Đi khám bệnh bằng tiếng Trung: lấy số 挂号, tả triệu chứng, mua thuốc

"Đi khám bệnh" trong tiếng Trung là 去医院看病 (qù yīyuàn kànbìng, đi bệnh viện khám bệnh), nói ngắn là 看病 (kànbìng) hoặc 看医生 (kàn yīshēng). Một lần khám ở Trung Quốc đại lục thường đi theo 6 bước. Đầu tiên là lấy số 挂号 (guàhào), chờ gọi tên, vào gặp bác sĩ, làm xét nghiệm nếu được chỉ định, đóng tiền 缴费 (jiǎofèi), rồi lấy thuốc 取药 (qǔ yào).

Câu bạn cần nói đầu tiên ở quầy là 我要挂号。 (Wǒ yào guàhào., Tôi muốn lấy số khám). Câu đầu tiên trong phòng bác sĩ thường là trả lời câu hỏi 你哪里不舒服？ (Nǐ nǎlǐ bù shūfu?, Bạn thấy khó chịu ở đâu?). Phần dưới đi lần lượt từng bước, mỗi bước có câu nói sẵn để bạn dùng ngay.

Bài này tập trung vào câu nói và tình huống. Nếu cần danh sách từ đầy đủ về tên khoa, dụng cụ, thuốc và nha khoa, bạn xem thêm bài từ vựng tiếng Trung bệnh viện.

Quy trình đi khám bệnh ở Trung Quốc và Đài Loan

Bước	Tiếng Trung	Bạn làm gì
1. Lấy số	挂号 (guàhào)	Chọn khoa, đưa giấy tờ, nhận số thứ tự
2. Chờ gọi	候诊 (hòuzhěn)	Ngồi ở khu chờ trước phòng khám, nhìn màn hình số
3. Gặp bác sĩ	就诊 (jiùzhěn)	Tả triệu chứng, trả lời câu hỏi
4. Xét nghiệm	化验 (huàyàn), 拍片 (pāi piàn)	Thử máu, chụp X-quang nếu bác sĩ chỉ định
5. Đóng tiền	缴费 (jiǎofèi)	Trả ở quầy, máy tự động hoặc qua điện thoại
6. Lấy thuốc	取药 (qǔ yào)	Đưa đơn thuốc ở quầy thuốc 药房 (yàofáng)

Ở đại lục, nhiều bệnh viện lớn cho đặt số trước qua tài khoản chính thức trên ứng dụng WeChat của bệnh viện, gọi là 预约挂号 (yùyuē guàhào, đặt hẹn lấy số). Người nước ngoài đến lần đầu thường phải làm thẻ khám 就诊卡 (jiùzhěnkǎ) bằng hộ chiếu. Bệnh nhẹ ban đêm hoặc tai nạn thì đi khoa cấp cứu 急诊 (jízhěn), không cần chờ giờ khám thường 门诊 (ménzhěn).

Ở Đài Loan, người bị cảm, đau họng nhẹ thường đến phòng khám tư 診所 (zhěnsuǒ) gần nhà trước, không lên bệnh viện lớn. Khi đến, bạn đưa thẻ bảo hiểm y tế 健保卡 (jiànbǎokǎ). Ở Đài Loan dùng chữ phồn thể, nên bạn sẽ thấy 掛號 thay cho 挂号, 藥局 (yàojú) thay cho 药房.

Số gọi xe cấp cứu: ở Trung Quốc đại lục là 120, ở Đài Loan là 119. Khi gọi, nói rõ địa chỉ trước, triệu chứng sau.

