Từ vựng tiếng Trung ngành giày da: bộ phận giày, vật liệu, công đoạn

Giày tiếng Trung là 鞋 (xié), giày da là 皮鞋 (píxié), xưởng giày là 鞋厂 (xiéchǎng). Trong xưởng, ba bộ phận chính gọi theo công đoạn: 裁断 (cáiduàn, chặt cắt), 针车 (zhēnchē, may), 成型 (chéngxíng, gò ráp thành đôi giày). Lỗi hay khiến hàng bị trả lại nhất là 开胶 (kāijiāo, bong keo). Bài này gom từ vựng theo đúng dòng chảy sản xuất: loại giày, bộ phận của chiếc giày, vật liệu, các công đoạn, tên lỗi khi kiểm hàng và câu nói hằng ngày giữa tổ trưởng, công nhân và QC.

Các loại giày dép

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
鞋子	xiézi	giày dép nói chung
皮鞋	píxié	giày da
运动鞋	yùndòngxié	giày thể thao
跑鞋	pǎoxié	giày chạy bộ
休闲鞋	xiūxiánxié	giày đi chơi, giày casual
帆布鞋	fānbùxié	giày vải bạt
高跟鞋	gāogēnxié	giày cao gót
平底鞋	píngdǐxié	giày bệt
靴子	xuēzi	bốt, ủng
凉鞋	liángxié	dép quai hậu, sandal
拖鞋	tuōxié	dép lê
童鞋	tóngxié	giày trẻ em
安全鞋	ānquánxié	giày bảo hộ lao động

Lượng từ cho giày là 双 (shuāng, đôi): 一双皮鞋 (yì shuāng píxié, một đôi giày da). Một chiếc lẻ dùng 只 (zhī): 左脚那只 (zuǒjiǎo nà zhī, chiếc chân trái). Trong xưởng hay nói 左脚 (zuǒjiǎo) và 右脚 (yòujiǎo) để chỉ chiếc trái, chiếc phải. Cách dùng lượng từ nói chung xem ở bài lượng từ tiếng Trung.

Các bộ phận của chiếc giày

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
鞋面	xiémiàn	mũ giày, phần thân trên
鞋头	xiétóu	mũi giày
鞋口	xiékǒu	miệng giày, cổ giày
鞋舌	xiéshé	lưỡi gà
鞋带	xiédài	dây giày
鞋眼	xiéyǎn	lỗ xỏ dây (ô dê)
鞋扣	xiékòu	khoá giày
魔术贴	móshùtiē	băng dính gai (velcro)
内里	nèilǐ	lót trong
包头	bāotóu	pho mũi (lớp cứng giữ dáng mũi giày)
主跟	zhǔgēn	pho hậu (lớp cứng giữ dáng gót)
鞋跟	xiégēn	gót giày
鞋底	xiédǐ	đế giày
大底	dàdǐ	đế ngoài
中底	zhōngdǐ	đế giữa
鞋垫	xiédiàn	lót giày (miếng lót rời)
鞋楦	xiéxuàn	phom giày, cốt giày

鞋楦 không phải bộ phận của giày thành phẩm nhưng là từ nghe nhiều nhất ở chuyền gò: mũ giày phải bọc lên phom thì mới định hình được. Nói tắt trong xưởng thường chỉ là 楦头 (xuàntou).

Vật liệu làm giày

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
皮料	píliào	vật liệu da nói chung
真皮	zhēnpí	da thật
牛皮	niúpí	da bò
羊皮	yángpí	da cừu, da dê
猪皮	zhūpí	da lợn
头层皮	tóucéngpí	da lớp ngoài (da cật)
二层皮	èrcéngpí	da lớp hai (da váng)
漆皮	qīpí	da bóng
翻毛皮	fānmáopí	da lộn
人造革	rénzàogé	da nhân tạo, giả da
超纤	chāoxiān	da vi sợi (microfiber)
网布	wǎngbù	vải lưới
帆布	fānbù	vải bạt
橡胶	xiàngjiāo	cao su
海绵	hǎimián	mút xốp
胶水	jiāoshuǐ	keo dán
处理剂	chǔlǐjì	nước xử lý (quét trước keo)
线	xiàn	chỉ may

Vật liệu tổng hợp hay được gọi bằng chữ cái kèm chữ Hán: PU革 (PU gé, da PU), EVA底 (EVA dǐ, đế EVA), TPR底 (TPR dǐ, đế TPR). Khi nói chỉ cần đọc tên chữ cái theo kiểu tiếng Anh.

