Học Tiếng Nhật Qua Phim

Đây là bước chặn phần lớn người mới, và nó không liên quan gì tới trình độ. Muốn học được thì bộ phim phải có sẵn phụ đề bằng chữ Nhật. Phần lớn anime bản lậu trên mạng chỉ kèm phụ đề tiếng Việt, và với những bản đó thì không công cụ nào giúp được, vì không có chữ Nhật để mà hiện.

Hai nơi chắc chắn có: Netflix và YouTube. Anime trên Netflix thường kèm track "日本語", còn trên YouTube thì các kênh chính chủ của nhà sản xuất Nhật và các kênh dạy tiếng Nhật hay đăng kèm phụ đề tiếng Nhật tự gõ.

Cách tự kiểm mất chưa tới ba mươi giây, làm trước khi ngồi xuống học:

Sau khi đã cài tiện ích Từ Vựng 123 cho Chrome hoặc Edge, mọi thứ diễn ra ngay trong trình phát, không phải mở thêm cửa sổ nào:

Một buổi học qua anime gần như chỉ là bốn động tác lặp lại: nghe lại câu này, lùi một câu, sang câu sau, che bản dịch đi để tự kiểm tra. Bốn phím hay dùng nhất xếp liền nhau trên hàng số để một ngón đi hết, không phải rời mắt khỏi phim.

Chuyện thứ nhất là Kanji không có furigana. Phụ đề tiếng Nhật viết Kanji trần, gặp một chữ lạ thì bạn không biết đọc thế nào, mà không đọc được thì cũng không tra từ điển được. Vòng luẩn quẩn này khiến nhiều người bỏ cuộc ngay tuần đầu. Bấm thẳng vào chữ đó trên phụ đề là cách cắt vòng luẩn quẩn: nghĩa và cách đọc hiện ra cùng lúc. Bật kiểu phiên âm bám trên đầu từng chữ thì cả câu đọc được như có furigana in sẵn.

Chuyện thứ hai là ngôi xưng và thể lịch sự. Tiếng Nhật có nhiều cách tự xưng và nhiều cách gọi người đối diện, chọn cái nào là nói luôn về quan hệ giữa hai nhân vật và về tính cách người nói. Bản dịch tiếng Việt gộp hết thành "tôi" với "cậu", nên toàn bộ tầng nghĩa đó biến mất. Đọc nguyên văn thì thấy được, và phim là chỗ học nó tốt nhất vì quan hệ giữa các nhân vật đã được kể sẵn.

Chuyện thứ ba, và cần cảnh báo: tiếng trong anime không phải tiếng Nhật đời thường. Nhân vật anime dùng lối nói cường điệu, câu ra lệnh cộc lốc và cách tự xưng mà người thật hiếm khi dùng, nhất là trong anime hành động. Học vốn từ và phản xạ nghe thì tốt, nhưng bê nguyên cách nói của nhân vật vào đời sống là chuyện khác hẳn. Muốn tiếng Nhật dùng được ở công sở hay ở trường thì trộn thêm phim đời thường và video bài học.

Bộ bạn thích chưa chắc là bộ học được. Phép thử nhanh: mở một cảnh giữa phim, tắt hết phụ đề, nghe hai phút. Nắm được đại ý thì vừa sức; nghe ra chưa tới một nửa thì để dành cho vài tháng nữa.

Xếp theo mức dễ dần khó lên:

Nếu thử phép nghe hai phút mà thấy hụt hơi, đừng cố. Đường vào nhẹ hơn là video ngắn: một clip vài phút đủ để nghe hết một mạch, nghe lại lần nữa cũng không ngán, và lượng từ mới vừa đủ để nhớ hết.

Kho video tiếng Nhật trên Từ Vựng 123 xem được ngay trên website, không cần cài gì: mỗi video có phụ đề tiếng Nhật và tiếng Việt chạy cạnh trình phát, bấm vào từ để tra nghĩa cùng cách đọc, bấm vào câu để tua lại. Xếp từ sơ cấp lên cao cấp nên bắt đầu ở đâu cũng có bài vừa sức.

Song song đó, các bộ từ vựng theo trình độ JLPT lo phần hệ thống mà phim không lo được: phim cho bạn từ nào nghe được thì học từ ấy, còn bộ từ vựng đi theo thứ tự và nhắc bạn ôn lại đúng lúc sắp quên.

Cũng cần nói rõ để bạn khỏi kỳ vọng sai: học qua anime không nhanh và không phải một lộ trình đầy đủ. Với ba mươi phút mỗi ngày, sau hai đến ba tháng thứ thay đổi rõ nhất thường là cảm giác: bạn bắt được nhiều câu hơn khi không có phụ đề, và quen dần với tốc độ nói thật.

Cái anime và phim cho bạn rất tốt: phản xạ nghe, vốn từ đời thường, cảm giác về ngữ điệu. Cái chúng không cho: Kanji viết tay, ngữ pháp có hệ thống, kỹ năng đọc hiểu văn bản dài và vốn từ theo trình độ để thi JLPT.

Cách dùng hợp lý là ghép cặp: phim lo phần đầu vào tự nhiên và động lực, còn bộ từ vựng theo trình độ lo phần hệ thống và việc ôn đúng lúc.