Ở quầy lấy số: câu nói cần dùng

Tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
我要挂号。	Wǒ yào guàhào.	Tôi muốn lấy số khám.
我是第一次来，需要办卡吗？	Wǒ shì dì yī cì lái, xūyào bàn kǎ ma?	Tôi đến lần đầu, có cần làm thẻ không?
我应该挂哪个科？	Wǒ yīnggāi guà nǎge kē?	Tôi nên lấy số khoa nào?
我嗓子疼、发烧，挂哪个科？	Wǒ sǎngzi téng, fāshāo, guà nǎge kē?	Tôi đau họng, sốt, nên khám khoa nào?
我想挂内科。	Wǒ xiǎng guà nèikē.	Tôi muốn khám nội khoa.
我是外国人，没有医保，自费。	Wǒ shì wàiguórén, méiyǒu yībǎo, zìfèi.	Tôi là người nước ngoài, không có bảo hiểm y tế, tự trả tiền.
大概要等多久？	Dàgài yào děng duō jiǔ?	Khoảng phải chờ bao lâu?
诊室在几楼？	Zhěnshì zài jǐ lóu?	Phòng khám ở tầng mấy?

Nếu không biết khám khoa nào, bạn đến bàn phân loại bệnh nhân 分诊台 (fēnzhěntái) và tả triệu chứng, y tá sẽ chỉ khoa.

Khoa	Phiên âm	Khám gì
内科	nèikē	sốt, ho, đau bụng, bệnh chung
外科	wàikē	vết thương, gãy xương, cần mổ
儿科	érkē	trẻ em
妇科	fùkē	phụ khoa
皮肤科	pífūkē	dị ứng, nổi mẩn, da
眼科	yǎnkē	mắt
耳鼻喉科	ěrbíhóukē	tai mũi họng
口腔科	kǒuqiāngkē	răng miệng

Ở nhiều bệnh viện có hai loại số: số thường 普通号 (pǔtōng hào) và số chuyên gia 专家号 (zhuānjiā hào). Số chuyên gia đắt hơn và hết nhanh hơn. Bệnh thông thường như cảm cúm, số thường là đủ.

Câu tả triệu chứng

Người Việt hay lúng túng nhất ở phần này. Cách dễ nhất là nói theo 3 ý: đau ở đâu, từ bao giờ, nặng thế nào.

Đau ở đâu, triệu chứng gì

Tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
我头疼。	Wǒ tóuténg.	Tôi đau đầu.
我头晕。	Wǒ tóuyūn.	Tôi chóng mặt.
我发烧了。	Wǒ fāshāo le.	Tôi bị sốt.
我嗓子疼。	Wǒ sǎngzi téng.	Tôi đau họng.
我咳嗽得很厉害。	Wǒ késou de hěn lìhai.	Tôi ho rất nhiều.
我流鼻涕。	Wǒ liú bítì.	Tôi chảy nước mũi.
我拉肚子。	Wǒ lā dùzi.	Tôi bị tiêu chảy.
我肚子疼，一直想吐。	Wǒ dùzi téng, yìzhí xiǎng tù.	Tôi đau bụng, cứ buồn nôn.
我身上起了很多红点。	Wǒ shēnshang qǐ le hěn duō hóng diǎn.	Người tôi nổi nhiều chấm đỏ.
我全身没有力气。	Wǒ quánshēn méiyǒu lìqi.	Tôi mệt rã rời cả người.

Muốn chỉ chỗ đau trên cơ thể, bạn ghép tên bộ phận với 疼: 牙疼, 胃疼, 腰疼. Tên các bộ phận có trong bài từ vựng cơ thể người tiếng Trung.

Từ bao giờ, nặng thế nào

Tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
从昨天晚上开始的。	Cóng zuótiān wǎnshang kāishǐ de.	Bắt đầu từ tối qua.
已经三天了。	Yǐjīng sān tiān le.	Đã ba ngày rồi.
三十八度五。	Sānshíbā dù wǔ.	38 độ 5.
疼得睡不着。	Téng de shuì bù zháo.	Đau đến mức không ngủ được.
一阵一阵地疼。	Yí zhèn yí zhèn de téng.	Đau từng cơn.
我吃了退烧药，可是没用。	Wǒ chī le tuìshāoyào, kěshì méi yòng.	Tôi đã uống thuốc hạ sốt nhưng không đỡ.
我对青霉素过敏。	Wǒ duì qīngméisù guòmǐn.	Tôi dị ứng penicillin.

