Danh từ hoá bằng こと và の trong tiếng Nhật: khi nào dùng cái nào

Ngữ pháp koto (こと) trong tiếng Nhật dùng để biến động từ thành danh từ: động từ thể thường + こと. Chữ の làm được việc tương tự. Sau khi danh từ hoá, cả cụm có thể đứng trước は, が, を như một danh từ. Ví dụ: 日本語を話すのは楽しいです。 (nihongo o hanasu no wa tanoshii desu, "Nói tiếng Nhật thì vui"), 私の趣味は写真を撮ることです。 (watashi no shumi wa shashin o toru koto desu, "Sở thích của tôi là chụp ảnh"). Nhiều chỗ dùng cái nào cũng được, nhưng có chỗ chỉ dùng こと và có chỗ chỉ dùng の.

Bảng công thức

Loại từ	Cách ghép	Ví dụ	Cách đọc, nghĩa
Động từ dạng từ điển	V る + こと / の	本を読むのが好きです。	hon o yomu no ga suki desu: Tôi thích đọc sách.
Động từ thể ない	V ない + こと / の	朝ご飯を食べないのは体に悪いです。	asagohan o tabenai no wa karada ni warui desu: Không ăn sáng thì hại sức khoẻ.
Động từ thể た	V た + こと / の	一人で旅行したことがあります。	hitori de ryokō shita koto ga arimasu: Tôi từng đi du lịch một mình.
Động từ thể ている	V ている + こと / の	子どもたちが歌っているのが聞こえます。	kodomotachi ga utatte iru no ga kikoemasu: Nghe thấy bọn trẻ đang hát.
Tính từ い	A い + こと / の	寒いのは苦手です。	samui no wa nigate desu: Tôi chịu lạnh kém.
Tính từ な	A な + こと / の	大切なのは続けることです。	taisetsu na no wa tsuzukeru koto desu: Điều quan trọng là duy trì.

Phần đứng trước こと và の luôn ở thể thường, không dùng thể ます. Tính từ な giữ chữ な. Cách chia thể thường xem ở bài thể thường và thể lịch sự.

Vì sao phải danh từ hoá

Trợ từ は, が, を chỉ gắn sau danh từ. Tiếng Việt nói "tôi thích bơi" được ngay, nhưng tiếng Nhật không đặt が trực tiếp sau động từ. Câu ✗ 泳ぐが好きです sai vì thiếu bước biến 泳ぐ thành danh từ. Câu đúng: 泳ぐのが好きです。 (oyogu no ga suki desu, "Tôi thích bơi").

Chỗ dùng được cả こと và の

Khi cụm danh từ hoá làm chủ ngữ cho một nhận xét, hoặc đi với 好き, 嫌い, 上手, 下手, cả hai đều đúng. の nghe tự nhiên hơn khi nói chuyện, こと hơi trang trọng và trừu tượng hơn.

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
漢字を覚えるのは大変です。	kanji o oboeru no wa taihen desu	Nhớ kanji thì vất vả.
漢字を覚えることは大変です。	kanji o oboeru koto wa taihen desu	(cùng nghĩa, giọng văn viết hơn)
料理を作るのが好きです。	ryōri o tsukuru no ga suki desu	Tôi thích nấu ăn.
歌うのが上手ですね。	utau no ga jōzu desu ne	Bạn hát hay nhỉ.
朝早く起きるのが苦手です。	asa hayaku okiru no ga nigate desu	Tôi rất khó dậy sớm.
鍵をかけるのを忘れました。	kagi o kakeru no o wasuremashita	Tôi quên khoá cửa.

Chỗ chỉ dùng こと

Trước です, だ

Khi cụm danh từ hoá đứng trước です để định nghĩa, giải thích, chỉ dùng こと: 夢は通訳になることです。 (yume wa tsūyaku ni naru koto desu, "Ước mơ của tôi là trở thành phiên dịch"). Câu 趣味は本を読むのです không mang nghĩa "sở thích là đọc sách".

Trong các mẫu cố định

Mẫu	Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
ことができる	ピアノを弾くことができます。	piano o hiku koto ga dekimasu	Tôi có thể chơi piano.
たことがある	富士山に登ったことがあります。	Fujisan ni nobotta koto ga arimasu	Tôi từng leo núi Phú Sĩ.
ることがある	たまに会社を休むことがあります。	tama ni kaisha o yasumu koto ga arimasu	Thỉnh thoảng tôi nghỉ làm.
ことにする	毎朝走ることにしました。	maiasa hashiru koto ni shimashita	Tôi đã quyết định sáng nào cũng chạy.
ことになる	来月、大阪に行くことになりました。	raigetsu, Ōsaka ni iku koto ni narimashita	Tháng sau tôi sẽ đi Osaka (việc do người khác quyết định).

Mỗi mẫu đều có bài riêng: ことができる, たことがある và ことにする, ことになる. Trong cả ba mẫu, thay こと bằng の đều sai.

Khi nói nội dung của lời báo, lời hứa, quyết định

Động từ như 伝える (truyền đạt), 約束する (hứa), 決める (quyết định) nhận nội dung trừu tượng, nên đi với こと:

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
明日休むことを部長に伝えました。	ashita yasumu koto o buchō ni tsutaemashita	Tôi đã báo trưởng phòng là mai tôi nghỉ.
留学することに決めました。	ryūgaku suru koto ni kimemashita	Tôi đã quyết định đi du học.

