Ngữ pháp 아/어 놓다 và 아/어 두다 trong tiếng Hàn: làm sẵn, để sẵn

Ngữ pháp 아/어 놓다 và 아/어 두다 gắn sau động từ để nói "làm sẵn", "làm rồi để đó": việc đã làm xong và kết quả được giữ lại cho lúc sau. Ví dụ: 창문을 열어 놓았어요. (changmuneul yeoreo noasseoyo, "Tôi đã mở sẵn cửa sổ"), 표를 미리 사 두었어요. (pyoreul miri sa dueosseoyo, "Tôi đã mua vé trước rồi"). Hai mẫu gần như cùng nghĩa. Trong văn nói, người Hàn hay rút gọn thành 놨어요 và 뒀어요.

Bảng công thức

Gốc động từ	Ghép	Ví dụ	Nghĩa
Nguyên âm cuối ㅏ, ㅗ	아 놓다 / 아 두다	닫아 놓다	đóng sẵn
Nguyên âm khác	어 놓다 / 어 두다	열어 두다	mở sẵn
하다	해 놓다 / 해 두다	준비해 놓다	chuẩn bị sẵn
Hứa sẽ làm sẵn	아/어 놓을게요, 둘게요	예약해 놓을게요	tôi sẽ đặt sẵn
Nhờ làm sẵn	아/어 놓으세요, 두세요	외워 두세요	hãy học thuộc sẵn

Cách chia 아/어 놓다 và 아/어 두다

Bước 1: chia động từ chính về dạng 아/어 giống như khi chia đuôi 아요/어요, kể cả các chỗ rút gọn (사 + 아 → 사, 외우 + 어 → 외워). Bước 2: thêm 놓다 hoặc 두다, có dấu cách ở giữa. Nếu chưa vững phần rút gọn, xem lại bài đuôi 아요/어요.

Động từ	아/어 놓다	아/어 두다	Văn nói quá khứ
사다 (mua)	사 놓다	사 두다	사 놨어요
닫다 (đóng)	닫아 놓다	닫아 두다	닫아 놨어요
열다 (mở)	열어 놓다	열어 두다	열어 놨어요
만들다 (làm, nấu)	만들어 놓다	만들어 두다	만들어 놨어요
켜다 (bật)	켜 놓다	켜 두다	켜 놨어요
끄다 (tắt)	꺼 놓다	꺼 두다	꺼 놨어요
쓰다 (viết)	써 놓다	써 두다	써 놨어요
외우다 (học thuộc)	외워 놓다	외워 두다	외워 뒀어요
듣다 (nghe, bất quy tắc ㄷ)	들어 놓다	들어 두다	들어 뒀어요
준비하다 (chuẩn bị)	준비해 놓다	준비해 두다	준비해 놨어요

Phần sau, 놓다 và 두다 chia như động từ bình thường. Chú ý dạng rút gọn và cách đọc của 놓다: chữ ㅎ câm khi đứng trước nguyên âm.

Dạng	놓다	두다	Ghi chú
Hiện tại 요	놓아요 / 놔요	두어요 / 둬요	놓아요 đọc [노아요]
Quá khứ	놓았어요 / 놨어요	두었어요 / 뒀어요	dạng rút gọn hay gặp hơn khi nói
Trang trọng	놓습니다	둡니다	놓습니다 đọc [노씀니다]
Hứa, định làm	놓을게요	둘게요	두다 không có batchim nên dùng ㄹ게요
Nhờ, yêu cầu	놓으세요	두세요
Nối câu với 고	놓고	두고	놓고 đọc [노코]

Các cách dùng

1. Làm sẵn để chuẩn bị cho việc sau

Đây là nghĩa hay gặp nhất. Câu thường có 미리 (miri, "trước") hoặc 기 전에 (gi jeone, "trước khi"), xem thêm ở bài 기 전에 và (으)ㄴ 후에.

• 손님이 오기 전에 음식을 만들어 놓았어요. (sonnimi ogi jeone eumsigeul mandeureo noasseoyo, "Trước khi khách đến, tôi đã nấu sẵn đồ ăn").
• 회의 전에 자료를 복사해 두세요. (hoeui jeone jaryoreul boksahae duseyo, "Trước cuộc họp, hãy photo sẵn tài liệu").