Ghép lại thành một câu hoàn chỉnh: 我从昨天晚上开始发烧，现在三十八度五，嗓子也很疼。 (Wǒ cóng zuótiān wǎnshang kāishǐ fāshāo, xiànzài sānshíbā dù wǔ, sǎngzi yě hěn téng., Tôi sốt từ tối qua, giờ 38 độ 5, họng cũng đau lắm). Bác sĩ nghe xong câu này là đã nắm được gần đủ thông tin.

Bác sĩ sẽ hỏi gì

Câu hỏi của bác sĩ ở Trung Quốc thường ngắn và nhanh. Bạn nên nghe quen trước những câu sau.

Bác sĩ hỏi	Phiên âm	Nghĩa
你哪里不舒服？	Nǐ nǎlǐ bù shūfu?	Bạn khó chịu ở đâu?
什么时候开始的？	Shénme shíhou kāishǐ de?	Bắt đầu từ khi nào?
有没有发烧？	Yǒu méiyǒu fāshāo?	Có sốt không?
对什么药过敏吗？	Duì shénme yào guòmǐn ma?	Có dị ứng thuốc gì không?
以前得过这个病吗？	Yǐqián dé guo zhège bìng ma?	Trước đây đã bị bệnh này chưa?
张开嘴。	Zhāngkāi zuǐ.	Há miệng ra.
先去验个血。	Xiān qù yàn ge xuè.	Đi thử máu trước đã.
结果出来再拿给我看。	Jiéguǒ chūlái zài ná gěi wǒ kàn.	Có kết quả thì mang lại cho tôi xem.
没什么大问题，是感冒。	Méi shénme dà wèntí, shì gǎnmào.	Không có gì nghiêm trọng, là cảm thôi.
多喝水，好好休息。	Duō hē shuǐ, hǎohǎo xiūxi.	Uống nhiều nước, nghỉ ngơi cho tốt.

Nếu không nghe kịp, bạn nói 请您说慢一点。 (Qǐng nín shuō màn yìdiǎn., Xin bác sĩ nói chậm một chút) hoặc nhờ viết ra 能写下来吗？ (Néng xiě xiàlái ma?, Viết ra giúp tôi được không?). Bác sĩ thường viết tên bệnh bằng chữ Hán, bạn chụp lại rồi tra sau.

Hội thoại mẫu với bác sĩ

Tình huống: bạn sốt và đau họng, vào phòng khám nội khoa.

• Bác sĩ: 你好，哪里不舒服？ (Nǐ hǎo, nǎlǐ bù shūfu?, Chào bạn, bạn khó chịu ở đâu?)
• Bạn: 医生，我发烧，嗓子疼。 (Yīshēng, wǒ fāshāo, sǎngzi téng., Bác sĩ ơi, tôi bị sốt, đau họng.)
• Bác sĩ: 多少度？什么时候开始的？ (Duōshao dù? Shénme shíhou kāishǐ de?, Bao nhiêu độ? Từ khi nào?)
• Bạn: 昨天晚上开始的，最高三十九度。 (Zuótiān wǎnshang kāishǐ de, zuì gāo sānshíjiǔ dù., Từ tối qua, cao nhất 39 độ.)
• Bác sĩ: 咳嗽吗？ (Késou ma?, Có ho không?)
• Bạn: 有一点儿咳嗽，没有痰。 (Yǒu yìdiǎnr késou, méiyǒu tán., Ho một chút, không có đờm.)
• Bác sĩ: 对什么药过敏吗？ (Duì shénme yào guòmǐn ma?, Có dị ứng thuốc gì không?)
• Bạn: 没有。 (Méiyǒu., Không có.)
• Bác sĩ: 嗓子有点儿发炎。我给你开点儿药，吃三天看看。 (Sǎngzi yǒudiǎnr fāyán. Wǒ gěi nǐ kāi diǎnr yào, chī sān tiān kànkan., Họng hơi viêm. Tôi kê cho bạn ít thuốc, uống ba ngày xem sao.)
• Bạn: 这个药一天吃几次？ (Zhège yào yì tiān chī jǐ cì?, Thuốc này một ngày uống mấy lần?)
• Bác sĩ: 一天三次，一次两片，饭后吃。 (Yì tiān sān cì, yí cì liǎng piàn, fàn hòu chī., Ngày ba lần, mỗi lần hai viên, uống sau ăn.)
• Bạn: 好的，谢谢医生。 (Hǎo de, xièxie yīshēng., Vâng, cảm ơn bác sĩ.)

