Ngữ pháp (으)ㄴ 채로 trong tiếng Hàn: giữ nguyên trạng thái

V-(으)ㄴ 채로 nghĩa là "để nguyên trạng thái đã V mà làm việc khác", tiếng Việt hay dịch là "cứ để nguyên…", "nguyên…", "vẫn còn… mà…". Công thức: thân động từ có patchim + 은 채로, không có patchim + ㄴ 채로. Ví dụ: 옷을 입은 채로 잤어요. (oseul ibeun chaero jasseoyo, tôi ngủ nguyên cả quần áo) và 불을 켠 채로 나갔어요. (bureul kyeon chaero nagasseoyo, tôi để nguyên đèn sáng rồi đi ra ngoài).

Mẫu này là ngữ pháp trung cấp, hay gặp trong TOPIK II và trong lời dặn hằng ngày. Điều cần nhớ là trạng thái ở vế trước thường không bình thường hoặc không nên giữ, vì vậy câu hay mang ý chê, nhắc nhở hoặc kể chuyện lạ. Bài này đi qua cách chia, các động từ hay đi kèm, cách phân biệt với 아/어 놓다, 아/어 있다, 고, những lỗi người Việt hay mắc và bài tập có đáp án.

Bảng công thức

Dạng	Cấu trúc	Ví dụ	Nghĩa
Có patchim	V + 은 채로	입은 채로 (ibeun chaero)	nguyên quần áo đang mặc
Không patchim	V + ㄴ 채로	켠 채로 (kyeon chaero)	để nguyên đèn bật
Rút gọn	V + (으)ㄴ 채	앉은 채 (anjeun chae)	vẫn ngồi nguyên
Kèm phủ định	V-지 않은 채로	먹지 않은 채로 (meokji aneun chaero)	chưa ăn gì mà…
Giữ trạng thái	V + (으)ㄴ 채로 있다	열린 채로 있어요 (yeollin chaero isseoyo)	vẫn đang để mở

Về hình thức, (으)ㄴ ở đây chính là đuôi định ngữ quá khứ của động từ, giống như trong 먹은 밥 (meogeun bap, cơm đã ăn). Nếu bạn đã học bài định ngữ 은/는/을 thì phần chia gần như không có gì mới. Danh từ phụ thuộc 채 (chae) nghĩa là "nguyên trạng", còn 로 có thể lược đi.

Cách chia theo từng loại động từ

Loại động từ	Quy tắc	Ví dụ	Cách đọc	Nghĩa
Có patchim	+ 은	신다 → 신은 채로	sinda → sineun chaero	vẫn đi giày
Không patchim	+ ㄴ	쓰다 → 쓴 채로	sseuda → sseun chaero	vẫn đội (mũ)
Có patchim ㄹ	bỏ ㄹ, + ㄴ	열다 → 연 채로	yeolda → yeon chaero	để mở
Có patchim ㄹ	bỏ ㄹ, + ㄴ	들다 → 든 채로	deulda → deun chaero	vẫn cầm
Bất quy tắc ㅂ	ㅂ → 우, + ㄴ	눕다 → 누운 채로	nupda → nuun chaero	vẫn nằm
Động từ 하다	하 → 한	화장하다 → 화장한 채로	hwajanghada → hwajanghan chaero	vẫn còn trang điểm
Động từ bị động	như động từ thường	열리다 → 열린 채로	yeollida → yeollin chaero	đang bị để mở

Lưu ý 살다 (salda, sống) thành 산 채로 (san chaero, còn sống nguyên). Chữ 산 trùng mặt chữ với 산 của 사다 (mua), nên bạn dựa vào ngữ cảnh: 생선을 산 채로 팔아요. (saengseoneul san chaero parayo) là bán cá còn sống. Các quy tắc bất quy tắc khác có trong bài bất quy tắc tiếng Hàn.

Động từ hay đi với (으)ㄴ 채로

Phần lớn câu với 채로 xoay quanh việc mặc, đeo, bật, mở, tư thế cơ thể. Đây là các cặp bạn sẽ gặp nhiều nhất:

