Từ vựng tiếng Nhật chủ đề quần áo và các động từ mặc 着る, はく, かぶる

Quần áo trong tiếng Nhật là 服 (fuku), nói trang trọng hơn là 洋服 (yōfuku). Điều làm người học bối rối không nằm ở tên đồ mà ở động từ "mặc": tiếng Nhật chọn động từ theo bộ phận cơ thể. Áo thì 着る (kiru), quần và giày thì はく (haku), mũ thì かぶる (kaburu), kính thì かける (kakeru), trang sức thì つける (tsukeru). Ví dụ: シャツを着る (shatsu o kiru, mặc áo sơ mi), 靴をはく (kutsu o haku, đi giày). Bài này có bảng tên quần áo, phụ kiện, bảng động từ mặc và cởi, lượng từ và câu dùng khi mua đồ.

Tên quần áo mặc phía trên và cả người

Phần lớn tên quần áo là từ mượn viết bằng katakana. Từ có kanji thì cột Kanji ghi cách viết thường gặp.

Từ	Kanji	Romaji	Nghĩa
シャツ		shatsu	áo sơ mi
Tシャツ		tī shatsu	áo phông
ワイシャツ		waishatsu	sơ mi trắng mặc với vest
ブラウス		burausu	áo sơ mi nữ, áo kiểu
セーター		sētā	áo len
カーディガン		kādigan	áo len cài khuy
パーカー		pākā	áo nỉ có mũ (hoodie)
ジャケット		jaketto	áo khoác ngắn
コート		kōto	áo khoác dài, áo măng tô
ダウンジャケット		daun jaketto	áo phao
スーツ		sūtsu	bộ vest, com lê
ワンピース		wanpīsu	váy liền, đầm
せいふく	制服	seifuku	đồng phục
さぎょうふく	作業服	sagyōfuku	quần áo lao động, đồ bảo hộ
したぎ	下着	shitagi	đồ lót
パジャマ		pajama	đồ ngủ
みずぎ	水着	mizugi	đồ bơi
きもの	着物	kimono	kimono
ゆかた	浴衣	yukata	yukata (kimono vải mỏng mặc mùa hè)

ワイシャツ và シャツ đều là sơ mi. Người Nhật dùng ワイシャツ cho sơ mi công sở mặc cùng vest, còn シャツ là chữ chung. Màu của từng món đồ có ở bài màu sắc tiếng Nhật.

Quần, váy và đồ mặc phía dưới

Từ	Kanji	Romaji	Nghĩa
ズボン		zubon	quần dài
パンツ		pantsu	quần dài (cách nói thời trang) hoặc quần lót
ジーンズ		jīnzu	quần bò, quần jean
はんズボン	半ズボン	han zubon	quần đùi, quần ngố
ショートパンツ		shōto pantsu	quần soóc ngắn
スカート		sukāto	chân váy
ストッキング		sutokkingu	quần tất
レギンス		reginsu	quần legging

パンツ có hai nghĩa. Trong cửa hàng thời trang, biển パンツ chỉ quần dài. Nói chuyện hằng ngày, nhất là với người lớn tuổi, パンツ thường được hiểu là quần lót. Muốn nói quần dài cho chắc thì dùng ズボン.

Giày dép và tất

Từ	Kanji	Romaji	Nghĩa
くつ	靴	kutsu	giày
くつした	靴下	kutsushita	tất, vớ
スニーカー		sunīkā	giày thể thao
サンダル		sandaru	dép quai hậu, xăng đan
スリッパ		surippa	dép đi trong nhà
ブーツ		būtsu	bốt
ながぐつ	長靴	nagagutsu	ủng
あんぜんぐつ	安全靴	anzengutsu	giày bảo hộ
ハイヒール		haihīru	giày cao gót

Cỡ giày ở Nhật tính bằng xăng-ti-mét chiều dài bàn chân, ví dụ 24.5センチ (nijūyon ten go senchi). Đi mua giày, bạn chỉ cần đo chân trước rồi nói số này.

Phụ kiện: mũ, kính, khăn, trang sức

Từ	Kanji	Romaji	Nghĩa
ぼうし	帽子	bōshi	mũ
ヘルメット		herumetto	mũ bảo hiểm
めがね	眼鏡	megane	kính mắt
サングラス		sangurasu	kính râm
マスク		masuku	khẩu trang
ネクタイ		nekutai	cà vạt
ベルト		beruto	thắt lưng
マフラー		mafurā	khăn quàng cổ (len)
スカーフ		sukāfu	khăn lụa
てぶくろ	手袋	tebukuro	găng tay
うでどけい	腕時計	udedokei	đồng hồ đeo tay
ネックレス		nekkuresu	vòng cổ
イヤリング		iyaringu	khuyên tai kẹp
ピアス		piasu	khuyên tai xỏ lỗ
ゆびわ	指輪	yubiwa	nhẫn
エプロン		epuron	tạp dề

Bảng động từ mặc theo bộ phận cơ thể

Đây là phần cần học kỹ nhất. Tiếng Việt có mặc, đi, đội, đeo, quàng; tiếng Nhật chia còn kỹ hơn và có quy tắc theo vị trí trên cơ thể.

