Từ vựng tiếng Hàn ngành điều dưỡng, chăm sóc người già

Người chăm sóc người cao tuổi ở Hàn gọi là 요양보호사 (yoyangbohosa), người cao tuổi được gọi kính trọng là 어르신 (eoreusin), viện dưỡng lão là 요양원 (yoyangwon). Câu bạn sẽ nói nhiều nhất mỗi ngày là lời hỏi han bằng kính ngữ, ví dụ 어르신, 어디가 불편하세요? (eoreusin, eodiga bulpyeonhaseyo, "Bác thấy khó chịu ở đâu ạ?") và 식사하셨어요? (siksahasyeosseoyo, "Bác dùng bữa chưa ạ?").

Bài này gom từ vựng theo một ngày làm việc: nơi làm, sinh hoạt, dụng cụ, đo sinh hiệu, thuốc, bệnh tuổi già, rồi tới phần kính ngữ và mẫu câu. Từ về khám bệnh, khoa phòng nằm ở bài từ vựng tiếng Hàn bệnh viện; bài này đi vào việc chăm sóc hằng ngày.

요양보호사 là gì

요양보호사 là nhân viên chăm sóc người cao tuổi hoặc người bệnh lâu ngày tại cơ sở chăm sóc hoặc tại nhà. Đây là chứng chỉ quốc gia của Hàn Quốc: người học hoàn thành khóa đào tạo ở cơ sở được chỉ định, sau đó thi do Viện thi quốc gia nhân lực y tế (한국보건의료인국가시험원, hanguk bogeon uiryoin gukga siheomwon) tổ chức. Số giờ học, điều kiện dự thi và lịch thi thay đổi theo năm, bạn nên xem thông báo trực tiếp của viện này trước khi đăng ký.

Nơi làm việc và những người bạn gặp

Từ	Phiên âm	Nghĩa
요양원	yoyangwon	viện dưỡng lão
요양병원	yoyang byeongwon	bệnh viện điều dưỡng (chăm sóc dài ngày)
주간보호센터	jugan boho senteo	trung tâm chăm sóc ban ngày
방문요양	bangmun yoyang	chăm sóc tại nhà
어르신	eoreusin	người cao tuổi (cách gọi kính trọng)
보호자	bohoja	người nhà, người giám hộ
간호사	ganhosa	y tá, điều dưỡng viên
간호조무사	ganhojomusa	trợ lý điều dưỡng
간병인	ganbyeongin	người chăm bệnh
사회복지사	sahoebokjisa	nhân viên công tác xã hội
물리치료사	mullichiryosa	kỹ thuật viên vật lý trị liệu

Sinh hoạt hằng ngày

Từ	Phiên âm	Nghĩa
식사	siksa	bữa ăn
식사 보조	siksa bojo	hỗ trợ ăn uống
죽	juk	cháo
세면	semyeon	rửa mặt
양치	yangchi	đánh răng
틀니	teulli	răng giả tháo lắp
목욕	mogyok	tắm
머리 감기	meori gamgi	gội đầu
옷 갈아입기	ot garaipgi	thay quần áo
배변	baebyeon	đi vệ sinh (đại tiện)
소변	sobyeon	nước tiểu, đi tiểu
대변	daebyeon	phân, đi đại tiện
기저귀	gijeogwi	tã
기저귀 교체	gijeogwi gyoche	thay tã
체위 변경	chewi byeongyeong	đổi tư thế (cho người nằm lâu)
산책	sanchaek	đi dạo
낮잠	natjam	ngủ trưa

Dụng cụ chăm sóc

Từ	Phiên âm	Nghĩa
휠체어	hwilcheeo	xe lăn
보행기	bohaenggi	khung tập đi
지팡이	jipangi	gậy chống
침대 난간	chimdae nangan	thanh chắn giường
이동변기	idong byeongi	bô ghế di động
소변기	sobyeongi	bình tiểu
물티슈	multisyu	khăn ướt
일회용 장갑	ilhoeyong janggap	găng tay dùng một lần
앞치마	apchima	tạp dề
체온계	cheongye	nhiệt kế
혈압계	hyeorapgye	máy đo huyết áp