2. Để nguyên trạng thái sau khi làm

Làm xong rồi giữ nguyên như vậy, có thể cố ý hoặc vì quên.

• 더우니까 창문을 열어 두세요. (deounikka changmuneul yeoreo duseyo, "Nóng nên cứ để cửa sổ mở nhé").
• 어젯밤에 불을 켜 놓고 잤어요. (eojetbame bureul kyeo noko jasseoyo, "Tối qua tôi để đèn bật rồi ngủ luôn").

3. Ghi lại, cất lại để dùng lâu dài

Với những việc như ghi chép, học thuộc, lưu giữ, người Hàn thường chọn 두다.

• 이 표현은 꼭 외워 두세요. (i pyohyeoneun kkok oewo duseyo, "Nhất định hãy học thuộc cách nói này").
• 비밀번호를 수첩에 적어 두었어요. (bimilbeonhoreul sucheobe jeogeo dueosseoyo, "Tôi đã ghi mật khẩu vào sổ tay").

4. Hứa làm sẵn cho người khác

• 제가 식당을 예약해 놓을게요. (jega sikdangeul yeyakhae noeulgeyo, "Để tôi đặt sẵn nhà hàng").
• 내가 커피 사 놨어. (naega keopi sa nwasseo, "Tớ mua sẵn cà phê rồi đấy") (thân mật)

아/어 놓다 và 아/어 두다 khác nhau thế nào?

Trong phần lớn câu, bạn đổi 놓다 thành 두다 hay ngược lại đều đúng và người nghe hiểu như nhau. Khác biệt nằm ở sắc thái và thói quen dùng:

Điểm so sánh	아/어 놓다	아/어 두다
Nhấn vào	Việc đã làm xong, kết quả có sẵn ngay	Giữ kết quả lâu, để dành, dự phòng
Văn nói	Rất hay dùng: 해 놨어, 사 놨어	Cũng dùng, nghe chỉn chu hơn một chút
Cụm quen dùng	해 놓다, 켜 놓다, 열어 놓다	알아 두다, 기억해 두다, 저축해 두다
Ví dụ	밥을 해 놨어요.	이건 알아 두세요.

Hai câu ví dụ trong bảng: 밥을 해 놨어요. (bapeul hae nwasseoyo, "Tôi nấu cơm sẵn rồi") chỉ báo việc đã xong, ăn được ngay. 이건 알아 두세요. (igeon ara duseyo, "Điều này bạn nên biết trước") khuyên người nghe ghi nhớ để dùng về sau. Cụm 알아 두다 gần như cố định, ít ai nói 알아 놓다.

Còn có động từ 놔두다 (rút gọn của 놓아두다), nghĩa là "để yên đó": 그냥 놔두세요. (geunyang nwaduseyo, "Cứ để đấy").

So sánh với 아/어 있다 và 고 있다

Người học hay lẫn 아/어 놓다 với 아/어 있다 vì cả hai đều tả một trạng thái còn lại. Khác nhau ở loại động từ đi kèm và việc có nhắc tới người làm hay không.

Mẫu	Động từ đi kèm	Nghĩa	Ví dụ
아/어 놓다, 두다	Động từ có tân ngữ (을/를)	Có người cố ý làm sẵn	누가 문을 열어 놓았어요. (Ai đó đã mở sẵn cửa)
아/어 있다	Động từ không có tân ngữ (열리다, 앉다)	Trạng thái đang còn	문이 열려 있어요. (Cửa đang mở)
고 있다	Hành động	Đang làm	문을 열고 있어요. (Đang mở cửa)

Mẹo nhanh: thấy 을/를 thì dùng 놓다/두다, thấy 이/가 với động từ như 열리다, 켜지다 thì dùng 아/어 있다. Ví dụ 불이 켜져 있어요. (buri kyeojyeo isseoyo, "Đèn đang bật") so với 불을 켜 놓았어요. (bureul kyeo noasseoyo, "Tôi bật đèn sẵn rồi"). Mẫu 아/어 있다 được giảng kỹ ở bài ngữ pháp 아/어 있다, còn 고 있다 ở bài ngữ pháp 고 있다.

