Ngữ pháp こそ (koso) tiếng Nhật: Nこそ, からこそ, てこそ và こちらこそ

こそ (koso) là trợ từ nhấn mạnh, nghĩa là "chính là, chính… mới". Gắn sau danh từ, nó làm nổi bật đúng thứ đó và loại các thứ khác: 今年こそ合格したい。 (Kotoshi koso goukaku shitai., "Chính năm nay tôi nhất định phải đỗ"). Ghép với から thành からこそ, nghĩa là "chính vì": 好きだからこそ、厳しく言うんです。 (Suki da kara koso, kibishiku iu n desu., "Chính vì thương nên tôi mới nói nặng").

Bài này đi qua năm dạng của こそ mà người học N3, N2 hay gặp: Nこそ, こちらこそ, からこそ, てこそ và ばこそ, kèm cách ghép, phân biệt với mẫu gần nghĩa, lỗi hay mắc và bài tập.

Bảng công thức

Mẫu	Cách ghép	Nghĩa	Ví dụ
Nこそ	danh từ (thay は, が, を) + こそ	chính N	これこそ本物の味だ。
こちらこそ	cụm cố định	chính tôi mới phải (cảm ơn, xin lỗi)	こちらこそ、ありがとうございました。
からこそ	thể thường + からこそ; N, tính từ な + だからこそ	chính vì	忙しいからこそ、休みが大切だ。
てこそ	thể て + こそ; N + であってこそ	phải… thì mới	自分でやってみてこそ、わかる。
ばこそ	thể ば + こそ; N + であればこそ	chính vì (văn viết)	子どもを思えばこそ、叱るのだ。

Romaji và nghĩa: Kore koso honmono no aji da (Đây mới chính là hương vị thật). Kochira koso, arigatou gozaimashita (Chính tôi mới phải cảm ơn). Isogashii kara koso, yasumi ga taisetsu da (Chính vì bận nên ngày nghỉ mới quý). Jibun de yatte mite koso, wakaru (Phải tự làm thử mới hiểu). Kodomo wo omoeba koso, shikaru no da (Chính vì nghĩ cho con nên mới mắng).

Nこそ: "chính là N"

こそ đứng sau danh từ để nói "chính cái này, không phải cái khác". Khi đó こそ thay hẳn trợ từ は, が, を. Với các trợ từ khác như に, で, から, こそ đứng sau trợ từ: にこそ, でこそ, からこそ.

• これこそ私が探していた辞書です。 (Kore koso watashi ga sagashite ita jisho desu.): Đây chính là cuốn từ điển tôi tìm bấy lâu.
• 今度こそ、遅刻しないようにします。 (Kondo koso, chikoku shinai you ni shimasu.): Lần này nhất định tôi sẽ không đi muộn.
• 健康こそ一番の財産だ。 (Kenkou koso ichiban no zaisan da.): Sức khỏe mới là tài sản quý nhất.
• この店にこそ、本当のラーメンがある。 (Kono mise ni koso, hontou no raamen ga aru.): Chính quán này mới có ramen thật sự.

Ba cụm hay gặp nhất là 今年こそ, 今度こそ, 次こそ: đều chỉ quyết tâm "lần này nhất định phải được", thường đi sau một lần thất bại.

こちらこそ trong giao tiếp

こちらこそ (kochira koso) là cách đáp lại lời cảm ơn, xin lỗi hay lời chào đầu tiên, nghĩa là "chính tôi mới phải nói thế". Đây là cụm bạn sẽ dùng nhiều nhất, ngay từ buổi gặp mặt đầu tiên.

Người kia nói	Bạn đáp
よろしくお願いします。 (Mong được giúp đỡ)	こちらこそ、よろしくお願いします。 (Chính tôi mới mong được anh giúp đỡ)
ありがとうございました。 (Cảm ơn anh)	いいえ、こちらこそ。 (Không, tôi mới phải cảm ơn)
遅れてすみません。 (Xin lỗi tôi đến muộn)	いえ、私こそ急に呼んでしまって。 (Không, tôi mới có lỗi vì gọi gấp)

Với bạn bè, người Nhật hay đổi thành こっちこそ (kocchi koso) hoặc 私こそ (watashi koso). Dùng こちらこそ với cấp trên vẫn lịch sự, không cần thêm kính ngữ. Mẫu chào hỏi đầy đủ có trong bài chào hỏi tiếng Nhật.

