Từ vựng tiếng Nhật về răng: đi nha khoa và tả đau răng

Răng tiếng Nhật là 歯 (ha), nha sĩ là 歯医者 (haisha), phòng khám nha khoa là 歯科 (shika) hoặc 歯医者さん (haisha-san) khi nói thân mật. Câu bạn cần nhất là 歯が痛いです。 (ha ga itai desu, "tôi bị đau răng"). Muốn nói rõ hơn thì thêm vị trí và thời gian: 昨日から右下の奥歯が痛いです。 (kinou kara migishita no okuba ga itai desu, "từ hôm qua tôi đau răng hàm dưới bên phải").

Ở Nhật, nha khoa gần như luôn khám theo lịch hẹn, và một chiếc răng sâu thường phải đến vài lần mới xong. Bài này đi theo đúng thứ tự đó: gọi đặt lịch, điền phiếu hỏi bệnh, tả triệu chứng, nghe nha sĩ dặn trong lúc chữa và hỏi về chi phí. Các khoa khác và thủ tục chung khi đi viện có trong bài đi khám bệnh tiếng Nhật.

Tên các loại răng và bộ phận trong miệng

Từ	Cách đọc	Nghĩa
歯	ha	răng
前歯	maeba	răng cửa
奥歯	okuba	răng hàm
犬歯	kenshi	răng nanh
親知らず	oyashirazu	răng khôn
乳歯	nyuushi	răng sữa
永久歯	eikyuushi	răng vĩnh viễn
歯茎	haguki	lợi, nướu
歯並び	hanarabi	hàm răng mọc đều hay lệch
歯の根	ha no ne	chân răng
舌	shita	lưỡi
あご	ago	hàm, cằm
上の歯 / 下の歯	ue no ha / shita no ha	răng hàm trên / răng hàm dưới

Người Nhật chỉ vị trí răng theo kiểu "trên dưới + trái phải": 右上 (migiue, trên bên phải), 左下 (hidarishita, dưới bên trái). Ghép với 奥歯 hay 前歯 là nha sĩ biết ngay: 左上の前歯 (hidariue no maeba). Trái phải ở đây là trái phải của bạn, không phải của nha sĩ. Chữ 下 trong 下の歯 đọc shita, trùng âm với 舌 (lưỡi) nhưng khác chữ Hán.

Bệnh răng thường gặp

Từ	Cách đọc	Nghĩa
虫歯	mushiba	sâu răng
歯周病	shishuubyou	bệnh nha chu
歯肉炎	shinikuen	viêm lợi
知覚過敏	chikaku kabin	răng ê buốt, nhạy cảm
歯石	shiseki	cao răng
歯垢	shikou	mảng bám
口内炎	kounaien	nhiệt miệng
口臭	koushuu	hôi miệng
歯ぎしり	hagishiri	nghiến răng khi ngủ
顎関節症	gakukansetsushou	rối loạn khớp thái dương hàm
歯が欠ける	ha ga kakeru	mẻ răng
歯がぐらぐらする	ha ga guragura suru	răng lung lay

Câu tả đau răng và triệu chứng

Người Nhật tả cảm giác đau bằng từ tượng thanh. Nhớ được vài từ dưới đây, bạn nói ngắn mà nha sĩ vẫn hiểu đúng.

Câu	Cách đọc	Nghĩa
ズキズキ痛みます。	zukizuki itamimasu	Đau giật từng cơn, nhức nhối
冷たいものがしみます。	tsumetai mono ga shimimasu	Ăn đồ lạnh bị ê buốt
甘いものを食べるとしみます。	amai mono o taberu to shimimasu	Ăn đồ ngọt thì buốt
噛むと痛いです。	kamu to itai desu	Cắn vào thì đau
歯茎から血が出ます。	haguki kara chi ga demasu	Lợi chảy máu
歯茎が腫れています。	haguki ga harete imasu	Lợi bị sưng
頬が腫れています。	hoo ga harete imasu	Má bị sưng
夜、眠れないほど痛いです。	yoru, nemurenai hodo itai desu	Đau đến mức đêm không ngủ được
詰め物が取れました。	tsumemono ga toremashita	Miếng trám bị bong ra
被せ物が外れました。	kabusemono ga hazuremashita	Mão răng bị rơi ra
歯が欠けました。	ha ga kakemashita	Răng bị mẻ
口が開けにくいです。	kuchi ga akenikui desu	Khó há miệng

しみる là từ người Việt hay thiếu nhất. Nó tả cảm giác ê buốt khi gặp lạnh, nóng, ngọt, khác với 痛い là đau nói chung. Các từ tượng thanh tả cơn đau khác như ガンガン, チクチク có trong bài từ tượng thanh tiếng Nhật.

Gọi điện đặt lịch nha khoa

Phần lớn phòng khám nha khoa nhận đặt lịch qua điện thoại, nhiều nơi có thêm đặt lịch trên web. Khi gọi, bạn chỉ cần nói lý do, lần đầu hay không và khung giờ muốn đến.

