Cách nói vị trí trong tiếng Nhật: 上, 下, 中, 前, 後ろ, 隣, 横 và mẫu にあります

Cách nói vị trí trong tiếng Nhật theo khuôn vật mốc + の + từ vị trí + に. Ví dụ "trên bàn" là 机の上 (tsukue no ue), và câu "trên bàn có quyển sách" là 机の上に本があります。 (tsukue no ue ni hon ga arimasu). Nếu thứ đó là người hay con vật, đổi あります thành います: 椅子の下に猫がいます。 (isu no shita ni neko ga imasu, dưới ghế có con mèo).

Thứ tự này ngược với tiếng Việt. Tiếng Việt nói "trên bàn", từ vị trí đứng trước. Tiếng Nhật nói "bàn của phía trên", vật mốc đứng trước. Chỉ cần nắm điểm này, bạn ghép được mọi vị trí trong bảng dưới.

Bảng từ chỉ vị trí cho người học N5

Từ	Cách đọc	Nghĩa	Ví dụ
上	ue	trên	テーブルの上 (teeburu no ue, trên bàn ăn)
下	shita	dưới	ベッドの下 (beddo no shita, dưới gầm giường)
中	naka	trong	かばんの中 (kaban no naka, trong cặp)
外	soto	ngoài	部屋の外 (heya no soto, ngoài phòng)
前	mae	trước	駅の前 (eki no mae, trước nhà ga)
後ろ	ushiro	sau	ドアの後ろ (doa no ushiro, sau cửa)
右	migi	phải	銀行の右 (ginkou no migi, bên phải ngân hàng)
左	hidari	trái	窓の左 (mado no hidari, bên trái cửa sổ)
隣	tonari	bên cạnh (cùng loại, cùng hàng)	私の隣 (watashi no tonari, cạnh tôi)
横	yoko	bên cạnh, phía bên	箱の横 (hako no yoko, bên cạnh cái hộp)
そば	soba	sát bên, gần	窓のそば (mado no soba, sát cửa sổ)
近く	chikaku	gần, quanh đây	家の近く (ie no chikaku, gần nhà)
間	aida	giữa (hai vật)	銀行と本屋の間 (ginkou to honya no aida, giữa ngân hàng và hiệu sách)
向こう	mukou	phía bên kia	道の向こう (michi no mukou, bên kia đường)

Lưu ý 後ろ đọc là ushiro, khác với 後 (ato, sau về thời gian). "Trước nhà ga" về không gian là 駅の前, còn "trước bữa ăn" về thời gian là ご飯の前 (gohan no mae). Mẫu 前 và 後 chỉ thời gian có bài riêng trước và sau: 前 và 後.

Hai mẫu câu chính

Mẫu 1: Ở chỗ A có B

Nơi chốn + に + vật/người + が + あります/います. Mẫu này dùng khi bạn giới thiệu thứ gì có ở đâu, người nghe chưa biết đến nó.

• 冷蔵庫の中に牛乳があります。 (reizouko no naka ni gyuunyuu ga arimasu, trong tủ lạnh có sữa)
• 駅の前に交番があります。 (eki no mae ni kouban ga arimasu, trước nhà ga có đồn cảnh sát)
• ドアの後ろに子どもがいます。 (doa no ushiro ni kodomo ga imasu, sau cửa có đứa trẻ)

Mẫu 2: B ở chỗ A

Vật/người + は + nơi chốn + に + あります/います. Mẫu này dùng khi cả hai đã biết thứ đang nói, câu hỏi chỉ là nó nằm ở đâu.

• 鍵はかばんの中にあります。 (kagi wa kaban no naka ni arimasu, chìa khoá ở trong cặp)
• 田中さんは私の隣にいます。 (Tanaka-san wa watashi no tonari ni imasu, anh Tanaka ở cạnh tôi)

Trong hội thoại, mẫu 2 thường rút gọn thành です: 鍵はかばんの中です。 (kagi wa kaban no naka desu). Cách này tự nhiên, gọn, và không phải chọn giữa あります với います.

Chọn は hay が ở hai mẫu trên theo đúng quy tắc thông tin cũ, thông tin mới. Nếu còn lăn tăn, đọc bài phân biệt trợ từ は và が.

あります hay います

Dùng với	Động từ	Ví dụ
Đồ vật, cây cối, toà nhà	あります (arimasu)	木の下にベンチがあります。 (ki no shita ni benchi ga arimasu)
Người, con vật	います (imasu)	木の下に犬がいます。 (ki no shita ni inu ga imasu)

Mẹo: thứ tự di chuyển được theo ý mình (người, vật nuôi, cá) thì dùng います. Cây cối dù sống vẫn dùng あります.

Hỏi và đáp vị trí

Câu	Cách đọc	Nghĩa
トイレはどこにありますか。	toire wa doko ni arimasu ka	Nhà vệ sinh ở đâu ạ?
箱の中に何がありますか。	hako no naka ni nani ga arimasu ka	Trong hộp có gì?
部屋に誰がいますか。	heya ni dare ga imasu ka	Trong phòng có ai?
携帯はどこですか。	keitai wa doko desu ka	Điện thoại đâu rồi?
机の上にありますよ。	tsukue no ue ni arimasu yo	Ở trên bàn ấy.

Chú ý câu hỏi có nghi vấn từ 何 hoặc 誰 làm chủ ngữ thì dùng が, không dùng は. Khi cần chỉ đường ngoài phố, xem thêm bài hỏi đường bằng tiếng Nhật.

Phân biệt 隣 và 横

Cả hai đều dịch là "bên cạnh", nhưng sắc thái khác nhau.