Ví dụ: chuẩn bị trước chuyến đi

Một tình huống dùng 놓다/두다 rất tự nhiên là kể những việc đã lo xong trước khi đi xa:

• 환전해 뒀어요. (hwanjeonhae dwosseoyo, "Tôi đổi tiền sẵn rồi").
• 짐을 싸 놓았어요. (jimeul ssa noasseoyo, "Tôi xếp đồ vào vali sẵn rồi").
• 여권을 가방에 넣어 두었어요. (yeogwoneul gabange neoeo dueosseoyo, "Tôi bỏ sẵn hộ chiếu vào túi").
• 지도를 휴대폰에 저장해 놨어요. (jidoreul hyudaepone jeojanghae nwasseoyo, "Tôi lưu sẵn bản đồ vào điện thoại").
• 출발 전에 휴대폰을 충전해 두세요. (chulbal jeone hyudaeponeul chungjeonhae duseyo, "Trước khi đi nhớ sạc sẵn điện thoại").

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 사아 놓았어요 → ✓ 사 놓았어요. 사 + 아 luôn rút gọn thành 사.
• ✗ 하 놓았어요 → ✓ 해 놓았어요. 하다 chia thành 해 trước khi ghép.
• ✗ 문이 열어 놓았어요 → ✓ 문을 열어 놓았어요 hoặc 문이 열려 있어요. 놓다 cần tân ngữ đi với 을/를.
• ✗ 먼저 가 놓을게요 → ✓ 먼저 가 있을게요. 가다 không có tân ngữ nên không ghép với 놓다.
• ✗ 방이 깨끗해 놓았어요 → ✓ 방을 깨끗하게 해 놓았어요. Tính từ không ghép trực tiếp với 놓다/두다.
• Đọc 놓아요 thành [노하요]. Chữ ㅎ câm trước nguyên âm, đọc [노아요].

Bài tập nhỏ

Chia động từ trong ngoặc với 아/어 놓다 hoặc 아/어 두다:

Câu	Đề bài
1	여행 가기 전에 호텔을 (예약하다) ___ 았/었어요.
2	추우니까 창문을 (닫다) ___ 세요.
3	시험에 나오니까 이 단어를 (외우다) ___ 세요.
4	Rút gọn kiểu văn nói: 내가 밥을 해 놓았어.
5	Chọn đúng: 문이 (열어 놓았어요 / 열려 있어요).
6	손님이 오기 전에 과일을 (씻다) ___ 을게요.

Đáp án:

1. 여행 가기 전에 호텔을 예약해 놓았어요. (hoặc 예약해 두었어요)
2. 추우니까 창문을 닫아 두세요. (hoặc 닫아 놓으세요)
3. 시험에 나오니까 이 단어를 외워 두세요.
4. 내가 밥을 해 놨어.
5. 문이 열려 있어요. (chủ ngữ 이/가, động từ 열리다)
6. 손님이 오기 전에 과일을 씻어 놓을게요.

Câu hỏi thường gặp

놔요 có phải là cách viết đúng không?

Đúng. 놔요 là dạng rút gọn chuẩn của 놓아요, tương tự 놨어요 là của 놓았어요. Khi nhắn tin hay nói chuyện, dạng rút gọn tự nhiên hơn.

놓다 có bất quy tắc ㅎ không?

Không. 놓다 là động từ chia theo quy tắc, ㅎ chỉ bị câm khi đọc trước nguyên âm. Bất quy tắc ㅎ chỉ xảy ra với một số tính từ chỉ màu sắc, hình dạng như 빨갛다, 그렇다.

아/어 놓다 khác 아/어 버리다 thế nào?

아/어 놓다 nói việc làm sẵn để dùng sau, sắc thái tích cực, có chủ ý. 아/어 버리다 nói việc đã làm xong hẳn, thường kèm cảm giác nhẹ nhõm hoặc tiếc nuối. Xem bài ngữ pháp 아/어 버리다.

Mẫu này dùng với tính từ được không?

Không. 놓다 và 두다 chỉ đi với động từ hành động. Muốn nói "làm cho sạch sẵn", dùng 깨끗하게 해 놓다 hoặc động từ 청소해 놓다.