Câu	Cách đọc	Nghĩa
予約をお願いしたいのですが。	yoyaku o onegai shitai no desu ga	Tôi muốn đặt lịch khám
初めてです。	hajimete desu	Tôi đến lần đầu
歯が痛いので、なるべく早く診てもらえますか。	ha ga itai node, narubeku hayaku mite moraemasu ka	Tôi đau răng, khám sớm giúp tôi được không?
歯のクリーニングをお願いしたいです。	ha no kuriiningu o onegai shitai desu	Tôi muốn làm sạch răng
検診を受けたいです。	kenshin o uketai desu	Tôi muốn khám răng định kỳ
土曜日は空いていますか。	doyoubi wa aite imasu ka	Thứ Bảy còn trống lịch không?
予約を変更したいのですが。	yoyaku o henkou shitai no desu ga	Tôi muốn đổi lịch hẹn
予約をキャンセルしたいです。	yoyaku o kyanseru shitai desu	Tôi muốn huỷ lịch hẹn

Lễ tân thường hỏi lại 保険証はお持ちですか。 (hokenshou wa omochi desu ka, "anh chị có thẻ bảo hiểm không?") và お名前とお電話番号をお願いします。 (onamae to odenwa bangou o onegai shimasu). Nếu nghe điện thoại tiếng Nhật còn run, xem trước các câu chuyển máy, xin nói chậm trong bài nghe điện thoại tiếng Nhật. Đến muộn hoặc huỷ sát giờ thì nên gọi báo, vì nha khoa xếp lịch kín theo từng khung giờ.

Đọc phiếu hỏi bệnh nha khoa

Lần đầu đến, lễ tân đưa bạn phiếu 問診票 (monshinhyou). Phiếu nha khoa có vài mục riêng so với phiếu khám thường, chủ yếu là tích ô.

Mục trên phiếu	Cách đọc	Nghĩa và cách điền
本日はどうされましたか	honjitsu wa dou saremashita ka	Hôm nay bạn đến vì vấn đề gì
痛む場所	itamu basho	Chỗ đau, thường có hình hàm răng để khoanh
いつから	itsu kara	Từ khi nào
治療の希望	chiryou no kibou	Mong muốn điều trị
痛いところだけ治療したい	itai tokoro dake chiryou shitai	Chỉ chữa chỗ đau
悪いところは全部治療したい	warui tokoro wa zenbu chiryou shitai	Chữa hết các chỗ có vấn đề
保険の範囲内で	hoken no han'inai de	Trong phạm vi bảo hiểm
自費診療も相談したい	jihi shinryou mo soudan shitai	Muốn tư vấn cả dịch vụ tự trả
麻酔で気分が悪くなったことがありますか	masui de kibun ga waruku natta koto ga arimasu ka	Đã từng bị khó chịu khi gây tê chưa
抜歯をしたことがありますか	basshi o shita koto ga arimasu ka	Đã từng nhổ răng chưa
持病 / 服用中の薬	jibyou / fukuyouchuu no kusuri	Bệnh nền / thuốc đang uống
妊娠中	ninshinchuu	Đang mang thai

Mục mang thai và thuốc đang uống quan trọng vì liên quan tới chụp X-quang, thuốc tê và thuốc giảm đau. Không hiểu ô nào, bạn hỏi ここは何と書いてありますか。 (koko wa nan to kaite arimasu ka, "chỗ này ghi gì vậy?").

Từ vựng điều trị răng

Từ	Cách đọc	Nghĩa
治療	chiryou	điều trị
レントゲン	rentogen	chụp X-quang
麻酔	masui	gây tê, thuốc tê
削る	kezuru	mài răng
詰め物	tsumemono	miếng trám
被せ物	kabusemono	mão răng, chụp răng
銀歯	ginba	răng trám, bọc kim loại
根管治療	konkan chiryou	chữa tuỷ
神経を抜く	shinkei o nuku	lấy tuỷ
抜歯	basshi	nhổ răng
歯石を取る	shiseki o toru	lấy cao răng
入れ歯	ireba	răng giả tháo lắp
ブリッジ	burijji	cầu răng
インプラント	inpuranto	cấy ghép implant
矯正	kyousei	niềng răng
ホワイトニング	howaitoningu	tẩy trắng răng
型を取る	kata o toru	lấy dấu răng
仮の詰め物	kari no tsumemono	miếng trám tạm

Câu nha sĩ hay nói trong lúc chữa

Đang nằm há miệng thì khó hỏi lại, nên học trước các câu này để phản ứng kịp.

