Cách nói “trước khi”, “sau khi” trong tiếng Trung: 以前, 以后

Cấu trúc "sau khi" trong tiếng Trung là động từ hoặc mệnh đề + 以后 (yǐhòu) hay 之后 (zhīhòu); "trước khi" là động từ hoặc mệnh đề + 以前 (yǐqián) hay 之前 (zhīqián). Khác tiếng Việt ở chỗ các chữ này đứng sau việc được nhắc tới, giống chữ "xong" trong "ăn xong". Ví dụ: 我下班以后去健身房。 (Wǒ xiàbān yǐhòu qù jiànshēnfáng, "Tan làm xong tôi đi tập gym"), 睡觉以前别玩手机。 (Shuìjiào yǐqián bié wán shǒujī, "Trước khi ngủ đừng chơi điện thoại").

Bảng công thức

Muốn nói	Công thức	Ví dụ	Nghĩa
Trước khi	V / mệnh đề + 以前	出门以前 chūmén yǐqián	trước khi ra khỏi nhà
Trước khi (hơi trang trọng)	V / mệnh đề + 之前	考试之前 kǎoshì zhīqián	trước khi thi
Sau khi	V (+ 了 / 完) + 以后	吃完饭以后 chīwán fàn yǐhòu	sau khi ăn xong
Sau khi (hay gặp trong văn viết)	V / mệnh đề + 之后	毕业之后 bìyè zhīhòu	sau khi tốt nghiệp
Trước, sau một mốc giờ	thời điểm + 以前 / 以后	八点以前 bā diǎn yǐqián	trước 8 giờ
Cách đây, sau đó bao lâu	khoảng thời gian + 以前 / 以后	三年以前 sān nián yǐqián	3 năm trước
Dạng ngắn	前 / 后	饭前 fàn qián, 饭后 fàn hòu	trước bữa ăn, sau bữa ăn
Trước đây	以前 đứng một mình	我以前是老师。 Wǒ yǐqián shì lǎoshī.	Trước đây tôi là giáo viên.
Sau này	以后 đứng một mình	以后我想去中国工作。 Yǐhòu wǒ xiǎng qù Zhōngguó gōngzuò.	Sau này tôi muốn sang Trung Quốc làm việc.
Làm A trước rồi làm B	先 A，然后 B	先洗手，然后吃饭。 Xiān xǐ shǒu, ránhòu chīfàn.	Rửa tay trước rồi ăn.

Vì sao người Việt hay đặt sai chỗ

Trong tiếng Việt, "sau khi" và "trước khi" mở đầu vế câu. Trong tiếng Trung, 以后 và 以前 thuộc nhóm phương vị từ, giống 上, 里, 外: chúng luôn đứng sau từ mà chúng định vị. "Trên bàn" là 桌子上 (zhuōzi shang), thì "sau giờ học" cũng là 下课以后 (xiàkè yǐhòu). Cách nhớ dễ nhất: đổi câu tiếng Việt thành "tan học xong", "ngủ, trước đó", rồi mới dịch. Nhóm từ chỉ vị trí này được giải thích kỹ ở bài phương vị từ tiếng Trung.

Cả cụm "… 以后" là một trạng ngữ thời gian, nên nó đứng trước động từ chính, đúng vị trí của 明天, 晚上. Quy tắc chung về chỗ đứng của trạng ngữ có ở bài vị trí thời gian, địa điểm trong câu.

Sau khi: 以后 và 之后

Ghép với động từ và mệnh đề

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
下课以后，我们去打球吧。	Xiàkè yǐhòu, wǒmen qù dǎ qiú ba.	Tan học xong mình đi chơi bóng nhé.
妈妈回来以后，我们一起吃饭。	Māma huílai yǐhòu, wǒmen yìqǐ chīfàn.	Mẹ về rồi cả nhà cùng ăn cơm.
你到了以后给我打电话。	Nǐ dàole yǐhòu gěi wǒ dǎ diànhuà.	Đến nơi thì gọi cho tôi.
毕业之后，他去了上海。	Bìyè zhīhòu, tā qùle Shànghǎi.	Sau khi tốt nghiệp, anh ấy đi Thượng Hải.
来中国以后，我才开始学做饭。	Lái Zhōngguó yǐhòu, wǒ cái kāishǐ xué zuòfàn.	Sang Trung Quốc rồi tôi mới bắt đầu học nấu ăn.

Khi hai vế cùng một chủ ngữ, chủ ngữ đặt ở đầu câu hoặc sau dấu phẩy đều được: 我吃了饭以后去学校。 (Wǒ chīle fàn yǐhòu qù xuéxiào) và 吃了饭以后，我去学校。 cùng nghĩa "ăn cơm xong tôi đến trường". Khi hai vế khác chủ ngữ, mỗi vế giữ chủ ngữ riêng như câu "mẹ về rồi cả nhà ăn cơm" ở trên.