Để ý chữ 开 trong 开药 (kāi yào, kê thuốc). Cùng chữ này còn có 开病假条, 开证明, nghĩa là bác sĩ viết giấy cho bạn.

Xét nghiệm, đóng tiền, lấy thuốc

Tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
在哪儿缴费？	Zài nǎr jiǎofèi?	Đóng tiền ở đâu?
可以用微信付吗？	Kěyǐ yòng Wēixìn fù ma?	Trả bằng WeChat được không?
验血在几楼？	Yàn xuè zài jǐ lóu?	Thử máu ở tầng mấy?
要空腹吗？	Yào kōngfù ma?	Có cần nhịn ăn không?
结果什么时候出来？	Jiéguǒ shénme shíhou chūlái?	Khi nào có kết quả?
在哪儿取药？	Zài nǎr qǔ yào?	Lấy thuốc ở đâu?
这个药有什么副作用？	Zhège yào yǒu shénme fùzuòyòng?	Thuốc này có tác dụng phụ gì?
什么时候来复查？	Shénme shíhou lái fùchá?	Khi nào đến tái khám?

Trên túi thuốc thường có các chữ: 饭前 (fàn qián, trước ăn), 饭后 (fàn hòu, sau ăn), 睡前 (shuì qián, trước khi ngủ), 每日三次 (měi rì sān cì, ngày ba lần), 每次一片 (měi cì yí piàn, mỗi lần một viên).

Mua thuốc ở hiệu thuốc

Bệnh nhẹ, nhiều người ra hiệu thuốc 药店 (yàodiàn) thay vì vào viện. Thuốc ở đây chia làm hai loại: thuốc kê đơn 处方药 (chǔfāngyào) phải có đơn bác sĩ, thuốc không kê đơn 非处方药 (fēichǔfāngyào) mua thẳng được.

• 有没有治感冒的药？ (Yǒu méiyǒu zhì gǎnmào de yào?, Có thuốc chữa cảm không?)
• 我想买退烧药。 (Wǒ xiǎng mǎi tuìshāoyào., Tôi muốn mua thuốc hạ sốt.)
• 这个药孩子能吃吗？ (Zhège yào háizi néng chī ma?, Thuốc này trẻ con uống được không?)
• 这个需要处方吗？ (Zhège xūyào chǔfāng ma?, Cái này có cần đơn không?)
• 有没有不让人犯困的？ (Yǒu méiyǒu bú ràng rén fànkùn de?, Có loại nào không gây buồn ngủ không?)

Tên thuốc và nhóm thuốc cụ thể có trong bài từ vựng tiếng Trung ngành dược.

