Ngữ pháp とは限らない trong tiếng Nhật: cách nói “không hẳn”, “chưa chắc”

Ngữ pháp thể thường + とは限らない (to wa kagiranai) nghĩa là "không hẳn là", "chưa chắc đã". Bạn dùng nó khi muốn nói một điều thường được cho là đúng nhưng không phải lúc nào cũng đúng. Ví dụ: 高い物がいい物だとは限らない。 (takai mono ga ii mono da to wa kagiranai, đồ đắt chưa chắc đã là đồ tốt) và 日本人がみんな寿司が好きだとは限りません。 (nihonjin ga minna sushi ga suki da to wa kagirimasen, không hẳn người Nhật nào cũng thích sushi).

Chữ 限る (kagiru) nghĩa gốc là "giới hạn". Ghép với と và は rồi chia phủ định, cả cụm mang ý "không thể giới hạn chỉ vào trường hợp đó", tức là "có ngoại lệ". Mẫu này nằm trong danh sách ngữ pháp N3 và rất hay gặp trong bài đọc, bài nghe giải thích quan điểm.

Bảng công thức

Loại từ	Cấu trúc	Ví dụ	Nghĩa
Động từ	V thể thường + とは限らない	勝つとは限らない (katsu to wa kagiranai)	chưa chắc thắng
Tính từ い	Aい + とは限らない	安いとは限らない (yasui to wa kagiranai)	chưa chắc rẻ
Tính từ な	Aな (だ) + とは限らない	便利だとは限らない (benri da to wa kagiranai)	không hẳn tiện
Danh từ	N (だ) + とは限らない	本当だとは限らない (hontou da to wa kagiranai)	chưa chắc là thật
Lịch sự	… + とは限りません	正しいとは限りません (tadashii to wa kagirimasen)	chưa chắc đúng
Nhấn mạnh	必ずしも + … + とは限らない	必ずしも成功するとは限らない (kanarazushimo seikou suru to wa kagiranai)	không nhất thiết thành công

Với danh từ và tính từ な, chữ だ có thể giữ hoặc bỏ: 便利とは限らない và 便利だとは限らない đều đúng. Khi viết hoặc nói rõ ràng, giữ だ nghe tự nhiên hơn.

Cách ghép theo từng loại từ

Động từ

Dùng thể từ điển, thể ない, thể た đều được, vì phía trước là một mệnh đề thể thường hoàn chỉnh. Bạn có thể xem lại cách chia ở bài thể thường và thể lịch sự.

• 練習すれば上手になるとは限らない。 (renshuu sureba jouzu ni naru to wa kagiranai, luyện tập chưa chắc đã giỏi lên)
• 彼が来ないとは限らない。 (kare ga konai to wa kagiranai, chưa chắc anh ấy không đến)
• 試験に合格したとは限らない。 (shiken ni goukaku shita to wa kagiranai, chưa chắc đã đỗ kỳ thi)

Tính từ い và な

• 新しい方がいいとは限らない。 (atarashii hou ga ii to wa kagiranai, cái mới hơn chưa chắc đã tốt hơn)
• 有名な店がおいしいとは限らない。 (yuumei na mise ga oishii to wa kagiranai, quán nổi tiếng chưa chắc ngon)
• 静かな町が安全だとは限らない。 (shizuka na machi ga anzen da to wa kagiranai, thị trấn yên tĩnh chưa chắc an toàn)

Danh từ

• 先生の言うことがいつも正解だとは限らない。 (sensei no iu koto ga itsumo seikai da to wa kagiranai, điều thầy nói không hẳn lúc nào cũng là đáp án đúng)
• 外国人が英語を話せるとは限らない。 (gaikokujin ga eigo wo hanaseru to wa kagiranai, người nước ngoài chưa chắc biết nói tiếng Anh)

Các cách dùng thường gặp

1. Đi cùng 必ずしも để nhấn mạnh

必ずしも (kanarazushimo) nghĩa là "nhất thiết", luôn đi với một đuôi phủ định. Cặp 必ずしも…とは限らない là cách nói chuẩn nhất trong văn viết và bài đọc JLPT.

• お金持ちが必ずしも幸せだとは限らない。 (okanemochi ga kanarazushimo shiawase da to wa kagiranai, người giàu không nhất thiết hạnh phúc)
• 大学を出ても、必ずしもいい仕事が見つかるとは限らない。 (daigaku wo detemo, kanarazushimo ii shigoto ga mitsukaru to wa kagiranai, tốt nghiệp đại học cũng chưa chắc tìm được việc tốt)

2. Đi cùng いつも, みんな, 全部

Những từ chỉ "toàn bộ, luôn luôn" rất hợp với mẫu này, vì người nói đang phủ nhận chính cái "toàn bộ" đó.

• 天気予報がいつも当たるとは限らない。 (tenki yohou ga itsumo ataru to wa kagiranai, dự báo thời tiết không hẳn lúc nào cũng đúng)
• みんなが賛成するとは限らない。 (minna ga sansei suru to wa kagiranai, chưa chắc mọi người đều tán thành)

3. Đi sau からといって

からといって…とは限らない nghĩa là "chỉ vì… thì chưa chắc…". Đây là cách bác bỏ một suy luận vội vàng.