Công đoạn sản xuất giày

Thứ tự công đoạn dưới đây là quy trình chung của giày may mũ rồi dán đế. Mỗi xưởng có thể tách gộp khác nhau, nhưng tên gọi cơ bản giống nhau.

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
开发	kāifā	phát triển mẫu
打样	dǎyàng	làm mẫu thử
样品	yàngpǐn	hàng mẫu
裁断	cáiduàn	chặt, cắt vật liệu
刀模	dāomú	dao chặt (khuôn dao)
冲床	chòngchuáng	máy dập, máy chặt
片皮	piànpí	lạng mỏng da
铲皮	chǎnpí	lạng mép da
针车	zhēnchē	may (khâu may mũ giày)
车线	chēxiàn	đường may
绷帮	bēngbāng	gò mũ giày lên phom
打磨	dǎmó	mài nhám
刷胶	shuājiāo	quét keo
烘干	hōnggān	sấy khô
贴底	tiēdǐ	dán đế
压底	yādǐ	ép đế
脱楦	tuōxuàn	rút phom
清洁	qīngjié	vệ sinh giày
检验	jiǎnyàn	kiểm hàng
包装	bāozhuāng	đóng gói
装箱	zhuāngxiāng	đóng thùng
出货	chūhuò	xuất hàng

Tên bộ phận thường là tên công đoạn cộng 部 (bù, bộ phận) hoặc 组 (zǔ, tổ): 裁断部 (cáiduàn bù), 针车部 (zhēnchē bù), 成型部 (chéngxíng bù), 仓库 (cāngkù, kho). Bộ phận kiểm phẩm gọi là 品管部 (pǐnguǎn bù) hoặc 质检部 (zhìjiǎn bù).

Từ xưởng Đài Loan và từ đại lục

Ở không ít xưởng giày tại Việt Nam, quản lý là người Đài Loan, nên một số từ trong xưởng khác với từ trong sách giáo trình đại lục. Bảng dưới là những cặp hay gặp:

Hay nghe trong xưởng	Pinyin	Từ thường gặp trong sách	Pinyin	Nghĩa
针车	zhēnchē	缝纫	féngrèn	may
品管	pǐnguǎn	质检	zhìjiǎn	kiểm tra chất lượng
泡棉	pàomián	海绵	hǎimián	mút xốp
射出	shèchū	注塑	zhùsù	ép phun (làm đế)

Hai cách gọi đều được hiểu. Cứ nghe quản lý dùng từ nào thì dùng theo từ đó để khỏi phải giải thích lại.

Tên lỗi khi kiểm hàng

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
不良品	bùliángpǐn	hàng lỗi
开胶	kāijiāo	bong keo, hở keo
溢胶	yìjiāo	tràn keo
胶印	jiāoyìn	vết keo dính trên giày
脱线	tuōxiàn	bung chỉ
断线	duànxiàn	đứt chỉ
跳针	tiàozhēn	bỏ mũi may
线头	xiàntóu	đầu chỉ thừa
针距不均	zhēnjù bù jūn	mũi may không đều
车线不直	chēxiàn bù zhí	đường may không thẳng
起皱	qǐzhòu	nhăn
脏污	zāngwū	bẩn
刮伤	guāshāng	trầy xước
色差	sèchā	lệch màu
歪	wāi	lệch, xéo
左右不对称	zuǒyòu bú duìchèn	hai chiếc không đối xứng
变形	biànxíng	biến dạng, méo
气泡	qìpào	bọt khí
错码	cuòmǎ	sai size
返工	fǎngōng	làm lại
合格	hégé	đạt

Lỗi thường được báo theo vị trí cộng tên lỗi: 鞋头歪 (xiétóu wāi, mũi giày bị lệch), 鞋跟开胶 (xiégēn kāijiāo, gót bị bong keo), 鞋面起皱 (xiémiàn qǐzhòu, mũ giày bị nhăn). Học thuộc bảng bộ phận ở trên là ghép được gần hết câu báo lỗi.

