Câu rủ rê tiếng Nhật: ませんか, ましょう và cách từ chối khéo

Muốn rủ ai cùng làm gì bằng tiếng Nhật, bạn lấy động từ thể ます, bỏ ます rồi thêm ませんか (masen ka, "... không?") để mời lịch sự, hoặc thêm ましょう (mashō, "cùng ... nào") khi cả hai đã muốn làm. Ví dụ: 一緒に映画を見ませんか。 (issho ni eiga o mimasen ka, "đi xem phim cùng mình không?"), じゃ、駅で会いましょう。 (ja, eki de aimashō, "vậy gặp nhau ở ga nhé"). Thêm か thành ましょうか thì câu chuyển sang bàn bạc ("mình ... nhé?") hoặc đề nghị giúp ("để tôi ... nhé?"). Nói với bạn bè thì dùng thể ý chí よう/おう: 行こう！ (ikō, "đi thôi!").

Bảng công thức

Mẫu	Công thức	Ví dụ	Sắc thái
Mời, hỏi ý	V ます bỏ ます + ませんか	お茶を飲みませんか。	Lịch sự, để người kia quyết
Cùng làm nào	V ます bỏ ます + ましょう	始めましょう。	Hai bên đã đồng ý, hoặc người dẫn dắt
Bàn cùng nhau	Từ để hỏi + V ましょうか	どこで食べましょうか。	"Mình ăn ở đâu nhỉ?"
Đề nghị giúp	V ましょうか	荷物を持ちましょうか。	"Để tôi xách giúp nhé?"
Rủ thân mật	Thể ý chí (よう/おう)	帰ろう。	Bạn bè, gia đình
Hỏi rủ thân mật	Thể ない + lên giọng	カラオケ行かない？	"Đi karaoke không?"
Gợi ý thân mật	Thể ý chí + か	ちょっと休もうか。	"Nghỉ chút nhé?"

Cách chia theo nhóm động từ

Ba dạng lịch sự (ませんか, ましょう, ましょうか) đều ghép vào gốc ます nên rất dễ: chỉ cần biết thể ます của động từ. Dạng thân mật thì phải chia sang thể ý chí: nhóm 1 đổi đuôi cột う sang cột お rồi thêm う, nhóm 2 bỏ る thêm よう, hai động từ bất quy tắc thành しよう và こよう.

Từ điển	Nhóm	ましょう	Thể ý chí (thân mật)	Nghĩa
行く	1	行きましょう	行こう (ikō)	đi
会う	1	会いましょう	会おう (aō)	gặp
待つ	1	待ちましょう	待とう (matō)	đợi
飲む	1	飲みましょう	飲もう (nomō)	uống
遊ぶ	1	遊びましょう	遊ぼう (asobō)	chơi
話す	1	話しましょう	話そう (hanasō)	nói chuyện
泳ぐ	1	泳ぎましょう	泳ごう (oyogō)	bơi
帰る	1	帰りましょう	帰ろう (kaerō)	về
食べる	2	食べましょう	食べよう (tabeyō)	ăn
見る	2	見ましょう	見よう (miyō)	xem
する	3	しましょう	しよう (shiyō)	làm
来る	3	来ましょう	来よう (koyō)	đến

Chú ý 帰る trông như nhóm 2 nhưng thuộc nhóm 1, nên thể ý chí là 帰ろう, không phải 帰よう.

~ませんか: lời mời lịch sự

Về hình thức, ませんか là câu hỏi phủ định ("... không à?"), nhưng khi rủ thì nó mang nghĩa "bạn có muốn ... không?". Người nói chưa biết người kia có muốn hay không, nên để quyền quyết định cho họ. Đây là cách rủ an toàn nhất với người mới quen, đồng nghiệp, cấp trên.

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
今度の日曜日、一緒に海へ行きませんか。	kondo no nichiyōbi, issho ni umi e ikimasen ka	Chủ nhật này đi biển cùng mình không?
よかったら、昼ご飯を一緒に食べませんか。	yokattara, hirugohan o issho ni tabemasen ka	Nếu được thì mình ăn trưa cùng nhau nhé?
仕事の後で、ちょっと飲みませんか。	shigoto no ato de, chotto nomimasen ka	Tan làm mình đi uống chút không?
週末、テニスをしませんか。	shūmatsu, tenisu o shimasen ka	Cuối tuần chơi tennis không?