Động từ	Romaji	Dùng cho	Ví dụ
着る	kiru	đồ mặc từ vai trở xuống, phủ thân trên hoặc cả người	コートを着る mặc áo khoác
はく	haku	đồ mặc từ eo trở xuống và đồ đi chân	ズボンをはく mặc quần, 靴下をはく đi tất
かぶる	kaburu	đồ trùm lên đầu	帽子をかぶる đội mũ
かける	kakeru	kính (gác lên mũi, tai)	めがねをかける đeo kính
つける	tsukeru	trang sức, phụ kiện gắn lên người	ネックレスをつける đeo vòng cổ
する	suru	phụ kiện nói chung, cách nói khẩu ngữ	マスクをする đeo khẩu trang
しめる	shimeru	đồ thắt chặt	ネクタイをしめる thắt cà vạt
はめる	hameru	đồ lồng vào tay, ngón tay	手袋をはめる đeo găng tay
まく	maku	đồ quấn quanh	マフラーをまく quàng khăn

Một số món đi được với vài động từ. ネクタイ dùng しめる hoặc する; 手袋 dùng はめる hoặc する; 腕時計 dùng する, つける hoặc はめる. Không nhớ thì dùng する cho phụ kiện, người Nhật vẫn nói vậy hằng ngày. Riêng ba động từ 着る, はく, かぶる thì không thay bằng する được.

Về cách chia: 着る là động từ nhóm 2 nên thể lịch sự là 着ます (kimasu). はく, かぶる, まく là nhóm 1: はきます, かぶります, まきます. かける, つける, しめる, はめる đều là nhóm 2: かけます, つけます, しめます, はめます.

Động từ cởi, tháo

Động từ	Romaji	Dùng cho	Ví dụ
ぬぐ	nugu	đồ đã 着る, はく, かぶる	靴をぬぐ cởi giày, コートをぬぐ cởi áo khoác
はずす	hazusu	đồ đã かける, つける, する	めがねをはずす tháo kính, マスクをはずす tháo khẩu trang
とる	toru	mũ, khẩu trang (lấy ra khỏi người)	帽子をとる bỏ mũ ra

ぬぐ viết kanji là 脱ぐ, はずす là 外す. Ở Nhật, câu bạn nghe nhiều nhất có lẽ là ここで靴をぬいでください (koko de kutsu o nuide kudasai, xin cởi giày ở đây), khi vào nhà, phòng khám hay phòng thay đồ.

Nói ai đó đang mặc gì: dùng ている

Muốn tả trang phục của một người, tiếng Nhật dùng thể ている để chỉ trạng thái đã mặc và đang giữ nguyên.

Câu	Romaji	Nghĩa
田中さんは青いシャツを着ています。	Tanaka-san wa aoi shatsu o kite imasu.	Anh Tanaka đang mặc áo sơ mi xanh.
黒い帽子をかぶっている人が先生です。	Kuroi bōshi o kabutte iru hito ga sensei desu.	Người đội mũ đen là thầy giáo.
妹はめがねをかけています。	Imōto wa megane o kakete imasu.	Em gái tôi đeo kính.
今日はスニーカーをはいています。	Kyō wa sunīkā o haite imasu.	Hôm nay tôi đi giày thể thao.

Cách chia và các nghĩa khác của thể này có ở bài ngữ pháp ている.

Từ vựng khi mua quần áo

Từ	Kanji	Romaji	Nghĩa
しちゃく	試着	shichaku	mặc thử
しちゃくしつ	試着室	shichakushitsu	phòng thử đồ
サイズ		saizu	cỡ, size
きつい		kitsui	chật
ゆるい		yurui	rộng, lỏng
にあう	似合う	niau	hợp, vừa ý (với người mặc)
いろちがい	色違い	irochigai	cùng mẫu khác màu
そざい	素材	sozai	chất liệu
めん	綿	men	vải cotton
すそあげ	裾上げ	susoage	lên gấu quần, cắt ngắn ống
わりびき	割引	waribiki	giảm giá
セール		sēru	đợt giảm giá

Cỡ áo quần thường ghi chữ cái, đọc theo kiểu Nhật: S là esu, M là emu, L là eru. Cỡ đồ Nhật thường nhỏ hơn cỡ Âu Mỹ cùng chữ, nên mặc thử trước khi mua.

