Cách dùng 甚至 trong tiếng Trung: nghĩa “thậm chí” và 甚至连…都

甚至 (shènzhì) nghĩa là "thậm chí, đến cả". Nó đẩy câu lên một nấc cao hơn: điều đứng sau 甚至 là trường hợp mạnh nhất, bất ngờ nhất trong chuỗi. 甚至 đứng trước động từ, trước danh từ cần nhấn, hoặc mở đầu vế sau, và hay đi kèm 连…都/也. Ví dụ: 他忙得甚至忘了吃饭。 (Tā máng de shènzhì wàng le chīfàn., "anh ấy bận đến mức quên cả ăn"), 他甚至连一句话都没说。 (Tā shènzhì lián yí jù huà dōu méi shuō., "anh ấy thậm chí không nói lấy một câu").

Muốn dùng 甚至 đúng, bạn cần nắm ba việc: vị trí, cách kết hợp với 连…都 và các cặp liên từ tăng tiến như 不但…甚至….

Bảng công thức

Cấu trúc	Ví dụ	Nghĩa
Chủ ngữ + 甚至 + động từ	她甚至忘了自己的生日。 (Tā shènzhì wàng le zìjǐ de shēngrì.)	Cô ấy thậm chí quên cả sinh nhật mình.
A，甚至 B (B mạnh hơn A)	这件衣服要几百块，甚至上千块。 (Zhè jiàn yīfu yào jǐ bǎi kuài, shènzhì shàng qiān kuài.)	Cái áo này vài trăm tệ, thậm chí cả nghìn tệ.
甚至 + danh từ + 都/也 + động từ	甚至小学生都会做。 (Shènzhì xiǎoxuéshēng dōu huì zuò.)	Đến cả học sinh tiểu học cũng làm được.
甚至 + 连 + N + 都/也 + V	他甚至连水都没喝。 (Tā shènzhì lián shuǐ dōu méi hē.)	Anh ấy thậm chí đến nước cũng không uống.
不但/不仅…，甚至(还)…	他不但没道歉，甚至还笑了。 (Tā búdàn méi dàoqiàn, shènzhì hái xiào le.)	Anh ta không những không xin lỗi, thậm chí còn cười.
甚至于 (văn viết)	他三天，甚至于一个星期不回家。 (Tā sān tiān, shènzhìyú yí ge xīngqī bù huí jiā.)	Anh ấy ba ngày, thậm chí cả tuần không về nhà.

Ba vị trí của 甚至

Trước động từ hoặc cụm vị ngữ

Đây là vị trí phó từ quen thuộc: sau chủ ngữ, trước động từ. Câu thường nêu một hành động vượt ngoài dự đoán.

• 他太累了，甚至站着都能睡着。 (Tā tài lèi le, shènzhì zhàn zhe dōu néng shuìzháo., "anh ấy mệt quá, đứng cũng ngủ được")
• 她甚至不知道我的名字。 (Tā shènzhì bù zhīdào wǒ de míngzi., "cô ấy thậm chí không biết tên tôi")

Vị trí này giống các phó từ khác như 也, 都, 已经, phần quy tắc chung có ở bài phó từ tiếng Trung.

Trước phần tử cuối của một chuỗi

Khi liệt kê người, vật, con số theo mức tăng dần, 甚至 đặt trước phần tử cuối, mạnh nhất. Dấu phẩy thường ngăn trước 甚至.

• 很多人，甚至他的父母，都不知道这件事。 (Hěn duō rén, shènzhì tā de fùmǔ, dōu bù zhīdào zhè jiàn shì., "nhiều người, thậm chí cả bố mẹ anh ấy, đều không biết chuyện này")
• 这本书适合高中生、大学生，甚至成年人。 (Zhè běn shū shìhé gāozhōngshēng, dàxuéshēng, shènzhì chéngniánrén., "cuốn sách hợp với học sinh cấp ba, sinh viên, thậm chí cả người trưởng thành")

Mở đầu vế sau

甚至 đứng đầu vế thứ hai như một liên từ, nối hai mệnh đề theo hướng tăng tiến. Vế đầu thường có 不但, 不仅, 不只.