Câu tiếng Hàn	Cách đọc	Nghĩa
신발을 신은 채로 들어오지 마세요.	sinbareul sineun chaero deureooji maseyo	Đừng đi nguyên giày vào nhà.
모자를 쓴 채로 인사하면 실례예요.	mojareul sseun chaero insahamyeon sillyeyeyo	Đội nguyên mũ mà chào là thất lễ.
텔레비전을 켠 채로 잠들었어요.	tellebijeoneul kyeon chaero jamdeureosseoyo	Tôi ngủ quên mà TV vẫn bật.
창문을 연 채로 자면 감기에 걸려요.	changmuneul yeon chaero jamyeon gamgie geollyeoyo	Ngủ mà để cửa sổ mở là bị cảm đấy.
안경을 낀 채로 세수했어요.	angyeongeul kkin chaero sesuhaesseoyo	Tôi rửa mặt mà vẫn đeo kính.
선 채로 밥을 먹었어요.	seon chaero babeul meogeosseoyo	Tôi đứng mà ăn cơm.
누운 채로 휴대폰을 보지 마세요.	nuun chaero hyudaeponeul boji maseyo	Đừng nằm mà xem điện thoại.
가방을 든 채로 한참 서 있었어요.	gabangeul deun chaero hancham seo isseosseoyo	Tôi cầm nguyên túi đứng mãi.
눈을 감은 채로 음악을 들었어요.	nuneul gameun chaero eumageul deureosseoyo	Tôi nhắm mắt nghe nhạc.
화장을 한 채로 자면 피부에 안 좋아요.	hwajangeul han chaero jamyeon pibue an joayo	Ngủ mà không tẩy trang thì hại da.

Các cách dùng chính

1. Giữ nguyên trạng thái rồi làm việc khác

Đây là nghĩa gốc. Hành động ở vế trước đã xong, kết quả của nó còn giữ nguyên trong lúc vế sau diễn ra: 아침을 먹지 않은 채로 출근했어요. (achimeul meokji aneun chaero chulgeunhaesseoyo, tôi đi làm mà chưa ăn sáng).

2. Nhắc nhở, cấm đoán

Vì trạng thái trong 채로 thường không nên giữ, mẫu này rất hay đi với 지 마세요 (ji maseyo) hoặc 면 안 돼요 (myeon an dwaeyo): 젖은 머리를 말리지 않은 채로 자면 안 돼요. (jeojeun meorireul malliji aneun chaero jamyeon an dwaeyo, không được để tóc ướt chưa sấy mà đi ngủ).

3. Mô tả một vật đang ở nguyên trạng thái: (으)ㄴ 채로 있다

Ghép với 있다 (itda) để nói một thứ vẫn còn ở trạng thái đó: 문이 열린 채로 있었어요. (muni yeollin chaero isseosseoyo, cửa vẫn đang mở nguyên). Câu này hay dùng khi phát hiện điều gì bất thường.

4. Dạng rút gọn 채 trong văn viết

Trong báo chí và truyện, 로 thường bị lược: 그는 아무 말도 하지 않은 채 방을 나갔다. (geuneun amu maldo haji aneun chae bangeul nagatda, anh ta rời phòng mà không nói một lời).

Phân biệt với các mẫu gần nghĩa

(으)ㄴ 채로 và 아/어 놓다

아/어 놓다 (a/eo nota) là làm sẵn có chủ ý để dùng sau. 채로 chỉ mô tả việc trạng thái còn nguyên, thường không cố ý. So sánh:

Câu	Cách đọc	Nghĩa và sắc thái
환기하려고 창문을 열어 놓았어요.	hwangiharyeogo changmuneul yeoreo noasseoyo	Tôi mở sẵn cửa sổ để thông gió (cố ý, có mục đích).
창문을 연 채로 외출했어요.	changmuneul yeon chaero oechulhaesseoyo	Tôi ra ngoài mà để nguyên cửa sổ mở (thường là quên).

Chi tiết về 놓다 và 두다 có trong bài ngữ pháp 아/어 놓다/두다.

(으)ㄴ 채로 và 아/어 있다

아/어 있다 (a/eo itda) mô tả trạng thái tồn tại của chủ ngữ, thường với nội động từ hoặc bị động: 문이 열려 있어요. (muni yeollyeo isseoyo, cửa đang mở). Nó kết thúc câu. 채로 thì nối sang một hành động khác ở vế sau. Xem thêm bài ngữ pháp 아/어 있다.

(으)ㄴ 채로 và 고

고 (go) cũng nói được kiểu "mặc rồi làm gì": 코트를 입고 나갔어요. (koteureul ipgo nagasseoyo, tôi mặc áo khoác rồi ra ngoài). Câu này hoàn toàn bình thường. Thay bằng 코트를 입은 채로 잤어요. (koteureul ibeun chaero jasseoyo) thì người nghe hiểu ngay đó là chuyện không nên, vì không ai mặc áo khoác đi ngủ.

