Bổ ngữ kết quả trong tiếng Trung: 完, 好, 到, 懂, 见, 错

Bổ ngữ kết quả là một động từ hoặc tính từ đứng ngay sau động từ chính, cho biết hành động đã dẫn tới kết quả gì. Công thức: động từ + bổ ngữ kết quả (+ 了) (+ tân ngữ). Phủ định dùng 没(有), không dùng 不. Ví dụ: 我写完作业了。 (Wǒ xiě wán zuòyè le., "Tôi viết xong bài tập rồi"), 我没听懂。 (Wǒ méi tīng dǒng., "Tôi nghe mà không hiểu").

Tiếng Việt cũng có lối nói này: "ăn no", "nghe thấy", "viết sai", "tìm ra". Khác biệt là tiếng Trung dùng nó gần như bắt buộc, còn tiếng Việt hay chỉ nói động từ. Bài này tập trung vào bảng bổ ngữ kết quả thường gặp. Bức tranh chung về các loại bổ ngữ ở bài tổng quan bổ ngữ tiếng Trung.

Bảng công thức

Dạng câu	Công thức	Ví dụ	Nghĩa
Khẳng định	V + C + 了 (+ O)	我看完了这本书。	Tôi đọc xong cuốn sách này rồi.
Tân ngữ đứng giữa	V + C + O + 了	我看完这本书了。	Tôi đọc xong cuốn sách này rồi.
Tân ngữ đưa lên đầu	O + S + V + C + 了	这本书我看完了。	Cuốn sách này tôi đọc xong rồi.
Phủ định	没(有) + V + C (+ O)	我还没看完。	Tôi vẫn chưa đọc xong.
Hỏi	V + C + 了吗？	你看完了吗？	Bạn đọc xong chưa?
Hỏi chính phản	V + C + 了没有？	你看完了没有？	Bạn đọc xong chưa?

Ba điểm cần nhớ từ bảng: bổ ngữ dính liền động từ, không chen gì vào giữa; 了 đứng sau bổ ngữ hoặc cuối câu; câu phủ định bỏ 了.

Bảng bổ ngữ kết quả thường gặp

Bổ ngữ	Nghĩa	Cụm hay gặp	Phiên âm	Nghĩa cụm
完 (wán)	xong, hết	吃完 / 做完 / 用完	chī wán / zuò wán / yòng wán	ăn xong / làm xong / dùng hết
好 (hǎo)	xong xuôi, ổn thoả, sẵn sàng	做好 / 准备好 / 坐好	zuò hǎo / zhǔnbèi hǎo / zuò hǎo	làm xong ổn / chuẩn bị xong / ngồi ngay ngắn
到 (dào)	đạt được mục đích, tới mốc	找到 / 买到 / 等到	zhǎo dào / mǎi dào / děng dào	tìm thấy / mua được / đợi đến
懂 (dǒng)	hiểu	听懂 / 看懂	tīng dǒng / kàn dǒng	nghe hiểu / đọc hiểu
见 (jiàn)	thấy (qua giác quan)	看见 / 听见 / 遇见	kànjiàn / tīngjiàn / yùjiàn	nhìn thấy / nghe thấy / gặp phải
错 (cuò)	sai, nhầm	写错 / 说错 / 走错	xiě cuò / shuō cuò / zǒu cuò	viết sai / nói nhầm / đi nhầm đường
对 (duì)	đúng	说对 / 猜对	shuō duì / cāi duì	nói đúng / đoán đúng
会 (huì)	biết (sau khi học)	学会	xué huì	học biết, học được
住 (zhù)	giữ chặt, cố định lại	记住 / 站住 / 拿住	jì zhù / zhàn zhù / ná zhù	nhớ kỹ / đứng lại / cầm chắc
开 (kāi)	mở ra, tách ra, rời đi	打开 / 离开	dǎkāi / líkāi	mở ra / rời khỏi
清楚 (qīngchu)	rõ ràng	看清楚 / 说清楚	kàn qīngchu / shuō qīngchu	nhìn rõ / nói rõ
干净 (gānjìng)	sạch	洗干净 / 打扫干净	xǐ gānjìng / dǎsǎo gānjìng	rửa sạch / quét dọn sạch
饱 (bǎo)	no	吃饱	chī bǎo	ăn no
走 (zǒu)	mang đi, rời khỏi chỗ cũ	拿走 / 带走	ná zǒu / dài zǒu	cầm đi / mang đi
在 (zài)	ở, tại (vị trí sau hành động)	住在 / 放在	zhù zài / fàng zài	sống ở / đặt ở
给 (gěi)	cho, trao tới ai	送给 / 交给	sòng gěi / jiāo gěi	tặng cho / giao cho
成 (chéng)	thành	变成 / 翻译成	biànchéng / fānyì chéng	biến thành / dịch thành