• 她不仅会说英语，甚至还会说一点儿越南语。 (Tā bùjǐn huì shuō Yīngyǔ, shènzhì hái huì shuō yìdiǎnr Yuènányǔ., "cô ấy không chỉ nói được tiếng Anh, thậm chí còn biết chút tiếng Việt")
• 雨越下越大，甚至路都看不清了。 (Yǔ yuè xià yuè dà, shènzhì lù dōu kàn bu qīng le., "mưa càng lúc càng to, đến đường cũng không nhìn rõ nữa")

Cặp 不但…而且 cùng nhóm tăng tiến, nhưng chỉ nói "thêm một ý". Thay 而且 bằng 甚至 thì ý sau phải mạnh hơn hẳn ý trước. Cách dùng 不但…而且 có ở bài cấu trúc không những mà còn 不但…而且.

甚至 đi với 连…都/也

连…都 đánh dấu phần tử cực điểm ("ngay cả X cũng"), còn 甚至 báo trước rằng câu đang tăng nấc. Ghép hai thứ lại, giọng nhấn mạnh nặng nhất.

Mức độ	Câu	Nghĩa
Bình thường	他没吃早饭。 (Tā méi chī zǎofàn.)	Anh ấy không ăn sáng.
Nhấn bằng 连…都	他连早饭都没吃。 (Tā lián zǎofàn dōu méi chī.)	Anh ấy đến bữa sáng cũng không ăn.
Nhấn bằng 甚至 + 连…都	他甚至连早饭都没吃。 (Tā shènzhì lián zǎofàn dōu méi chī.)	Anh ấy thậm chí đến bữa sáng cũng không ăn.

Thứ tự cố định là 甚至 trước, 连 sau. Câu ✗ 他连甚至早饭都没吃 sai. Dạng "một cũng không" rất hay gặp: 他甚至连一分钱都没给我。 (Tā shènzhì lián yì fēn qián dōu méi gěi wǒ., "anh ta thậm chí không đưa tôi một xu").

Phân biệt 甚至 và 连

Tiêu chí	甚至	连
Từ loại	Phó từ, liên từ	Giới từ (trong mẫu 连…都)
Cần 都/也 đi sau?	Khi đứng trước động từ thì không	Gần như luôn cần
Nối hai mệnh đề	Được: …，甚至…	Không
Đứng trước phần tử cuối của chuỗi	Được	Không tự nhiên
Ví dụ	他甚至哭了。 (Tā shènzhì kū le.)	连他都哭了。 (Lián tā dōu kū le.)

Hai ví dụ cuối khác ý: 他甚至哭了 nói anh ấy làm tới mức khóc, còn 连他都哭了 nói ngay cả người cứng rắn như anh ấy cũng khóc. Mẫu 连…都 có bài chi tiết: cấu trúc 连…都 trong tiếng Trung.

Phân biệt 甚至 với 更 và 竟然

• 更 (gèng, "càng, hơn") dùng để so sánh mức độ của tính từ: 今天更冷。 (Jīntiān gèng lěng., "hôm nay lạnh hơn"). 甚至 không đứng trước tính từ để so sánh như vậy.
• 竟然 (jìngrán, "vậy mà, không ngờ") bày tỏ bất ngờ của người nói. 他竟然忘了。 (Tā jìngrán wàng le.) nghĩa là "không ngờ anh ấy lại quên", nhấn vào cảm xúc. 他甚至忘了。 nhấn vào mức độ, thường cần một vế trước để so.