Chỗ chỉ dùng の

Với động từ cảm nhận: 見る, 見える, 聞く, 聞こえる, 感じる

Khi bạn trực tiếp nhìn thấy, nghe thấy một sự việc đang diễn ra, chỉ dùng の:

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
隣の人が出かけるのを見ました。	tonari no hito ga dekakeru no o mimashita	Tôi thấy người nhà bên đi ra ngoài.
鳥が鳴いているのが聞こえます。	tori ga naite iru no ga kikoemasu	Nghe thấy tiếng chim hót.
地面が揺れるのを感じました。	jimen ga yureru no o kanjimashita	Tôi cảm thấy mặt đất rung.

Với động từ làm cùng lúc: 手伝う, 待つ, 止める

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
母が料理するのを手伝いました。	haha ga ryōri suru no o tetsudaimashita	Tôi phụ mẹ nấu ăn.
友だちが来るのを待っています。	tomodachi ga kuru no o matte imasu	Tôi đang đợi bạn đến.
弟たちがけんかするのを止めました。	otōtotachi ga kenka suru no o tomemashita	Tôi can mấy đứa em đang cãi nhau.

Trong câu nhấn mạnh ～のは…です

Mẫu này đưa thông tin cần nhấn ra cuối câu. の ở đây thay cho người, nơi chốn, thời điểm cụ thể, nên không đổi sang こと được:

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
私が生まれたのは大阪です。	watashi ga umareta no wa Ōsaka desu	Nơi tôi sinh ra là Osaka.
昨日電話したのは私の兄です。	kinō denwa shita no wa watashi no ani desu	Người gọi điện hôm qua là anh trai tôi.

Mẹo chọn nhanh: cụ thể hay trừu tượng

の gắn với những gì cụ thể, nhìn thấy, nghe thấy, đang diễn ra trước mắt. こと gắn với ý niệm, kiến thức, quy định, những thứ chỉ tồn tại trong đầu hoặc trên giấy. Câu 大切なのは毎日続けることです。 (taisetsu na no wa mainichi tsuzukeru koto desu, "Điều quan trọng là duy trì mỗi ngày") có đủ cả hai: の trong mẫu nhấn mạnh ～のは, và こと đứng trước です.

Khi phân vân ở một câu thường ngày như "thích làm gì", "làm gì thì khó", chọn の sẽ nghe tự nhiên hơn khi nói.

Đừng nhầm với những nghĩa khác của こと và の

• こと còn là danh từ "chuyện, điều": 大事なことを話します。 (daiji na koto o hanashimasu, "Tôi sẽ nói một chuyện quan trọng").
• Danh từ + のこと nghĩa là "về": 日本のことをもっと知りたいです。 (Nihon no koto o motto shiritai desu, "Tôi muốn biết thêm về Nhật"), 彼女のことが好きです。 (kanojo no koto ga suki desu, "Tôi thích cô ấy").
• の còn là trợ từ sở hữu 私の本 (watashi no hon) và thay cho danh từ đã nhắc: 赤いのをください。 (akai no o kudasai, "Cho tôi cái màu đỏ"). Các nghĩa này có ở bài trợ từ の.

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 泳ぐが好きです。 → ✓ 泳ぐのが好きです。 Quên danh từ hoá.
• ✗ 趣味は本を読むのです。 → ✓ 趣味は本を読むことです。 Trước です dùng こと.
• ✗ 日本語を話すのができます。 → ✓ 日本語を話すことができます。 ことができる là mẫu cố định.
• ✗ 鳥が鳴いていることが聞こえます。 → ✓ 鳥が鳴いているのが聞こえます。 Nghe thấy trực tiếp dùng の.
• ✗ 静かのが好きです。 → ✓ 静かなのが好きです。 Tính từ な giữ な.
• ✗ 読みますのは楽しいです。 → ✓ 読むのは楽しいです。 Trước の là thể thường.

Bài tập nhỏ

Điền こと hoặc の, đáp án ở dưới.

1. 私の趣味は映画を見る（　）です。
2. 雨が降っている（　）が見えます。
3. 日本語で電話する（　）ができます。
4. 歌う（　）が好きです。
5. 弟が泣いている（　）を聞きました。
6. 今日早く帰る（　）を先生に伝えました。

Đáp án:

1. こと: 私の趣味は映画を見ることです。
2. の: 雨が降っているのが見えます。
3. こと: 日本語で電話することができます。
4. の (こと cũng đúng, の tự nhiên hơn khi nói): 歌うのが好きです。
5. の: 弟が泣いているのを聞きました。
6. こと: 今日早く帰ることを先生に伝えました。

Câu hỏi thường gặp

Ngữ pháp こと có phải N5 không?

JLPT không công bố danh sách ngữ pháp chính thức. Sách luyện thi thường xếp こと và の danh từ hoá cùng ことができる, たことがある vào nhóm sơ cấp, khoảng N5 đến N4. Người học sơ cấp nên nắm sớm vì các mẫu này xuất hiện liên tục.

こと có viết bằng kanji 事 không?

Khi danh từ hoá động từ, こと gần như luôn viết bằng hiragana. Chữ 事 (koto) hay gặp khi こと mang nghĩa "sự việc" cụ thể trong văn bản, như 大事 (daiji, quan trọng), 仕事 (shigoto, công việc).

こと và もの khác nhau thế nào?

もの (mono) chỉ đồ vật cụ thể, cầm nắm được: 食べるもの (taberu mono, đồ ăn). こと chỉ việc, chuyện: 食べること (taberu koto, việc ăn). "Tôi thích đồ ngọt" là 甘いものが好きです。 (amai mono ga suki desu), không dùng こと.

ことが好き và のが好き có khác nghĩa không?

Nghĩa gần như nhau. 料理を作るのが好きです nghe tự nhiên khi nói chuyện; 料理を作ることが好きです hay gặp trong bài viết, bài tự giới thiệu, nghe hơi trang trọng.