Ngữ pháp まま (mama) tiếng Nhật: たまま, ないまま và このまま

まま nghĩa là "để nguyên, cứ thế mà": một trạng thái giữ nguyên, không thay đổi, trong khi việc khác diễn ra. Công thức hay gặp nhất là V-た + まま. Ví dụ: 眼鏡をかけたまま寝てしまいました。 (megane o kaketa mama nete shimaimashita, "Tôi đeo nguyên kính mà ngủ mất."). Một ví dụ nữa: 靴を履いたまま入らないでください。 (kutsu o haita mama hairanaide kudasai, "Xin đừng đi nguyên giày vào trong.")

Ngoài ra còn có V-ないまま, N のまま, このまま. Mẫu này thuộc trình độ N4. Bài dưới đi qua cách chia, từng cách dùng, chỗ khác với ている, ながら, ずに, lỗi người Việt hay mắc và bài tập.

Bảng công thức

Loại từ	Công thức	Ví dụ	Nghĩa
Động từ (đã làm)	V-た + まま	開けたまま (aketa mama)	để mở nguyên
Động từ (chưa làm)	V-ない + まま	読まないまま (yomanai mama)	vẫn chưa đọc
Danh từ	N + のまま	昔のまま (mukashi no mama)	như xưa, vẫn như cũ
Tính từ い	A-い + まま	若いまま (wakai mama)	vẫn trẻ như thế
Tính từ な	A + なまま	きれいなまま (kirei na mama)	vẫn sạch đẹp
Chỉ thị từ	この/その/あの + まま	このまま (kono mama)	cứ như thế này

Phía sau まま có thể thêm で (そのままで), に (開けたままにする) hoặc だ / です (開けたままです) tuỳ vị trí trong câu.

Cách chia V-たまま theo nhóm động từ

Bạn chỉ cần chia đúng thể た rồi thêm まま. Nếu chưa chắc thể た, xem lại bài thể た.

Từ điển	Nhóm	V-たまま	Romaji	Nghĩa
座る	1	座ったまま	suwatta mama	ngồi nguyên
立つ	1	立ったまま	tatta mama	đứng nguyên
履く	1	履いたまま	haita mama	đi nguyên (giày)
置く	1	置いたまま	oita mama	để nguyên đó
出す	1	出したまま	dashita mama	để bày ra nguyên
行く	1 (ngoại lệ)	行ったまま	itta mama	đi rồi (không về)
開ける	2	開けたまま	aketa mama	để mở nguyên
着る	2	着たまま	kita mama	mặc nguyên
つける	2	つけたまま	tsuketa mama	bật nguyên
する	3	したまま	shita mama	để nguyên trạng thái đã làm
来る	3	来たまま	kita mama	đến rồi cứ thế

Dạng phủ định chia từ thể ない: 食べる thành 食べないまま (tabenai mama), 言う thành 言わないまま (iwanai mama), わかる thành わからないまま (wakaranai mama). Ôn thể ない ở bài thể ない.

Các cách dùng

1. V-たまま: làm B trong khi trạng thái A vẫn giữ nguyên

A là trạng thái tạo ra bởi một hành động đã xong (bật đèn, mặc áo, ngồi xuống). Câu thường mang ý "lẽ ra phải đổi trạng thái đó mà không đổi", nên hay dùng khi nhắc nhở, kể chuyện quên, sơ ý.

• 電気をつけたまま出かけました。 (denki o tsuketa mama dekakemashita, "Tôi ra ngoài mà vẫn để đèn bật.")
• テレビをつけたまま寝てしまいました。 (terebi o tsuketa mama nete shimaimashita, "Tôi để nguyên tivi bật rồi ngủ quên.")
• 立ったまま食べるのはやめましょう。 (tatta mama taberu no wa yamemashou, "Đừng đứng mà ăn nhé.")
• 兄は朝出かけたまま、まだ帰ってきません。 (ani wa asa dekaketa mama, mada kaette kimasen, "Anh tôi đi từ sáng đến giờ vẫn chưa về.")

Câu cuối cho thấy cách dùng V-たまま + phủ định: một việc đã xảy ra rồi tình trạng đó kéo dài, không có diễn biến tiếp theo như mong đợi.

2. V-ないまま: chưa làm gì mà đã làm việc khác

• 何も言わないまま帰ってしまいました。 (nani mo iwanai mama kaette shimaimashita, "Anh ấy về mất mà không nói gì.")
• 朝ご飯を食べないまま会社に行きました。 (asagohan o tabenai mama kaisha ni ikimashita, "Tôi đi làm mà chưa ăn sáng.")
• 理由がわからないまま、試合が終わりました。 (riyuu ga wakaranai mama, shiai ga owarimashita, "Trận đấu kết thúc mà vẫn không rõ lý do.")

