどうか覚えていません。 (kagi o kaketa ka dō ka oboete imasen, "Tôi không nhớ đã khoá cửa hay chưa").
• この店でカードが使えるかどうか聞いてみます。 (kono mise de kādo ga tsukaeru ka dō ka kiite mimasu, "Tôi sẽ hỏi thử xem quán này có dùng được thẻ không").
• 参加するかどうか、明日までに教えてください。 (sanka suru ka dō ka, ashita made ni oshiete kudasai, "Bạn cho tôi biết trước ngày mai là có tham gia hay không nhé").
• この答えが正しいかどうか確認してください。 (kono kotae ga tadashii ka dō ka kakunin shite kudasai, "Bạn kiểm tra giúp đáp án này có đúng không").
• 日本へ留学するかどうか迷っています。 (Nihon e ryūgaku suru ka dō ka mayotte imasu, "Tôi đang phân vân có nên đi du học Nhật hay không").
• その話が本当かどうか知りません。 (sono hanashi ga hontō ka dō ka shirimasen, "Tôi không biết chuyện đó có thật hay không").

Thêm trợ từ sau かどうか

かどうか biến câu thành cụm danh từ, nên có thể thêm は, が, を. Khi đưa cụm này lên đầu làm chủ đề, dùng は: 彼女が来るかどうかは、まだ分かりません。 (kanojo ga kuru ka dō ka wa, mada wakarimasen, "Cô ấy có đến hay không thì vẫn chưa rõ"). Với 問題, 大事 phía sau, dùng が: 間に合うかどうかが問題です。 (maniau ka dō ka ga mondai desu, "Vấn đề là có kịp hay không"). Khi nói, を thường được lược.

Cách dùng か với câu có từ để hỏi

Câu hỏi đã có 何, いつ, どこ, 誰, どうして, どのくらい thì chỉ dùng か, không thêm どうか, vì câu không còn là có/không.

• 駅までどのくらいかかるか調べました。 (eki made dono kurai kakaru ka shirabemashita, "Tôi đã tra xem ra ga mất bao lâu").
• 誰が窓を割ったか知っていますか。 (dare ga mado o watta ka shitte imasu ka, "Bạn có biết ai làm vỡ cửa sổ không").
• 何を買えばいいか分かりません。 (nani o kaeba ii ka wakarimasen, "Tôi không biết nên mua gì").
• 会議がいつ始まるか聞いてください。 (kaigi ga itsu hajimaru ka kiite kudasai, "Bạn hỏi giúp xem khi nào cuộc họp bắt đầu").

Câu kiểu 何を買えばいいか分かりません。 rất hữu ích khi bạn đi mua sắm hay làm thủ tục ở Nhật: thay 何を買えば bằng どこへ行けば, 誰に聞けば là có ngay câu nhờ giúp đỡ.

Phân biệt かどうか, か và Aか Bか

Mẫu	Dùng khi	Ví dụ	Nghĩa
かどうか	câu hỏi có/không	来るかどうか (kuru ka dō ka)	có đến hay không
か	câu có từ để hỏi	いつ来るか (itsu kuru ka)	khi nào đến
Aか Bか	nêu rõ hai phương án	来るか来ないか (kuru ka konai ka)	đến hay không đến
か否か	văn viết, thông báo	合格か否か (gōkaku ka ina ka)	đỗ hay không

来るかどうか và 来るか来ないか gần nghĩa nhau. Dạng Aか Bか nghe rõ ràng hơn khi người nói muốn buộc người kia chọn một. Dạng か否か (ka ina ka) chỉ gặp trong văn bản trang trọng, báo chí.

Đừng nhầm với と思います: 彼は来ると思います。 (kare wa kuru to omoimasu, "Tôi nghĩ anh ấy sẽ đến") là nêu ý kiến, còn 来るかどうか分かりません là chưa biết. Mẫu と思います có bài riêng: ngữ pháp と思います.

Lỗi người Việt hay mắc

1. Để thể ます trước かどうか. 行きますかどうか là sai. Đúng: 行くかどうか分かりません. Mức lịch sự nằm ở động từ cuối câu.
2. Giữ だ trước かどうか. 本当だかどうか, 静かだかどうか đều sai. Bỏ だ: 本当かどうか.
3. Thêm どうか khi đã có từ để hỏi. どこに行くかどうか sai. Đúng: どこに行くか分かりません.
4. Dịch từng chữ "có… không". Câu 明日来ますか分かりません là ghép hai câu. Gộp lại: 明日来るかどうか分かりません.
5. Dùng ない trước かどうか. 来ないかどうか nghe lạ. Muốn nêu cả hai khả năng, dùng 来るかどうか hoặc 来るか来ないか.

Bài tập nhỏ

Điền か hoặc かどうか, chia lại từ trong ngoặc nếu cần.

1. このレストランが ___ 調べてみます。 (有名だ).
2. 財布を ___ 覚えていません。 (どこに置きました).
3. 明日のパーティーに ___ まだ決めていません。 (行きます).
4. このパソコンがまだ ___ 見てもらえますか。 (使えます).
5. 駅まで ___ 分かりますか。 (どうやって行きます).

Đáp án: 1. 有名かどうか (bỏ だ). 2. どこに置いたか (có từ để hỏi, chỉ dùng か). 3. 行くかどうか. 4. 使えるかどうか. 5. どうやって行くか.

Câu hỏi thường gặp

かどうか có viết bằng kanji không?

Thường viết bằng hiragana. Bạn sẽ hiếm khi thấy phần どうか viết bằng kanji trong sách báo hiện nay.

Có thể kết thúc câu bằng かどうか không?

Có, khi người nói bỏ lửng: 行けるかどうか… (ikeru ka dō ka, "Không biết có đi được không…") Người nghe tự hiểu phần 分かりません phía sau.

Dùng かどうか trong câu lịch sự với khách hàng thế nào?

Giữ thể thường trước かどうか, chỉ nâng phần cuối: 在庫があるかどうか確認いたします。 (zaiko ga aru ka dō ka kakunin itashimasu, "Tôi xin kiểm tra xem còn hàng hay không")

かどうか khác どうか đứng một mình thế nào?

どうか đứng đầu câu là phó từ "xin, mong", như どうかよろしくお願いします。 (dōka yoroshiku onegai shimasu, "Mong anh chị giúp đỡ"). Nghĩa này không liên quan đến かどうか.