Nghĩa từng bổ ngữ chính

完: xong, hết

Nhấn việc đã làm tới điểm cuối, không còn gì: 饭吃完了。 (Fàn chī wán le., "Cơm ăn hết rồi"), 钱用完了。 (Qián yòng wán le., "Tiền tiêu hết rồi").

好: xong và đạt yêu cầu

好 cũng là "xong", nhưng kèm ý kết quả tốt, đã sẵn sàng cho bước sau. 饭做好了。 (Fàn zuò hǎo le., "Cơm nấu xong rồi", tức là có thể ăn). Nếu nói 饭做完了, câu chỉ báo việc nấu đã kết thúc. Lời dặn 准备好了吗？ (Zhǔnbèi hǎo le ma?, "Chuẩn bị xong chưa?") luôn dùng 好.

到: đạt được, chạm tới

到 báo mục đích đã đạt: 我找到钥匙了。 (Wǒ zhǎo dào yàoshi le., "Tôi tìm thấy chìa khoá rồi"). Với thời gian, địa điểm, nó là "đến": 我们学到第五课了。 (Wǒmen xué dào dì wǔ kè le., "Chúng tôi học đến bài 5 rồi").

懂: hiểu

Chỉ đi với các động từ tiếp nhận thông tin như 听, 看, 读: 这个句子我看懂了。 (Zhège jùzi wǒ kàn dǒng le., "Câu này tôi đọc hiểu rồi").

见 và 到 khi đi với 看, 听

看见 và 看到 đều là "nhìn thấy", trong hội thoại phần lớn thay nhau được. 看到 dùng rộng hơn, còn đi với thứ trừu tượng như 看到希望 (kàn dào xīwàng, "thấy hy vọng"). Với giấc mơ thì nói 梦见 (mèngjiàn, "mơ thấy").

错: sai, nhầm

对不起，我打错电话了。 (Duìbuqǐ, wǒ dǎ cuò diànhuà le., "Xin lỗi, tôi gọi nhầm số"). Muốn nói "làm đúng" thì đổi thành 对: 你说对了。 (Nǐ shuō duì le., "Bạn nói đúng rồi").

Phủ định bổ ngữ kết quả bằng 没

Bổ ngữ kết quả kể một kết quả đã có hay chưa có, nên phủ định dùng 没(有), giống phủ định việc đã xảy ra. Lý do chọn 没 thay vì 不 được giải thích ở bài phân biệt 不 và 没.

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
我没听懂。	Wǒ méi tīng dǒng.	Tôi nghe không hiểu (lần vừa rồi).
作业还没做完。	Zuòyè hái méi zuò wán.	Bài tập vẫn chưa làm xong.
我没找到他。	Wǒ méi zhǎo dào tā.	Tôi không tìm thấy anh ấy.
你没看见我的手机吗？	Nǐ méi kànjiàn wǒ de shǒujī ma?	Bạn không thấy điện thoại của tôi à?

Câu phủ định không có 了: không nói 没听懂了. 不 chỉ xuất hiện trong câu điều kiện hoặc câu ý chí, ví dụ 不做完作业，不能玩。 (Bú zuò wán zuòyè, bù néng wán., "Không làm xong bài tập thì không được chơi").

Vị trí của tân ngữ và 了

Tân ngữ luôn đứng sau cả cụm động từ + bổ ngữ, không chen vào giữa. 了 có thể đứng ngay sau bổ ngữ hoặc ở cuối câu.