3. N のまま, tính từ + まま: giữ nguyên tình trạng như vốn có

• この町は昔のままです。 (kono machi wa mukashi no mama desu, "Thị trấn này vẫn như xưa.")
• この野菜は生のまま食べられます。 (kono yasai wa nama no mama taberaremasu, "Loại rau này ăn sống được.")
• いつまでも若いままでいたいです。 (itsu made mo wakai mama de itai desu, "Tôi muốn mãi trẻ như thế này.")
• 部屋をきれいなままにしておいてください。 (heya o kirei na mama ni shite oite kudasai, "Hãy giữ phòng sạch như hiện tại.")

4. このまま, そのまま: cứ để như thế

• そのままでいいです。 (sono mama de ii desu, "Cứ để vậy là được.")
• このまま行くと遅刻します。 (kono mama iku to chikoku shimasu, "Cứ thế này thì sẽ muộn.")
• そのままお待ちください。 (sono mama omachi kudasai, "Xin quý khách giữ máy, chờ một chút.")

そのままお待ちください là câu bạn sẽ nghe rất nhiều khi gọi điện tới công ty, cửa hàng ở Nhật.

5. ままにする, ままにしておく: cố ý để nguyên

Khi người nói chủ động để nguyên một trạng thái, dùng ままにする hoặc ままにしておく: 窓を開けたままにしておいてください。 (mado o aketa mama ni shite oite kudasai, "Cứ để cửa sổ mở nhé.") Phần ておく được giải thích kỹ trong bài ngữ pháp ておく.

まま khác ている, ながら, ずに thế nào

So sánh	Khác nhau	Ví dụ
開いている và 開いたままだ	ている chỉ tả trạng thái hiện tại; たまま thêm ý "để nguyên, chưa ai đóng lại"	窓が開いたままです。
つけて寝た và つけたまま寝た	て nối hai việc kế tiếp; たまま nhấn trạng thái của việc trước vẫn còn	テレビをつけたまま寝た。
ながら và まま	ながら là hai hành động cùng đang diễn ra; まま là một trạng thái đứng yên	音楽を聞きながら / 立ったまま
ずに và ないまま	nghĩa gần nhau; ないまま nhấn rằng tình trạng "chưa làm" còn kéo dài	歯を磨かずに寝た。 / 歯を磨かないまま寝た。

Câu 窓が開いたままです。 nghĩa là "Cửa sổ vẫn để mở nguyên". Nếu bạn chỉ muốn tả "cửa sổ đang mở", câu 窓が開いています。 là đủ. Muốn hiểu thêm sự khác nhau giữa ずに và ないで, đọc bài ngữ pháp ずに.

Lỗi người Việt hay mắc

• Dùng thể từ điển: viết 開けるまま. Nghĩa "để nguyên" cần thể た: 開けたまま.
• Dùng thể て: viết 開けてまま. Không có dạng này; dùng 開けたまま.
• Dùng ている trước まま: viết ドアを開けているまま出かけた. Câu tự nhiên là ドアを開けたまま出かけた.
• Quên の hoặc な: viết 昔まま, きれいまま. Đúng là 昔のまま, きれいなまま.
• Dùng まま cho trình tự bình thường: viết ご飯を食べたまま歯を磨いた để nói "ăn xong đánh răng". Ở đây cần 食べてから. まま chỉ dùng khi trạng thái của việc trước còn đang giữ nguyên.

Bài tập

Chia từ trong ngoặc cho đúng:

1. エアコンを（つける）まま寝てしまった。
2. 宿題を（しない）まま学校に行った。
3. 野菜を生（　）まま食べる。
4. 部屋を（きれい）ままにしておく。
5. （この）（　）で大丈夫です。

Đáp án: 1. つけたまま; 2. しないまま; 3. 生のまま; 4. きれいなまま; 5. このままで (hoặc そのままで).

Câu hỏi thường gặp

まま thuộc trình độ JLPT nào?

たまま và このまま thường được học ở trình độ N4. Một số dạng mở rộng như 言われるまま (cứ theo như được bảo) gặp ở trình độ cao hơn.

Có dùng V-るまま được không?

Với nghĩa "để nguyên trạng thái" thì không. Thể từ điển chỉ đi với まま trong vài cụm mang nghĩa "theo như", ví dụ 思うままに (theo ý mình). Người mới học cứ dùng V-たまま và V-ないまま là an toàn.

まま có viết bằng kanji không?

Có chữ 儘, nhưng hiện nay hầu như mọi người viết bằng hiragana まま.

このまま và そのまま khác nhau thế nào?

Giống これ và それ: このまま là tình trạng gần người nói, đang diễn ra; そのまま là tình trạng phía người nghe hoặc vừa được nhắc tới.