Câu	Cách đọc	Nghĩa
口を開けてください。	kuchi o akete kudasai	Há miệng ra
もう少し大きく開けてください。	mou sukoshi ookiku akete kudasai	Há to thêm chút nữa
口を閉じてください。	kuchi o tojite kudasai	Ngậm miệng lại
うがいをしてください。	ugai o shite kudasai	Súc miệng đi
カチカチ噛んでください。	kachikachi kande kudasai	Cắn khẽ vài lần (kiểm tra khớp cắn)
痛かったら左手を挙げてください。	itakattara hidarite o agete kudasai	Đau thì giơ tay trái lên
ちょっとチクッとしますよ。	chotto chikutto shimasu yo	Sẽ hơi nhói một chút (lúc tiêm tê)
椅子を倒しますね。	isu o taoshimasu ne	Tôi hạ ghế xuống nhé
お疲れ様でした。	otsukaresama deshita	Xong rồi (câu kết thúc buổi chữa)

Sau khi chữa, nha sĩ hay dặn 麻酔が切れるまで食事は控えてください。 (masui ga kireru made shokuji wa hikaete kudasai, "đợi hết thuốc tê rồi mới ăn"). Câu dặn thứ hai là 今日は強いうがいをしないでください。 (kyou wa tsuyoi ugai o shinaide kudasai, "hôm nay đừng súc miệng mạnh"). Câu này hay gặp sau khi nhổ răng.

Bảo hiểm và chi phí: câu nên hỏi trước

Ở Nhật, nha khoa có hai kiểu điều trị: 保険診療 (hoken shinryou, điều trị trong bảo hiểm) và 自費診療 (jihi shinryou, tự trả toàn bộ). Chữa sâu răng, lấy cao răng thường nằm trong bảo hiểm. Niềng răng, tẩy trắng, implant và một số loại mão răng thẩm mỹ thường là tự trả. Mỗi phòng khám báo giá khác nhau, vì vậy hãy hỏi trước khi đồng ý.

Câu	Cách đọc	Nghĩa
保険でお願いします。	hoken de onegai shimasu	Cho tôi điều trị trong bảo hiểm
これは保険が使えますか。	kore wa hoken ga tsukaemasu ka	Cái này dùng bảo hiểm được không?
費用はどのくらいかかりますか。	hiyou wa dono kurai kakarimasu ka	Chi phí khoảng bao nhiêu?
あと何回くらい通いますか。	ato nankai kurai kayoimasu ka	Còn phải đến khoảng mấy lần nữa?
今日はどこまで治療しますか。	kyou wa doko made chiryou shimasu ka	Hôm nay chữa đến bước nào?

Lỗi người Việt hay gặp ở nha khoa

• Chỉ nói 痛い mà không nói vị trí. Nói đủ: trên hay dưới, trái hay phải, răng cửa hay răng hàm.
• Dùng 痛い cho cảm giác ê buốt. Ê buốt khi uống nước lạnh là しみる.
• Bỏ dở giữa chừng. Răng chữa tuỷ mà không quay lại lắp mão thì miếng trám tạm dễ bong. Nếu phải về nước, nói trước với nha sĩ: 来月帰国します。 (raigetsu kikoku shimasu, "tháng sau tôi về nước").
• Gật đầu khi nha sĩ hỏi có muốn làm loại tự trả không. Chưa rõ giá thì nói 少し考えさせてください。 (sukoshi kangaesasete kudasai, "cho tôi suy nghĩ thêm").
• Nhầm 歯 (ha, răng) với 葉 (ha, lá) khi nghe. Hai từ cùng âm, ngữ cảnh nha khoa thì luôn là răng.

Câu hỏi thường gặp

Đau răng tiếng Nhật nói thế nào?

Nói 歯が痛いです。 (ha ga itai desu). Muốn tả kỹ hơn thì thêm vị trí như 右下の奥歯 và kiểu đau như ズキズキ (nhức giật) hoặc しみる (ê buốt).

Nha sĩ tiếng Nhật là gì, 歯医者 và 歯科 khác nhau thế nào?

歯医者 (haisha) chỉ nha sĩ hoặc phòng khám răng trong văn nói. 歯科 (shika) là tên khoa, hay thấy trên biển hiệu và giấy tờ, ví dụ 歯科医院 (shika iin, phòng khám nha khoa).

Đi nha khoa ở Nhật có cần đặt lịch không?

Hầu như luôn cần. Đau gấp thì gọi điện nói rõ đang đau, nhiều nơi sẽ xếp bạn vào giữa các lịch hẹn. Ngoài giờ hoặc ngày nghỉ, bạn có thể tìm phòng khám trực trên trang thông tin y tế của địa phương mình.

Không giỏi tiếng Nhật thì nên chuẩn bị gì trước khi đi?

Ghi sẵn trên điện thoại: răng nào đau, đau từ bao giờ, kiểu đau, thuốc đang uống. Bạn cũng nên học trước tên các bộ phận cơ thể quanh mặt và hàm trong bài từ vựng bộ phận cơ thể tiếng Nhật.