Xin nghỉ đi khám bệnh bằng tiếng Trung

Đi làm ở công ty Trung Quốc, Đài Loan, bạn cần báo sếp trước khi đi khám. Câu ngắn gọn nhất:

• 经理，我今天身体不舒服，想请半天假去医院看病。 (Jīnglǐ, wǒ jīntiān shēntǐ bù shūfu, xiǎng qǐng bàn tiān jià qù yīyuàn kànbìng., Thưa giám đốc, hôm nay tôi không khỏe, muốn xin nghỉ nửa ngày đi viện khám.)
• 我下午要去医院复查，能不能早点儿走？ (Wǒ xiàwǔ yào qù yīyuàn fùchá, néng bu néng zǎo diǎnr zǒu?, Chiều nay tôi phải đi tái khám, tôi về sớm một chút được không?)
• 医生让我休息两天，我明天把病假条交给您。 (Yīshēng ràng wǒ xiūxi liǎng tiān, wǒ míngtiān bǎ bìngjiàtiáo jiāo gěi nín., Bác sĩ bảo tôi nghỉ hai ngày, mai tôi nộp giấy nghỉ ốm cho anh.)

Nhiều công ty cần giấy tờ khi nghỉ ốm. Bạn xin bác sĩ ngay trong lúc khám: 医生，可以给我开个病假条吗？ (Yīshēng, kěyǐ gěi wǒ kāi ge bìngjiàtiáo ma?, Bác sĩ có thể viết cho tôi giấy nghỉ ốm không?). Mẫu tin nhắn và đơn xin nghỉ đầy đủ có trong bài xin nghỉ phép tiếng Trung.

Lỗi người Việt hay mắc

• Nói 我有发烧. Tiếng Việt nói "tôi có sốt" nên nhiều người dịch thẳng. Câu đúng là 我发烧了。, 发烧 đã là động từ, không cần 有.
• Nói 我病. Phải có 了 hoặc dùng 生病: 我病了。 hay 我生病了。 (Wǒ shēngbìng le., Tôi bị ốm rồi).
• Nhầm 看病 với 看病人. 看病 là đi khám (người bệnh nói) và cũng là khám cho người khác (bác sĩ nói). 看病人 lại là đi thăm người ốm.
• Đặt số lần sai chỗ. Tiếng Việt nói "uống ba lần một ngày", tiếng Trung đặt thời gian lên trước: 一天吃三次, không nói 吃三次一天.
• Dùng 痛 và 疼 lẫn lộn. Cả hai đều là đau. Ở đại lục, khẩu ngữ hay dùng 疼 (头疼, 肚子疼). Ở Đài Loan, 痛 phổ biến hơn (頭痛, 肚子痛). Bác sĩ nghe kiểu nào cũng hiểu.
• Quên nói dị ứng thuốc. Nếu bạn dị ứng thuốc gì, hãy nói trước khi bác sĩ kê đơn, đừng chờ bác sĩ hỏi.

Câu hỏi thường gặp

"Tôi đi khám bệnh" tiếng Trung nói thế nào?

Câu thông dụng nhất là 我去医院看病。 (Wǒ qù yīyuàn kànbìng.). Nói với bạn bè có thể dùng 我去看医生。 (Wǒ qù kàn yīshēng.). Trong văn bản, thông báo của bệnh viện hay dùng 就诊.

Không nói được tiếng Trung thì đi khám thế nào?

Bạn chuẩn bị trước một tờ giấy ghi bằng chữ Hán: triệu chứng, bắt đầu từ khi nào, thuốc đã uống, thuốc bị dị ứng. Đưa tờ giấy cho y tá ở bàn phân loại và cho bác sĩ. Cách này nhanh hơn dịch từng câu trên điện thoại.

挂号 ở Đài Loan có giống đại lục không?

Ý nghĩa giống nhau: đăng ký lấy số khám. Ở Đài Loan viết 掛號, và người có bảo hiểm y tế đưa thẻ 健保卡 khi đăng ký. Phòng khám tư nhỏ ở Đài Loan thường chỉ cần đưa thẻ, nói tên rồi chờ gọi.

Hỏi thăm người khác bị ốm nói thế nào?

Đó là tình huống khác: bạn là người hỏi thăm, không phải bệnh nhân. Các câu như 好点儿了吗, 多保重 có trong bài hỏi thăm sức khỏe tiếng Trung.