からこそ: "chính vì… nên mới"

から chỉ nêu lý do bình thường. からこそ nhấn rằng đó mới là lý do thật, thường là lý do người nghe không ngờ tới hoặc ngược với suy nghĩ thông thường. Vế sau hay kết thúc bằng のだ, んです.

Loại từ	Cách ghép	Ví dụ
Động từ	thể thường + からこそ	失敗したからこそ
Tính từ い	bỏ nguyên + からこそ	難しいからこそ
Tính từ な	+ だからこそ	大切だからこそ
Danh từ	+ だからこそ	学生だからこそ

• 失敗したからこそ、学べたことがある。 (Shippai shita kara koso, manabeta koto ga aru.): Chính vì thất bại nên mới học được nhiều điều.
• 難しいからこそ、やる価値がある。 (Muzukashii kara koso, yaru kachi ga aru.): Chính vì khó nên mới đáng làm.
• 学生だからこそ、今たくさん旅行したい。 (Gakusei da kara koso, ima takusan ryokou shitai.): Chính vì còn là sinh viên nên giờ tôi muốn đi du lịch thật nhiều.
• 家族が大切だからこそ、遠くで働いているんです。 (Kazoku ga taisetsu da kara koso, tooku de hataraite iru n desu.): Chính vì gia đình quan trọng nên tôi mới đi làm xa.

Cách nối lý do bằng から, ので có ở bài phân biệt ので và から. Lưu ý ので không ghép với こそ: không có "のでこそ".

てこそ: "phải… thì mới"

てこそ gắn vào thể て, nêu điều kiện cần để có giá trị hay kết quả ở vế sau. Vế sau thường là đánh giá tích cực như わかる, 意味がある, 一人前だ. Cách chia thể て xem bài thể て trong tiếng Nhật.

• 自分で作ってみてこそ、料理の難しさがわかる。 (Jibun de tsukutte mite koso, ryouri no muzukashisa ga wakaru.): Phải tự nấu thử mới hiểu nấu ăn khó thế nào.
• 毎日練習してこそ、上手になる。 (Mainichi renshuu shite koso, jouzu ni naru.): Phải luyện mỗi ngày mới giỏi được.
• 健康であってこそ、仕事も楽しめる。 (Kenkou de atte koso, shigoto mo tanoshimeru.): Phải có sức khỏe thì mới vui với công việc được.
• お客様に喜んでもらってこそ、いい商品と言える。 (Okyakusama ni yorokonde moratte koso, ii shouhin to ieru.): Phải được khách hàng hài lòng thì mới gọi là sản phẩm tốt.

Phân biệt てこそ và てはじめて

てはじめて (te hajimete) nghĩa là "sau khi… mới (nhận ra)", thường kể một chuyện đã xảy ra: 病気になってはじめて、健康のありがたさがわかった。 (Byouki ni natte hajimete, kenkou no arigatasa ga wakatta., "Ốm rồi mới biết sức khỏe quý"). てこそ nghiêng về nhận định chung, ít khi dùng để kể chuyện quá khứ cụ thể.

ばこそ: "chính vì" trong văn viết

ばこそ ghép với thể ば (điều kiện), nhưng nghĩa lại là lý do, giống からこそ. Mẫu này cổ, trang trọng, gặp trong văn viết, diễn văn, hay đề đọc hiểu trình độ cao. Trong hội thoại, người Nhật gần như luôn dùng からこそ. Cách chia thể ば có trong bài câu điều kiện たら, ば, と, なら.

• 子どもの将来を思えばこそ、厳しくするのだ。 (Kodomo no shourai wo omoeba koso, kibishiku suru no da.): Chính vì nghĩ cho tương lai của con nên mới nghiêm khắc.
• 信じていればこそ、本当のことを話したのです。 (Shinjite ireba koso, hontou no koto wo hanashita no desu.): Chính vì tin anh nên tôi mới nói thật.
• あなたであればこそ、この仕事を頼むのです。 (Anata de areba koso, kono shigoto wo tanomu no desu.): Chính vì là anh nên tôi mới nhờ việc này.