Mẫu câu mua quần áo và hỏi cỡ

Câu	Romaji	Nghĩa
これを試着してもいいですか。	Kore o shichaku shite mo ii desu ka.	Tôi mặc thử cái này được không?
試着室はどこですか。	Shichakushitsu wa doko desu ka.	Phòng thử đồ ở đâu?
Mサイズはありますか。	Emu saizu wa arimasu ka.	Có cỡ M không?
もう少し大きいサイズはありますか。	Mō sukoshi ōkii saizu wa arimasu ka.	Có cỡ to hơn một chút không?
ちょっときついです。	Chotto kitsui desu.	Hơi chật.
ほかの色はありますか。	Hoka no iro wa arimasu ka.	Có màu khác không?
靴のサイズは何センチですか。	Kutsu no saizu wa nan senchi desu ka.	Giày cỡ bao nhiêu xăng-ti-mét?
裾上げできますか。	Susoage dekimasu ka.	Có cắt gấu quần được không?
これをください。	Kore o kudasai.	Cho tôi lấy cái này.

Nhân viên hay hỏi lại いかがですか (ikaga desu ka, anh chị thấy thế nào?) khi bạn bước ra phòng thử. Trả lời ちょうどいいです (chōdo ii desu, vừa đẹp) hoặc ちょっと大きいです (chotto ōkii desu, hơi rộng). Mẫu xin phép てもいいですか được giải thích kỹ ở bài ngữ pháp てもいい.

Lượng từ đếm quần áo

Lượng từ	Romaji	Dùng cho	Ví dụ
枚	mai	đồ mỏng, phẳng: áo phông, sơ mi, áo len	シャツ2枚 (shatsu nimai) hai cái sơ mi
着	chaku	bộ đồ, váy, áo khoác	スーツ1着 (sūtsu itchaku) một bộ vest
本	hon	quần, cà vạt (đồ dài)	ズボン1本 (zubon ippon) một cái quần
足	soku	đôi giày, đôi tất	靴1足 (kutsu issoku) một đôi giày

Lượng từ 足 biến âm: 一足 issoku, 三足 sanzoku, 八足 hassoku, 十足 jussoku. Cách đếm chung và các trợ từ đếm khác có ở bài số đếm tiếng Nhật.

Lỗi người Việt hay mắc

• Dùng 着る cho quần. Tiếng Việt nói mặc quần nên nhiều người viết ズボンを着る. Đúng phải là ズボンをはく.
• Đọc nhầm chữ 着. 着る đọc kiru (mặc), còn 着ける đọc tsukeru (đeo). Cùng một chữ Hán, hai động từ khác nhau.
• Dùng ぬぐ cho kính, đồng hồ. Kính, đồng hồ, trang sức thì はずす; ぬぐ chỉ dành cho quần áo, giày, mũ.
• Nói パンツ khi muốn nói quần dài. Không sai trong cửa hàng, nhưng ngoài đời dễ gây hiểu nhầm. ズボン an toàn hơn.
• Nhầm きつい với かたい. Đồ chật là きつい; かたい là cứng (vải cứng, giày cứng).

Mẹo nhớ động từ mặc

Hình dung một người đứng thẳng và chia làm ba tầng. Đầu: かぶる. Thân trên đến vai: 着る. Từ eo xuống chân: はく. Những thứ nhỏ còn lại như kính, vòng, đồng hồ, khăn thì gom vào かける, つける, する. Khi học một món đồ mới, học luôn cả cụm có động từ, ví dụ 靴下をはく, đừng học riêng tên món đồ.

Câu hỏi thường gặp

Quần áo tiếng Nhật là gì?

Quần áo là 服 (fuku). 洋服 (yōfuku) là quần áo kiểu Âu, đối lập với 和服 (wafuku, trang phục truyền thống Nhật).

Động từ mặc tiếng Nhật là gì?

Không có một động từ chung. Áo dùng 着る, quần, váy, giày, tất dùng はく, mũ dùng かぶる, kính dùng かける, phụ kiện dùng つける hoặc する.

Váy dùng 着る hay はく?

Chân váy スカート mặc từ eo xuống nên dùng はく. Váy liền ワンピース phủ cả thân trên nên dùng 着る.

はく viết kanji thế nào?

Đi giày, đi tất viết 履く, mặc quần viết 穿く. Chữ 穿く ít gặp nên người Nhật thường viết hiragana はく cho cả hai.