Thêm よかったら (yokattara, "nếu bạn thấy được") hoặc でも sau danh từ (お茶でも, "trà hay gì đó") giúp lời mời mềm hơn, người kia dễ từ chối mà không ngại.

~ましょう: cùng làm nào

ましょう kéo cả người nói và người nghe vào hành động: "ta cùng làm đi". Câu này hợp khi hai người đã đồng ý đi chơi và đang chốt chi tiết, khi nhận lời mời, hoặc khi người dẫn dắt (giáo viên, chủ trì cuộc họp) bắt đầu một hoạt động.

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
じゃ、3時に駅の前で会いましょう。	ja, sanji ni eki no mae de aimashō	Vậy 3 giờ gặp nhau trước ga nhé.
ええ、行きましょう。	ē, ikimashō	Ừ, đi thôi. (nhận lời)
では、会議を始めましょう。	dewa, kaigi o hajimemashō	Nào, chúng ta bắt đầu họp.
もう遅いですから、帰りましょう。	mō osoi desu kara, kaerimashō	Muộn rồi, mình về thôi.
一緒に頑張りましょう。	issho ni ganbarimashō	Cùng cố gắng nhé.

~ましょうか: bàn bạc và đề nghị giúp

ましょうか có hai cách dùng, phân biệt bằng ngữ cảnh.

Cách thứ nhất là bàn cùng nhau, thường đi với từ để hỏi (どこ, 何, いつ, 何時). Hai người đã định đi rồi, giờ hỏi nhau chi tiết:

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
どこで会いましょうか。	doko de aimashō ka	Mình gặp ở đâu nhỉ?
何を食べましょうか。	nani o tabemashō ka	Mình ăn gì nhỉ?
そろそろ行きましょうか。	sorosoro ikimashō ka	Mình đi thôi nhỉ?

Cách thứ hai là đề nghị làm giúp, chủ ngữ ngầm là "tôi": "để tôi ... cho nhé?".

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
荷物を持ちましょうか。	nimotsu o mochimashō ka	Để tôi xách đồ giúp nhé?
窓を開けましょうか。	mado o akemashō ka	Tôi mở cửa sổ nhé?
写真を撮りましょうか。	shashin o torimashō ka	Để tôi chụp ảnh cho nhé?

Nhận lời đề nghị giúp: ありがとうございます。お願いします。 (arigatō gozaimasu. onegai shimasu, "cảm ơn, nhờ bạn nhé"). Từ chối: 大丈夫です。ありがとうございます。 (daijōbu desu, "không sao đâu, cảm ơn").

Dạng thân mật: よう/おう và ない？

Với bạn bè, người yêu, anh chị em, câu rủ dùng thể thường. Thể ý chí tương đương ましょう, thể ない lên giọng tương đương ませんか, thể ý chí + か tương đương ましょうか.

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
一緒に帰ろう！	issho ni kaerō	Về cùng nhau đi!
明日、映画見ない？	ashita, eiga minai?	Mai xem phim không?
ご飯、食べに行かない？	gohan, tabe ni ikanai?	Đi ăn không?
ちょっと休もうか。	chotto yasumō ka	Nghỉ chút nhé?
何しようか。	nani shiyō ka	Làm gì bây giờ nhỉ?

Thể ý chí còn dùng để nói ý định của bản thân (日本語を勉強しようと思います。, "tôi định học tiếng Nhật"), mẫu này có ở bài と思います.

Nhận lời và từ chối khéo

Người Nhật hiếm khi nói "không" thẳng thừng khi được rủ. Họ ngập ngừng bằng ちょっと…, xin lỗi, nêu lý do chung chung, rồi hẹn lần sau. Bạn chỉ cần thuộc vài câu dưới đây.

Mục đích	Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
Nhận lời	いいですね。ぜひ。	ii desu ne. zehi	Hay đấy. Nhất định rồi.
Nhận lời	いいですよ。行きましょう。	ii desu yo. ikimashō	Được chứ, đi thôi.
Nhận lời (thân)	いいね！行こう！	ii ne! ikō!	Hay! Đi thôi!
Từ chối	すみません、日曜日はちょっと…。	sumimasen, nichiyōbi wa chotto…	Xin lỗi, chủ nhật thì hơi…
Từ chối	残念ですが、その日は用事があります。	zannen desu ga, sono hi wa yōji ga arimasu	Tiếc quá, hôm đó tôi có việc.
Hẹn lần sau	また今度誘ってください。	mata kondo sasotte kudasai	Lần sau rủ tôi nhé.
Từ chối (thân)	ごめん、今日はちょっと…。	gomen, kyō wa chotto…	Xin lỗi, hôm nay hơi…

Câu いいえ、行きません。 đúng ngữ pháp nhưng nghe như cự tuyệt, người Nhật gần như không dùng để đáp lời rủ.