Lỗi người Việt hay mắc

1. Đặt 甚至 sau động từ. Tiếng Việt nói "quên thậm chí cả tên", nên nhiều bạn viết ✗ 他忘了甚至名字. Đúng là 他甚至连名字都忘了。 (Tā shènzhì lián míngzi dōu wàng le.).
2. Thiếu 都/也 khi 甚至 đứng trước danh từ chủ ngữ. ✗ 甚至孩子知道 nghe cụt. Đúng là 甚至孩子都知道。 (Shènzhì háizi dōu zhīdào.).
3. Đặt sai thứ tự mức độ. Phần sau 甚至 phải mạnh hơn phần trước. ✗ 他一个星期，甚至三天不回家 ngược logic.
4. Nhầm 甚至 với 至于. 至于 (zhìyú) nghĩa là "còn về", dùng để chuyển chủ đề: 至于价格，我们明天再谈。 (Zhìyú jiàgé, wǒmen míngtiān zài tán., "còn giá cả thì mai bàn tiếp").
5. Dùng 甚至 cho ý "kể cả" trung tính. Câu "kể cả tôi là năm người" chỉ đếm, không có ý tăng tiến, nên dùng 包括我在内，一共五个人。 (Bāokuò wǒ zàinèi, yígòng wǔ ge rén.).

Mẹo nhớ

Hình dung 甚至 như bậc thang cuối cùng. Trước khi dùng, hãy chắc là câu đã có (hoặc người nghe đã ngầm hiểu) những bậc thấp hơn. Chữ 至 nghĩa là "đến", 甚 là "rất, quá": "quá đến mức", dễ nhớ nghĩa "thậm chí".

Bài tập nhỏ

Điền 甚至 hoặc 连 vào chỗ trống.

1. 这个字很简单， ___ 三岁的孩子都认识。
2. 他 ___ 一口饭都没吃就走了。
3. 她每天学习八个小时， ___ 十个小时。
4. 他不但不帮忙， ___ 还说风凉话。
5. 我太紧张了， ___ 自己的名字都写错了。

Đáp án:

1. 甚至 hoặc 连 đều được: 这个字很简单，连三岁的孩子都认识。 (Zhège zì hěn jiǎndān, lián sān suì de háizi dōu rènshi.)
2. 连: 他连一口饭都没吃就走了。 (Tā lián yì kǒu fàn dōu méi chī jiù zǒu le.), câu có 都 ngay sau danh từ nên cần 连.
3. 甚至: 她每天学习八个小时，甚至十个小时。 (Tā měitiān xuéxí bā ge xiǎoshí, shènzhì shí ge xiǎoshí.), con số tăng dần, 连 không dùng được.
4. 甚至: 他不但不帮忙，甚至还说风凉话。 (Tā búdàn bù bāngmáng, shènzhì hái shuō fēngliánghuà., "anh ta không những không giúp, còn nói lời mỉa mai").
5. 连 (hoặc 甚至连): 我太紧张了，连自己的名字都写错了。 (Wǒ tài jǐnzhāng le, lián zìjǐ de míngzi dōu xiě cuò le.)

Câu hỏi thường gặp

甚至 có đứng đầu câu được không?

Được, khi câu trước đã tạo bậc thấp hơn: 大家都很喜欢他。甚至老师也夸他。 (Dàjiā dōu hěn xǐhuan tā. Shènzhì lǎoshī yě kuā tā., "ai cũng quý cậu ấy, đến thầy giáo cũng khen"). Đứng một mình không có bối cảnh thì câu nghe hụt.

甚至于 khác 甚至 thế nào?

Nghĩa như nhau. 甚至于 dài hơn, mang màu văn viết, hay gặp trong báo chí và bài luận.

甚至 có dùng trong câu phủ định được không?

Được, và rất hay gặp: 他甚至没跟我说再见。 (Tā shènzhì méi gēn wǒ shuō zàijiàn., "anh ấy thậm chí không chào tôi một câu").

Thi viết HSK có nên dùng 甚至 không?

Nên, ở mức vừa phải. Một câu 不但…甚至… hoặc 甚至连…都 trong bài viết cho thấy bạn biết nối ý tăng tiến. Dùng dày đặc thì đoạn văn nghe phóng đại.