Có cần 了 không

Vế "sau khi" thường có 了 hoặc 完 sau động từ để nhấn việc đã xong: 吃了饭以后, 吃完饭以后. Bỏ đi vẫn đúng: 吃饭以后. Chú ý 了 gắn ngay sau động từ, đứng trước tân ngữ: 下了课以后, không viết 下课了以后. Vế "trước khi" thì không bao giờ có 了, vì việc đó chưa xảy ra. Hai vị trí của 了 xem thêm ở bài cách dùng 了.

Hay đi cùng 就 và 再

Vế sau thường có 就 (là ngay) hoặc 再 (rồi mới):

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
下了班以后我就回家。	Xiàle bān yǐhòu wǒ jiù huí jiā.	Tan làm là tôi về nhà luôn.
等他来了以后再说。	Děng tā láile yǐhòu zài shuō.	Đợi anh ấy đến rồi hẵng tính.
吃完药以后再睡觉。	Chīwán yào yǐhòu zài shuìjiào.	Uống thuốc xong rồi mới đi ngủ.

Sắc thái nhanh chậm của 就 so với 才 nằm ở bài phân biệt 才 và 就.

Trước khi: 以前 và 之前

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
吃饭以前要洗手。	Chīfàn yǐqián yào xǐ shǒu.	Trước khi ăn phải rửa tay.
来中国以前，我学了一年中文。	Lái Zhōngguó yǐqián, wǒ xuéle yì nián Zhōngwén.	Trước khi sang Trung Quốc, tôi học tiếng Trung một năm.
考试之前，你要好好休息。	Kǎoshì zhīqián, nǐ yào hǎohǎo xiūxi.	Trước khi thi bạn phải nghỉ ngơi cho tốt.
出门以前别忘了关灯。	Chūmén yǐqián bié wàngle guān dēng.	Trước khi ra ngoài đừng quên tắt đèn.
请在五点以前交作业。	Qǐng zài wǔ diǎn yǐqián jiāo zuòyè.	Hãy nộp bài trước 5 giờ.

Trong văn viết hay gặp khung 在……之前 hoặc 在……之后, chữ 在 có thể bỏ khi nói: 在出发之前，请检查行李。 (Zài chūfā zhīqián, qǐng jiǎnchá xíngli, "Trước khi xuất phát, xin kiểm tra hành lý").

以前 có hai nghĩa: "trước khi" và "trước đây"

Cách tách hai nghĩa: nhìn vào thứ đứng ngay trước 以前.

• Có động từ, mệnh đề hoặc mốc thời gian đứng trước → "trước khi", "trước": 我来中国以前住在河内。 (Wǒ lái Zhōngguó yǐqián zhù zài Hénèi, "Trước khi sang Trung Quốc tôi sống ở Hà Nội").
• Đứng đầu câu hoặc ngay sau chủ ngữ → "trước đây, hồi trước": 我以前住在河内。 (Wǒ yǐqián zhù zài Hénèi, "Trước đây tôi sống ở Hà Nội").
• Đi sau khoảng thời gian → "cách đây": 三天以前 (sān tiān yǐqián, "3 ngày trước"), nói gọn là 三天前.

Nghĩa "trước đây" thường đi với câu so sánh hiện tại: 我以前不喜欢吃辣的，现在很喜欢。 (Wǒ yǐqián bù xǐhuan chī là de, xiànzài hěn xǐhuan, "Trước đây tôi không thích ăn cay, giờ thì rất thích"). Từ 从前 (cóngqián) cũng là "trước kia" nhưng xa hơn, hay mở đầu truyện cổ: 从前有一座山。 (Cóngqián yǒu yí zuò shān, "Ngày xưa có một ngọn núi"). Trong khẩu ngữ, 之前 cũng được dùng như "trước đây": 我之前在北京工作过。 (Wǒ zhīqián zài Běijīng gōngzuòguo, "Trước đây tôi từng làm việc ở Bắc Kinh").

Phân biệt 以后, 之后, 后来 và 然后

Bốn từ đều dịch là "sau", nhưng chỉ 以后 và 之后 gắn được vào sau một mệnh đề.

Từ	Gắn sau mệnh đề	Đứng một mình đầu câu	Dùng cho
以后	được	"sau này, từ nay về sau"	đứng một mình thì thường nói về tương lai
之后	được	"sau đó", nối với câu trước	quá khứ và tương lai
后来	không	"về sau, rồi sau đó"	chỉ chuyện đã qua
然后	không	"rồi, sau đó", nối hai việc liền nhau	quá khứ và tương lai

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
以后我会注意的。	Yǐhòu wǒ huì zhùyì de.	Sau này tôi sẽ chú ý.
他去年去了上海，后来就没回来。	Tā qùnián qùle Shànghǎi, hòulái jiù méi huílai.	Năm ngoái anh ấy đi Thượng Hải, về sau không quay lại nữa.
我们先去吃饭，之后去看电影。	Wǒmen xiān qù chīfàn, zhīhòu qù kàn diànyǐng.	Mình đi ăn trước, sau đó đi xem phim.
我洗了澡，然后睡觉了。	Wǒ xǐle zǎo, ránhòu shuìjiào le.	Tôi tắm rồi đi ngủ.