Sinh hiệu, triệu chứng và bệnh thường gặp ở người già

Từ	Phiên âm	Nghĩa
혈압	hyeorap	huyết áp
체온	cheon	thân nhiệt
맥박	maekbak	mạch
혈당	hyeoldang	đường huyết
열	yeol	sốt
어지럼증	eojireomjeung	chóng mặt
변비	byeonbi	táo bón
탈수	talsu	mất nước
욕창	yokchang	loét do tì đè
낙상	naksang	té ngã
골절	goljeol	gãy xương
치매	chimae	sa sút trí tuệ
뇌졸중	noejoljung	đột quỵ
고혈압	gohyeorap	cao huyết áp
당뇨	dangnyo	tiểu đường
관절염	gwanjeollyeom	viêm khớp

Bộ phận cơ thể (vai, lưng, đầu gối, mông) có đủ ở bài từ vựng cơ thể tiếng Hàn. Khi chăm người nằm lâu, ba chỗ cần để ý nhất là 엉덩이 (eongdeongi, mông), 발뒤꿈치 (balttwikkumchi, gót chân) và 등 (deung, lưng), vì đây là nơi dễ bị 욕창.

Thuốc và giờ uống thuốc

Từ	Phiên âm	Nghĩa
약	yak	thuốc
복용	bogyong	uống thuốc (từ trang trọng)
식전	sikjeon	trước bữa ăn
식후	sikhu	sau bữa ăn
식후 30분	sikhu samsip bun	30 phút sau ăn
하루 세 번	haru se beon	ngày ba lần
알약	allyak	thuốc viên
가루약	garuyak	thuốc bột
물약	mullyak	thuốc nước
연고	yeongo	thuốc mỡ
파스	paseu	miếng dán giảm đau

Từ kính ngữ phải đổi khi nói với người cao tuổi

Với người già, nhiều động từ phải đổi hẳn sang từ kính ngữ, không chỉ thêm 시. Đây là bảng bạn dùng hằng ngày. Phần lý thuyết đầy đủ ở bài kính ngữ tiếng Hàn.

Từ thường	Kính ngữ	Phiên âm	Nghĩa
먹다	드시다	deusida	ăn, uống
밥	진지	jinji	bữa cơm
자다	주무시다	jumusida	ngủ
있다	계시다	gyesida	ở, có mặt
아프다	편찮으시다	pyeonchaneusida	ốm, không khỏe
나이	연세	yeonse	tuổi
말	말씀	malsseum	lời nói
집	댁	daek	nhà

Câu giao tiếp khi chăm sóc người già

Hỏi han, ăn uống

• 안녕히 주무셨어요? (annyeonghi jumusyeosseoyo, "Bác ngủ ngon không ạ?")
• 진지 드세요. (jinji deuseyo, "Mời bác dùng bữa ạ.")
• 천천히 드세요. (cheoncheonhi deuseyo, "Bác ăn từ từ thôi ạ.")
• 물 좀 드릴까요? (mul jom deurilkkayo, "Cháu lấy nước cho bác nhé?")
• 어디가 불편하세요? (eodiga bulpyeonhaseyo, "Bác khó chịu ở đâu ạ?")

Vệ sinh, tắm rửa, di chuyển

• 화장실 가고 싶으세요? (hwajangsil gago sipeuseyo, "Bác muốn đi vệ sinh không ạ?")
• 기저귀 갈아 드릴게요. (gijeogwi gara deurilgeyo, "Cháu thay tã cho bác nhé.")
• 몸을 옆으로 돌려 드릴게요. (momeul yeopeuro dollyeo deurilgeyo, "Cháu xoay người bác sang bên nhé.")
• 물 온도 괜찮으세요? (mul ondo gwaenchaneuseyo, "Nước ấm vừa chưa ạ?")
• 일어나실 때 제 손 잡으세요. (ireonasil ttae je son jabeuseyo, "Bác đứng dậy thì nắm tay cháu ạ.")
• 미끄러우니까 조심하세요. (mikkeureounikka josimhaseyo, "Trơn đấy, bác cẩn thận ạ.")