Mẫu	Ý chính	Có chủ ý?	Vị trí
(으)ㄴ 채로	giữ nguyên trạng thái rồi làm việc khác	thường không	giữa câu, nối vế sau
아/어 놓다	làm sẵn để dùng sau	có	gắn vào động từ chính
아/어 있다	trạng thái đang tồn tại	không nói tới	thường cuối câu
고	làm A rồi làm B, hoặc mặc rồi đi	trung tính	giữa câu

Lỗi người Việt hay mắc

1. Viết nhầm 채로 thành 체로. 체 (che) nằm trong mẫu 척하다/체하다 nghĩa là "giả vờ", đã có bài ngữ pháp 척하다. Hai chữ đọc gần giống nhau nhưng nghĩa khác hẳn.
2. Dùng 는 hiện tại. 입는 채로 là sai. 채로 luôn đi với đuôi quá khứ (으)ㄴ: 입은 채로.
3. Chia quá khứ hai lần. 입었은 채로 cũng sai. Thì quá khứ của cả câu đặt ở vế sau: 입은 채로 잤어요.
4. Dùng với 가다, 오다. Câu 학교에 간 채로 nghe không tự nhiên. Động từ di chuyển không tạo được trạng thái giữ nguyên, nên người Hàn tránh dùng 채로 với chúng.
5. Dùng với tính từ. 예쁜 채로 không phải cách dùng chuẩn của mẫu này. 채로 đi với động từ.
6. Dùng cho việc bình thường. "Tôi đeo kính đọc sách" nói 안경을 쓰고 책을 읽어요 là đủ. Dùng 채로 sẽ nghe như việc đó lạ.

Bài tập

Chia động từ trong ngoặc với (으)ㄴ 채로.

1. 에어컨을 (켜다) 외출했어요.
2. 소파에 (앉다) 잠이 들었어요.
3. 우산을 (들다) 버스에 탔어요.
4. 침대에 (눕다) 책을 읽어요.

Chọn 채로 hoặc 아/어 놓다 cho phù hợp.

5. Khách sắp đến nên tôi pha sẵn cà phê: 커피를 (타다) …
6. Tôi ngủ quên mà kính vẫn đeo: 안경을 (쓰다) 잤어요.

Đáp án

1. 에어컨을 켠 채로 외출했어요. (eeokeoneul kyeon chaero oechulhaesseoyo, tôi ra ngoài mà để nguyên điều hoà bật).
2. 소파에 앉은 채로 잠이 들었어요. (sopae anjeun chaero jami deureosseoyo, tôi ngồi trên sofa ngủ thiếp đi).
3. 우산을 든 채로 버스에 탔어요. (usaneul deun chaero beose tasseoyo, tôi cầm nguyên ô lên xe buýt).
4. 침대에 누운 채로 책을 읽어요. (chimdaee nuun chaero chaegeul ilgeoyo, tôi nằm trên giường đọc sách).
5. 커피를 타 놓았어요. (keopireul ta noasseoyo), vì làm sẵn có mục đích.
6. 안경을 쓴 채로 잤어요. (angyeongeul sseun chaero jasseoyo), vì là trạng thái giữ nguyên ngoài ý muốn.

Câu hỏi thường gặp

은 채로 và ㄴ 채 khác nhau không?

Không khác nghĩa. 채 là dạng lược 로, hay gặp trong văn viết. Trong văn nói, 채로 phổ biến hơn.

"Để nguyên" tiếng Hàn nói thế nào?

Nếu là "để nguyên trạng thái rồi làm việc khác", dùng (으)ㄴ 채로. Nếu là "cứ để yên đó", dùng 그대로 두세요 (geudaero duseyo, cứ để nguyên như vậy). Nếu là "làm sẵn rồi để đó", dùng 아/어 놓다 hoặc 아/어 두다.

채로 có dùng với 있다 được không?

Được. (으)ㄴ 채로 있다 nghĩa là "vẫn ở nguyên trạng thái đó", như 문이 열린 채로 있었어요. (muni yeollin chaero isseosseoyo). Với động từ tư thế, câu 하루 종일 선 채로 있었어요. (haru jongil seon chaero isseosseoyo) nghĩa là tôi đứng suốt cả ngày.

Mẫu này giống まま trong tiếng Nhật không?

Khá giống. Cả hai đều nói "để nguyên trạng thái đã làm rồi làm việc khác" và cùng đi với dạng quá khứ của động từ. Khác biệt chính là まま dùng được với tính từ và danh từ, còn 채로 gần như chỉ đi với động từ.