Tiêu chí	隣 (tonari)	横 (yoko)
Hai vật	Cùng loại, xếp thành hàng: nhà với nhà, ghế với ghế, người với người	Không cần cùng loại
Hướng	Chỉ hai bên trái phải, sát nhau	Phía bên hông, trái hoặc phải
Ví dụ đúng	銀行の隣に郵便局があります。	ベッドの横に本棚があります。
Nghĩa	Cạnh ngân hàng có bưu điện	Cạnh giường có giá sách

Mẹo nhớ: 隣 là "hàng xóm". Hàng xóm thì phải cùng một dãy: 隣の人 (tonari no hito, người ngồi cạnh, người nhà bên). Còn 横 nghĩa gốc là "chiều ngang", nên chỉ cần thứ gì đó nằm ở phía bên của vật mốc.

Ví dụ khác: 駅の横にコンビニがあります。 (eki no yoko ni konbini ga arimasu, bên hông nhà ga có cửa hàng tiện lợi). Ở đây nhà ga và cửa hàng tiện lợi không cùng loại, dùng 横 tự nhiên hơn. Trong đời thường người Nhật không quá khắt khe, nhưng bài thi N5 hay hỏi đúng điểm này.

そば và 近く

そば (soba) là sát bên, trong tầm với. 近く (chikaku) là gần, trong khu vực quanh đó. 窓のそばに座ります。 (mado no soba ni suwarimasu, tôi ngồi sát cửa sổ), còn 家の近くにスーパーがあります。 (ie no chikaku ni suupaa ga arimasu, gần nhà có siêu thị) thì siêu thị có thể cách vài trăm mét.

Khi nào dùng に, khi nào dùng で

Từ vị trí đi với に khi câu nói chỗ một thứ tồn tại. Đi với で khi câu nói chỗ một hành động diễn ra:

• 公園に子どもがいます。 (kouen ni kodomo ga imasu, ở công viên có trẻ con): tồn tại, dùng に.
• 公園の中で遊びます。 (kouen no naka de asobimasu, chơi trong công viên): hành động, dùng で.
• 机の上に置いてください。 (tsukue no ue ni oite kudasai, hãy đặt lên bàn): đích đến của vật, dùng に.

Phân biệt chi tiết ba trợ từ を, に, で có ở bài trợ từ を, に, で.

Lỗi người Việt hay mắc

1. Đảo thứ tự theo tiếng Việt: nói 上の机 (ue no tsukue) khi muốn nói "trên bàn". Cụm này nghĩa là "cái bàn ở trên". Sửa: 机の上.
2. Quên に sau từ vị trí: 机の上本があります. Sửa: 机の上に本があります。
3. Dùng あります cho người: 部屋に母があります. Sửa: 部屋に母がいます。
4. Dùng で với あります/います: 教室で先生がいます. Sửa: 教室に先生がいます。
5. Đọc 後ろ thành ato hoặc go. Từ chỉ phía sau trong không gian là ushiro.

Bài tập

Điền từ hoặc dịch:

1. Trên tường có cái đồng hồ. (tường: 壁, đồng hồ: 時計)
2. Con chó ở sau xe. (xe: 車)
3. Chọn từ đúng: 私の（隣・横）に山田さんが座っています。
4. Chọn trợ từ: 箱の中（に・で）りんごがあります。
5. Dịch: Ví ở đâu? Ở trong túi áo khoác. (ví: 財布, túi áo khoác: コートのポケット)
6. Giữa trường học và công viên có bệnh viện. (trường học: 学校, công viên: 公園, bệnh viện: 病院)

Đáp án

1. 壁に時計があります。 (kabe ni tokei ga arimasu). Với tường, người Nhật dùng 壁に là đủ, thêm 上 sẽ thành "phía trên bức tường".
2. 犬は車の後ろにいます。 (inu wa kuruma no ushiro ni imasu)
3. 隣. Hai người ngồi cạnh nhau cùng một hàng.
4. に. Câu nói vật tồn tại.
5. 財布はどこですか。 コートのポケットの中です。 (saifu wa doko desu ka. kooto no poketto no naka desu)
6. 学校と公園の間に病院があります。 (gakkou to kouen no aida ni byouin ga arimasu)

Câu hỏi thường gặp

上 và 上に khác nhau thế nào?

上 là danh từ "phía trên". Thêm に để chỉ chỗ tồn tại hoặc đích đến, thêm で để chỉ chỗ hành động, thêm の để bổ nghĩa cho danh từ khác: 上の写真 (ue no shashin, bức ảnh phía trên).

中 đọc naka hay chuu?

Khi đứng một mình chỉ vị trí "bên trong", 中 đọc là naka. Âm chuu xuất hiện trong từ ghép như 中国 (chuugoku, Trung Quốc) hoặc 会議中 (kaigichuu, đang họp).

Từ vị trí có đứng một mình được không?

Được, khi vật mốc đã rõ: 上にあります。 (ue ni arimasu, ở trên ấy). Trong phòng, người ta thường chỉ tay và nói ここ, そこ, あそこ (ở đây, ở đó, ở kia) thay cho từ vị trí.

Học từ vị trí thế nào cho nhớ?

Đi quanh phòng bạn đang ở và tự nói vị trí của từng đồ vật: テレビの前にソファがあります。 (terebi no mae ni sofa ga arimasu). Mười câu như vậy mỗi ngày giúp phản xạ nhanh hơn chép bảng. Tên đồ đạc trong nhà có ở bài từ vựng tiếng Nhật về nhà ở.