ませんか, ましょう, ましょうか khác nhau thế nào

	~ませんか	~ましょう	~ましょうか
Người nghe đã muốn chưa	Chưa biết	Đã đồng ý, hoặc chắc chắn sẽ đồng ý	Đã đồng ý, đang bàn chi tiết
Ai quyết	Người nghe	Người nói chốt	Hai bên cùng bàn
Dùng lần đầu rủ	Hợp nhất	Dễ nghe như ép	Được, nghe nhẹ nhàng
Đề nghị giúp	Không	Không	Có

Một cuộc rủ trọn vẹn thường đi theo thứ tự: 土曜日、映画を見ませんか。 → いいですね。何時に会いましょうか。 → じゃ、10時に会いましょう。 Mời bằng ませんか, bàn bằng ましょうか, chốt bằng ましょう.

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 一緒に映画を見ますか。 → ✓ 一緒に映画を見ませんか。 Câu ますか hỏi xem người kia có định xem không, nghe như dò hỏi kế hoạch của họ. Muốn rủ thì dùng ませんか.
• ✗ Rủ cấp trên lần đầu bằng 部長、飲みに行きましょう。 → ✓ 部長、よかったら飲みに行きませんか。 ましょう khi người kia chưa đồng ý nghe như mình quyết thay họ.
• ✗ 帰よう → ✓ 帰ろう. 帰る, 入る, 走る, 知る là nhóm 1 dù có đuôi る.
• ✗ すろう, くよう → ✓ しよう, 来よう (koyō). Hai động từ bất quy tắc phải thuộc riêng.
• ✗ Đọc cụt trường âm: ikō thành "iko". 行こう có trường âm, kéo dài "i-kô-ô"; nói cụt thì người nghe khó nhận ra đây là lời rủ.

Bài tập nhỏ

Chọn ませんか, ましょう hoặc ましょうか cho chỗ trống.

1. (Rủ đồng nghiệp mới) 明日、一緒に昼ご飯を食べ＿＿＿。
2. (Hai người đã định đi, hỏi giờ) 何時に会い＿＿＿。
3. (Thấy bạn bê đồ nặng) 手伝い＿＿＿。
4. (Giáo viên bắt đầu giờ học) では、始め＿＿＿。
5. Chuyển sang dạng thân mật: 一緒に帰りましょう。

Đáp án:

1. 明日、一緒に昼ご飯を食べませんか。
2. 何時に会いましょうか。
3. 手伝いましょうか。
4. では、始めましょう。
5. 一緒に帰ろう。

Câu hỏi thường gặp

ましょうか nghĩa là gì?

ましょうか là ましょう thêm trợ từ hỏi か. Khi đi với từ để hỏi, nó là "mình ... nhỉ?" (どこへ行きましょうか。). Khi đứng một mình với hành động mình làm cho người khác, nó là "để tôi ... nhé?" (コピーしましょうか。, "để tôi photo cho nhé?").

ませんか có phải câu phủ định không?

Về hình thức là phủ định, nhưng khi rủ thì không mang nghĩa phủ định. Cách hỏi vòng này lịch sự hơn ますか, giống tiếng Việt nói "đi với mình không?" thay vì "bạn có đi không?".

Rủ sếp hoặc khách thì nói thế nào?

Dùng ませんか kèm よかったら, hoặc lịch sự hơn: よろしければ、ご一緒にいかがですか。 (yoroshikereba, go-issho ni ikaga desu ka, "nếu được, mời anh/chị cùng đi ạ"). Tránh ましょう khi họ chưa nhận lời.

よう và おう khác nhau gì?

Cùng là thể ý chí, chỉ khác cách chia: động từ nhóm 1 cho đuôi おう (行こう, 飲もう), nhóm 2 và nhóm 3 cho đuôi よう (食べよう, しよう, 来よう). Nghĩa giống nhau.

Khi đã rủ được rồi, bước tiếp theo thường là nhờ người kia làm gì đó, xem bài câu nhờ vả てくれませんか. Các mẫu khác nằm ở mục ngữ pháp tiếng Nhật.