Lỗi hay gặp nhất ở nhóm này là dùng 后来 cho chuyện chưa xảy ra. Nói về tương lai thì dùng 以后.

先……然后……: làm A trước rồi làm B

Khi kể các bước theo thứ tự, người Trung Quốc thích dùng cặp 先 (xiān, trước) và 然后 (ránhòu, sau đó) hơn là 以后. Chữ 再 cũng thay được cho 然后, hoặc đi cùng: 然后再.

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
我们先吃饭，然后去看电影。	Wǒmen xiān chīfàn, ránhòu qù kàn diànyǐng.	Mình ăn cơm trước rồi đi xem phim.
你先休息一下，再做作业。	Nǐ xiān xiūxi yíxià, zài zuò zuòyè.	Con nghỉ một lát đã rồi làm bài.
先付钱，然后再拿东西。	Xiān fù qián, ránhòu zài ná dōngxi.	Trả tiền trước rồi mới lấy đồ.
首先打开电脑，然后输入密码，最后点登录。	Shǒuxiān dǎkāi diànnǎo, ránhòu shūrù mìmǎ, zuìhòu diǎn dēnglù.	Đầu tiên mở máy, sau đó nhập mật khẩu, cuối cùng bấm đăng nhập.

先 là phó từ nên đứng sau chủ ngữ: 我先走了。 (Wǒ xiān zǒu le, "Tôi về trước nhé"). Người Việt hay nói "trước tôi đi" theo kiểu 先我走了, câu này sai.

Lỗi người Việt hay mắc

Sai	Đúng	Vì sao
✗ 以后下课，我们去打球。	✓ 下课以后，我们去打球。	以后 đứng sau việc được nhắc tới, không mở đầu vế câu như "sau khi".
✗ 以前睡觉，我看书。	✓ 睡觉以前，我看书。	Tương tự với 以前.
✗ 后来我要去中国留学。	✓ 以后我要去中国留学。	后来 chỉ dùng cho chuyện đã qua.
✗ 我去中国了以前学了中文。	✓ 我去中国以前学了中文。	Vế "trước khi" không có 了.
✗ 下课了以后我回家。	✓ 下了课以后我回家。	了 đứng sau động từ, trước tân ngữ.
✗ 先我洗澡。	✓ 我先洗澡。	先 đứng sau chủ ngữ.
✗ 三天的以前	✓ 三天以前	Không chèn 的 giữa khoảng thời gian và 以前.

Bài tập nhỏ

Dịch hoặc điền từ, đáp án ở dưới.

1. Tan làm xong tôi đi siêu thị.
2. Trước khi đi ngủ phải đánh răng.
3. 他毕业以后去了北京，___又去了上海。(以后 / 后来)
4. ___我想当医生。(sau này)
5. Tôi tắm trước rồi ăn cơm.
6. Hai tháng sau anh ấy về nước.

Đáp án:

1. 我下班以后去超市。
2. 睡觉以前要刷牙。
3. 后来: 他毕业以后去了北京，后来又去了上海。
4. 以后我想当医生。
5. 我先洗澡，然后吃饭。
6. 两个月以后他回国了。

Nhớ nhanh

• Sau khi: V (+了/完) + 以后 / 之后, đặt trước động từ chính.
• Trước khi: V + 以前 / 之前, vế này không có 了.
• 以前 một mình = trước đây; 以后 một mình = sau này.
• Chuyện đã qua dùng 后来, chuỗi việc liền nhau dùng 先……然后…….

Câu hỏi thường gặp

以后 và 之后 có thay nhau được không?

Khi gắn sau một mệnh đề, hầu hết trường hợp thay được: 下课以后 và 下课之后 cùng nghĩa, 之后 nghe trang trọng hơn một chút. Khi đứng một mình đầu câu thì khác: 以后 nghiêng về "sau này", 之后 là "sau đó" nối tiếp câu trước.

以前 và 之前 khác nhau thế nào?

Gắn sau mệnh đề thì gần như như nhau, 之前 hay gặp trong văn viết và thông báo. Khi đứng một mình, cả hai đều có thể là "trước đây", nhưng 以前 phổ biến hơn với nghĩa "hồi trước, ngày trước".

后 và 以后 có giống nhau không?

后 là dạng ngắn, hay dùng với từ một chữ hoặc khoảng thời gian: 饭后, 三天后, 毕业后. Với mệnh đề dài, dùng 以后 hoặc 之后 cho rõ.

"Khi" thì dùng gì, có giống 以后 không?

"Khi, lúc" là 的时候 (de shíhou), chỉ cùng thời điểm chứ không chỉ thứ tự trước sau: 吃饭的时候别说话。 (Chīfàn de shíhou bié shuōhuà, "Lúc ăn đừng nói chuyện"). Mẫu này có bài riêng: cách dùng 的时候.