Size và số lượng

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
尺码	chǐmǎ	size, cỡ
码	mǎ	cỡ (nói tắt)
半码	bàn mǎ	nửa size
大一码	dà yì mǎ	lớn hơn một size
产量	chǎnliàng	sản lượng
订单	dìngdān	đơn hàng
这批货	zhè pī huò	lô hàng này
交期	jiāoqī	ngày giao hàng

Câu giao tiếp trong xưởng giày

Câu tiếng Trung	Pinyin	Nghĩa
这双鞋开胶了，要返工。	Zhè shuāng xié kāijiāo le, yào fǎngōng.	Đôi này bong keo rồi, phải làm lại.
胶水刷得太多了，溢胶了。	Jiāoshuǐ shuā de tài duō le, yìjiāo le.	Quét keo nhiều quá nên tràn keo.
车线不直，请重新车。	Chēxiàn bù zhí, qǐng chóngxīn chē.	Đường may không thẳng, may lại đi.
左右脚颜色不一样。	Zuǒ yòu jiǎo yánsè bù yíyàng.	Chiếc trái và chiếc phải khác màu.
这个尺码不对。	Zhège chǐmǎ bú duì.	Size này không đúng.
先拿样品给我看一下。	Xiān ná yàngpǐn gěi wǒ kàn yíxià.	Mang hàng mẫu cho tôi xem trước.
烘箱温度太高了。	Hōngxiāng wēndù tài gāo le.	Nhiệt độ lò sấy cao quá.
今天的产量是多少双？	Jīntiān de chǎnliàng shì duōshao shuāng?	Sản lượng hôm nay bao nhiêu đôi?
这批货什么时候出货？	Zhè pī huò shénme shíhou chūhuò?	Lô này bao giờ xuất?
小心刀模，戴好手套。	Xiǎoxīn dāomú, dài hǎo shǒutào.	Cẩn thận dao chặt, đeo găng tay vào.
线头剪干净。	Xiàntóu jiǎn gānjìng.	Cắt sạch đầu chỉ.

Muốn có thêm câu chung cho môi trường nhà máy (chấm công, tăng ca, xin nghỉ), xem bài tiếng Trung công xưởng. Phần báo giá, đặt hàng và kiểm hàng phía văn phòng nằm ở bài từ vựng thu mua và QC.

Lỗi người Việt hay mắc

• Dùng 个 cho giày. Đôi giày là 一双, chiếc lẻ là 一只. Nói 一个鞋 nghe rất lạ tai.
• Nhầm 皮 với “bì” của tiếng Việt. 皮 (pí) trong xưởng giày là da thuộc. Da bò là 牛皮, không phải “bì bò”.
• Đọc 楦 sai thanh. 楦 đọc xuàn, thanh bốn. Chữ này ít gặp ngoài ngành nên người mới hay đoán theo mặt chữ.
• Quên chữ 了 khi báo lỗi. 开胶了 nghĩa là lỗi đã xảy ra. Thiếu 了, câu nghe như đang tả chung chung, người nghe dễ hỏi lại.

Nếu xưởng của bạn làm cả túi, ví hoặc quần áo, phần vải và phụ liệu có trong bài từ vựng tiếng Trung may mặc.

Câu hỏi thường gặp

Giày da tiếng Trung là gì?

Giày da là 皮鞋 (píxié). Một đôi giày da là 一双皮鞋 (yì shuāng píxié).

Giày dép tiếng Trung nói chung là gì?

Dùng 鞋子 (xiézi) hoặc chỉ 鞋. Dép lê là 拖鞋, sandal là 凉鞋.

Mũ giày và đế giày tiếng Trung là gì?

Mũ giày là 鞋面 (xiémiàn), đế giày là 鞋底 (xiédǐ). Đế ngoài gọi riêng là 大底, đế giữa là 中底.

Bong keo tiếng Trung nói thế nào?

Nói 开胶 (kāijiāo). Tràn keo ra ngoài là 溢胶 (yìjiāo). Hai lỗi này hay đi cùng nhau: keo ít thì bong, keo nhiều thì tràn.