Mở rộng: Nこそ…が (tuy… nhưng)

Ở trình độ cao hơn, こそ đi với が hoặc けれど ở vế sau để nhượng bộ: công nhận một mặt, rồi nhấn mặt ngược lại.

• 値段こそ高いが、品質はとてもいい。 (Nedan koso takai ga, hinshitsu wa totemo ii.): Giá thì đúng là đắt, nhưng chất lượng rất tốt.
• 顔こそ似ているが、性格は全然違う。 (Kao koso nite iru ga, seikaku wa zenzen chigau.): Mặt mũi thì giống, nhưng tính cách khác hẳn.

Phân biệt こそ với は, が và さえ

Mẫu	Sắc thái	Ví dụ
は	nêu chủ đề, trung tính	彼は先生です。
が	chỉ rõ chủ thể, trả lời "ai"	彼が先生です。
こそ	"chính anh ấy", loại hết người khác, giọng mạnh	彼こそ本当の先生です。
さえ	"đến cả", nêu ví dụ cực đoan	先生さえ知らない。

Romaji và nghĩa: Kare wa sensei desu (Anh ấy là giáo viên). Kare ga sensei desu (Anh ấy mới là giáo viên, trả lời câu hỏi ai). Kare koso hontou no sensei desu (Chính anh ấy mới là người thầy thật sự). Sensei sae shiranai (Đến thầy cũng không biết). Nếu bạn muốn ôn thêm về さえ, xem bài ngữ pháp さえ.

Lỗi người Việt hay mắc

• Giữ lại は, が, を trước こそ. Sai: "私がこそ", "これをこそ" (dạng sau hiếm, nghe cứng). Đúng: 私こそ, これこそ.
• Dùng からこそ cho lý do bình thường. Câu "雨が降ったからこそ、遅刻しました" nghe lạ vì đi muộn do mưa là chuyện hiển nhiên, không cần nhấn. Dùng から hoặc ので là đủ.
• Dùng ばこそ trong hội thoại. Câu nghe như đọc sách. Nói chuyện thường ngày chỉ cần からこそ.
• Nhầm てこそ với ても. てこそ là "phải… mới", ても là "dù… cũng". Hai mẫu có nghĩa gần như ngược nhau.

Bài tập nhỏ

Điền こそ, からこそ, てこそ hoặc こちらこそ.

1. 「いつもありがとう。」「いえ、___。」
2. 来年___、日本へ留学したい。
3. 友達だ___、本当のことを言うんです。
4. 実際に住んでみ___、その町のよさがわかる。
5. これ___私が欲しかったかばんだ。

Đáp án: 1. こちらこそ (Cảm ơn nhé / Không, tôi mới phải cảm ơn). 2. こそ (Sang năm nhất định tôi sẽ đi du học Nhật). 3. からこそ (Chính vì là bạn nên tôi mới nói thật). 4. てこそ (Phải sống thử ở đó mới thấy cái hay của thị trấn). 5. こそ (Đây chính là cái túi tôi muốn).

Câu hỏi thường gặp

こそ thuộc trình độ JLPT nào?

Nこそ và こちらこそ thường được dạy từ sơ cấp, からこそ hay xếp ở N3, てこそ ở N2, còn ばこそ thường được xếp vào nhóm N1 vì là mẫu văn viết. Các sách xếp có thể chênh nhau một cấp.

こそ viết bằng kanji không?

Không. こそ là trợ từ nên luôn viết bằng hiragana.

からこそ và だからこそ khác nhau thế nào?

Cùng nghĩa. Danh từ và tính từ な cần だ trước からこそ, ví dụ 学生だからこそ. Ngoài ra, だからこそ còn đứng đầu câu với nghĩa "chính vì vậy": だからこそ、頑張らなければならない。 (Dakara koso, ganbaranakereba naranai., "Chính vì vậy mới phải cố gắng").

こそ có dùng để cãi lại không?

Có. Khi bị trách, người Nhật có thể đáp あなたこそ。 (Anata koso., "Chính anh mới là người như thế"). Đây là cách nói gay gắt, chỉ dùng giữa người thân quen. Với người lạ hay cấp trên, nên tránh.