Đo sinh hiệu, cho uống thuốc

• 혈압 좀 잴게요. (hyeorap jom jaelgeyo, "Cháu đo huyết áp cho bác nhé.")
• 약 드실 시간이에요. (yak deusil siganieyo, "Đến giờ uống thuốc rồi ạ.")
• 많이 아프세요? (mani apeuseyo, "Bác đau nhiều không ạ?")
• 편히 주무세요. (pyeonhi jumuseyo, "Bác ngủ ngon ạ.")

Báo lại cho y tá, người nhà

• 오늘 식사를 반만 드셨어요. (oneul siksareul banman deusyeosseoyo, "Hôm nay cụ chỉ ăn được nửa suất.")
• 밤에 잠을 잘 못 주무셨어요. (bame jameul jal mot jumusyeosseoyo, "Đêm qua cụ ngủ không ngon.")
• 열이 조금 있으세요. (yeori jogeum isseuseyo, "Cụ hơi sốt.")
• 오후에 산책하셨어요. (ohue sanchaekasyeosseoyo, "Chiều nay cụ đã đi dạo.")

Mẫu "động từ + 아/어 드릴게요" (cháu sẽ làm giúp bác) là dạng kính ngữ của 아/어 주다. Bạn sẽ dùng nó gần như mọi câu khi làm việc.

Lỗi người Việt hay gặp

• Nói trống không với người già. Câu như 밥 먹어요 nghe thô với một cụ tám mươi tuổi. Dùng 진지 드세요 hoặc ít nhất 식사하세요.
• Gọi 할머니, 할아버지 với mọi người. Trong cơ sở chăm sóc, 어르신 là cách gọi an toàn, lịch sự hơn. Nếu cụ hoặc người nhà muốn được gọi khác thì làm theo họ.
• Nói 주무세요 khi muốn chúc ngủ ngon. Câu đúng là 안녕히 주무세요 hoặc 편히 주무세요. Chỉ 주무세요 nghe như ra lệnh "ngủ đi".
• Quên 시 khi báo cáo về cụ. Nói về người cao tuổi với người khác vẫn giữ kính ngữ: 드셨어요, 주무셨어요, không phải 먹었어요, 잤어요.
• Dùng giọng nựng như với trẻ con. Người Hàn coi đó là thiếu tôn trọng. Nói chậm, rõ, nhưng giữ kính ngữ.

Câu hỏi thường gặp

요양보호사 và 간병인 khác nhau thế nào?

요양보호사 là người có chứng chỉ quốc gia, làm trong hệ thống chăm sóc dài hạn cho người cao tuổi. 간병인 là người chăm bệnh nhân, thường làm ở bệnh viện, và thường không cần chứng chỉ 요양보호사 để làm việc này.

Người nước ngoài có thi 요양보호사 được không?

Điều kiện dự thi và quy định về thị thực với người nước ngoài thay đổi theo từng thời điểm. Bạn nên hỏi trực tiếp Viện thi quốc gia nhân lực y tế và cơ quan xuất nhập cảnh trước khi đăng ký học.

Cần học bao nhiêu từ để bắt đầu làm việc?

Không có con số chuẩn. Thực tế, bạn cần nghe hiểu các câu hỏi han, nói được các câu trong bài này và đọc được giờ uống thuốc trên nhãn. Phần còn lại học dần trong lúc làm.

Nên học kính ngữ hay từ vựng chuyên ngành trước?

Học song song, nhưng ưu tiên kính ngữ cơ bản. Thiếu một từ chuyên ngành thì có thể chỉ tay, còn nói thiếu lễ phép với người già thì khó sửa ấn tượng.