Đúng	Phiên âm	Sai
我听懂了老师的话。	Wǒ tīng dǒng le lǎoshī de huà.	✗ 我听老师的话懂了。
我买到票了。	Wǒ mǎi dào piào le.	✗ 我买票到了。
他把门打开了。	Tā bǎ mén dǎkāi le.	✗ 他打门开了。

Câu thứ ba dùng 把. Bổ ngữ kết quả là thành phần gần như bắt buộc trong câu chữ 把, vì 把 cần nói rõ đồ vật bị xử lý ra sao. Xem thêm bài câu chữ 把. Hai vị trí của 了 được giảng riêng ở bài cách dùng 了.

Bổ ngữ kết quả khác bổ ngữ khả năng thế nào

Chèn 得 hoặc 不 vào giữa, bổ ngữ kết quả chuyển thành bổ ngữ khả năng. Nghĩa đổi từ "đã đạt kết quả" sang "có thể đạt kết quả":

Câu	Phiên âm	Nghĩa
我听懂了。	Wǒ tīng dǒng le.	Tôi đã nghe hiểu (lần này).
我没听懂。	Wǒ méi tīng dǒng.	Lần này tôi không hiểu.
我听得懂。	Wǒ tīng de dǒng.	Tôi có khả năng nghe hiểu.
我听不懂。	Wǒ tīng bu dǒng.	Tôi không đủ khả năng nghe hiểu.

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 我找了钥匙。(ý: tìm thấy rồi) → ✓ 我找到钥匙了。 找了 chỉ là "đã tìm", chưa chắc đã thấy. Tiếng Việt hay bỏ "thấy", tiếng Trung thì cần 到.
• ✗ 我不听懂。 → ✓ 我没听懂。 hoặc 我听不懂。 Kể một lần cụ thể thì dùng 没; nói khả năng thì dùng 听不懂.
• ✗ 我没吃完了。 → ✓ 我没吃完。 Câu phủ định bỏ 了.
• ✗ 我写作业完了。 → ✓ 我写完作业了。 Bổ ngữ đứng ngay sau động từ, trước tân ngữ.
• ✗ 我学了汉语，但是没会。 → ✓ 我学了汉语，但是没学会。 Muốn nói "chưa học được" thì giữ nguyên cụm 学会.

Bài tập nhỏ

Điền bổ ngữ kết quả phù hợp: 完, 好, 到, 懂, 见, 错.

1. 老师的话你听 ____ 了吗？
2. 对不起，我写 ____ 你的名字了。
3. 我等了一个小时，终于买 ____ 票了。
4. 晚饭做 ____ 了，快来吃吧。
5. 你看 ____ 我的眼镜了吗？
6. 这本书我还没看 ____。

Đáp án:

1. 老师的话你听懂了吗？
2. 对不起，我写错你的名字了。
3. 我等了一个小时，终于买到票了。
4. 晚饭做好了，快来吃吧。
5. 你看见我的眼镜了吗？ (hoặc 看到)
6. 这本书我还没看完。

Câu hỏi thường gặp

Bổ ngữ kết quả tiếng Trung là gì?

Là động từ hoặc tính từ đứng ngay sau động từ chính, báo kết quả của hành động: 写完 (viết xong), 吃饱 (ăn no), 听懂 (nghe hiểu).

完 và 好 khác nhau ra sao?

完 chỉ báo việc đã kết thúc hoặc đã hết. 好 báo việc đã xong và đạt yêu cầu, sẵn sàng cho bước sau. Lời mời ăn cơm thường dùng 饭做好了.

Phủ định bổ ngữ kết quả có dùng 不 được không?

Câu kể bình thường thì không, phải dùng 没(有). 不 chỉ dùng trong câu điều kiện, câu ý chí, hoặc khi chèn vào giữa thành bổ ngữ khả năng như 听不懂.

Có phải động từ nào cũng ghép được với mọi bổ ngữ kết quả?

Không. Mỗi động từ chỉ đi với một số bổ ngữ hợp nghĩa. Cách học hiệu quả nhất là học theo cụm như 洗干净, 记住, 打开 thay vì học rời từng chữ.