• 日本に住んでいるからといって、日本語が上手だとは限らない。 (nihon ni sunde iru kara to itte, nihongo ga jouzu da to wa kagiranai, sống ở Nhật chưa chắc đã giỏi tiếng Nhật)
• 値段が安いからといって、品質が悪いとは限らない。 (nedan ga yasui kara to itte, hinshitsu ga warui to wa kagiranai, giá rẻ chưa chắc chất lượng kém)

4. Dạng ないとも限らない: "không loại trừ khả năng"

Đổi は thành も và đặt thể ない phía trước: V-ない + とも限らない. Nghĩa là "cũng không chắc là sẽ không xảy ra", tức là "biết đâu lại xảy ra". Người ta dùng dạng này để nhắc phòng xa.

• 事故が起きないとも限らないので、保険に入っておこう。 (jiko ga okinai to mo kagiranai node, hoken ni haitte okou, biết đâu lại gặp tai nạn, nên mua bảo hiểm trước đã)
• 雨が降らないとも限らないから、傘を持っていきなさい。 (ame ga furanai to mo kagiranai kara, kasa wo motte ikinasai, biết đâu trời lại mưa, mang ô theo đi)

Câu có ないとも限らない nghiêng về lo xa và thường kèm một hành động chuẩn bị. Ý "để sẵn" ở vế sau hay dùng thể ておく, xem thêm bài ngữ pháp ておく.

Phân biệt とは限らない và わけではない

Hai mẫu đều dịch được là "không hẳn", nên người học N3 hay dùng lẫn. Điểm khác nằm ở hướng phủ định.

Mẫu	Phủ định điều gì	Ví dụ
とは限らない	Phủ định một quy luật chung, một suy đoán "lúc nào cũng thế"	高い店がおいしいとは限らない。 (quán đắt chưa chắc ngon)
わけではない	Phủ định một suy luận người nghe có thể rút ra từ chính lời mình	嫌いなわけではない。 (không phải là tôi ghét)

Mẹo nhớ: とは限らない hướng ra thế giới (một nhận định chung về người khác, sự việc khác), còn わけではない hướng vào câu chuyện đang nói (giải thích lại ý mình). Câu "tôi không ăn thịt không có nghĩa là tôi ghét thịt" dùng わけではない: 肉を食べないけど、嫌いなわけではない。 (niku wo tabenai kedo, kirai na wake de wa nai). Bài ngữ pháp わけ giải thích kỹ cả nhóm わけだ, わけがない, わけにはいかない.

Một cặp nữa cần tách: に限る (ni kagiru) đi sau danh từ hoặc động từ từ điển và có nghĩa "là nhất, tốt nhất", ví dụ 夏はビールに限る。 (natsu wa biiru ni kagiru, mùa hè thì bia là nhất). Cùng chữ 限る nhưng không liên quan tới ý "không hẳn".

Lỗi người Việt hay mắc

Dùng để phủ định hoàn toàn

とは限らない chỉ nói "có ngoại lệ", không nói "sai hẳn". Câu "tiền không mua được hạnh phúc" là phủ định hoàn toàn, nên không dùng mẫu này. Câu お金があれば幸せだとは限らない。 chỉ có nghĩa "có tiền chưa chắc đã hạnh phúc".

Quên だ hoặc thêm だ sau tính từ い

Tính từ い không bao giờ có だ: viết 高いとは限らない, không viết takai da to wa kagiranai. Với danh từ và tính từ な thì nên giữ だ.

Dùng 必ずしも với câu khẳng định

必ずしも luôn cần đuôi phủ định. Câu kanarazushimo ikimasu là sai. Muốn nói "nhất định đi" thì dùng 必ず行きます。 (kanarazu ikimasu).

Nhầm ないとも限らない thành câu phủ định

Hai lần phủ định ở đây cho ra nghĩa khả năng có xảy ra. 失敗しないとも限らない nghĩa là "biết đâu lại thất bại", không phải "chưa chắc thất bại".

Bài tập

Chọn mẫu hợp lý hoặc sửa câu.

1. 有名な大学を出た人が、仕事ができる（　）。
2. 彼が怒っている（　）。ただ疲れているだけだ。
3. 地震が来ない（　）から、水を買っておこう。
4. Câu này sai ở đâu: 必ずしも明日は晴れます。
5. Dịch: "Đắt chưa chắc đã tốt."

Đáp án:

1. とは限らない: một nhận định chung về người khác, có ngoại lệ.
2. わけではない: người nói giải thích lại tình huống đang nói, anh ấy không hẳn là đang giận.
3. とも限らない: lo xa, kèm hành động chuẩn bị.
4. 必ずしも cần đuôi phủ định: 明日は必ずしも晴れるとは限らない。 (ashita wa kanarazushimo hareru to wa kagiranai, mai chưa chắc trời nắng).
5. 高いからといって、いいとは限らない。 (takai kara to itte, ii to wa kagiranai).

Câu hỏi thường gặp

とは限らない thuộc trình độ nào?

Mẫu này thường được xếp vào ngữ pháp N3. Dạng đi với 必ずしも và からといって gặp nhiều ở bài đọc N3 và N2.

Có thể nói とは限らない trong hội thoại hằng ngày không?

Được, nhất là khi bàn luận ý kiến. Khi nói chuyện thân mật, người Nhật hay rút gọn thành とは限らないよ hoặc とも限らないし. Với cấp trên, dùng とは限りません.

とは限らない khác とは言えない thế nào?

とは言えない (to wa ienai) nghĩa là "không thể nói là", người nói đánh giá câu đó chưa đủ căn cứ. とは限らない thì nhấn vào chuyện có ngoại lệ. Nhiều câu đổi qua lại được, nhưng とは言えない nghe dè dặt và chủ quan hơn.

Viết 限らない bằng kanji hay hiragana?

Cả hai đều gặp. Bài thi và sách báo thường viết 限らない bằng kanji; trong tin nhắn đôi khi thấy かぎらない.