Học Tiếng Trung Qua Phim

Với tiếng Trung, đây là bước khó hơn hẳn ba thứ tiếng kia, và cũng cần nói rõ: phim điện ảnh Hoa ngữ thường không kèm phụ đề tiếng Trung. Nhà phát hành làm phụ đề để bán ra nước ngoài, nên bản phát hành quốc tế chỉ có tiếng Anh, tiếng Việt và tiếng Thái, không có chữ Trung. Mở ba phim lẻ liên tiếp mà không thấy track tiếng Trung nào là chuyện bình thường, không phải tiện ích hỏng.

Chữ Trung nằm ở chỗ khác: phim bộ dài tập, chương trình truyền hình và tạp kỹ. Đài Trung Quốc quen làm phụ đề tiếng Trung cho chính khán giả trong nước, một phần vì phương ngữ khác nhau nhiều nên người xem cần chữ để chắc chắn. Nhờ vậy phim bộ và game show gần như luôn có track tiếng Trung.

Cách tự kiểm mất chưa tới ba mươi giây, làm trước khi ngồi xuống học:

Sau khi đã cài tiện ích Từ Vựng 123 cho Chrome hoặc Edge, mọi thứ diễn ra ngay trong trình phát, không phải mở thêm cửa sổ nào:

Một buổi học qua phim gần như chỉ là bốn động tác lặp lại: nghe lại câu này, lùi một câu, sang câu sau, che bản dịch đi để tự kiểm tra. Bốn phím hay dùng nhất xếp liền nhau trên hàng số để một ngón đi hết.

Chuyện thứ nhất là ranh giới từ. Tiếng Trung viết liền một dãy chữ Hán, không có khoảng trắng, nên người mới nhìn vào một câu phụ đề thì không biết cắt ở đâu để tra: hai chữ liền nhau có khi là một từ, có khi là hai từ riêng, và tra sai chỗ thì ra nghĩa hoàn toàn khác. Tiện ích tách sẵn câu thành từng từ, nên bạn bấm một cái là ra đúng đơn vị nghĩa thay vì phải đoán. Kéo chuột qua một cụm thì tra được cả cụm.

Chuyện thứ hai là thanh điệu, và đây mới là lý do nên học qua phim thay vì qua bài hát. Khi hát, giai điệu đè lên thanh điệu: chữ vẫn là chữ ấy nhưng đường lên xuống của giọng đi theo nốt nhạc, nên nghe nhạc gần như không luyện được thanh. Lời thoại trong phim thì giữ nguyên thanh điệu thật. Bật pinyin lên, dừng cuối câu rồi nhắc lại theo diễn viên là cách đối chiếu trực tiếp nhất.

Chuyện thứ ba là hai bộ chữ. Nội dung từ Trung Quốc đại lục dùng giản thể, còn Đài Loan và Hồng Kông dùng phồn thể; cùng một từ mà mặt chữ khác nhau. Nghĩa và pinyin thì như nhau nên vẫn học được, chỉ cần biết mình đang xem bộ nào để khỏi lẫn khi tập viết. Nếu học theo HSK thì giản thể là bộ chữ bạn cần.

Bộ bạn thích chưa chắc là bộ học được. Phép thử nhanh: mở một cảnh giữa phim, tắt hết phụ đề, nghe hai phút. Nắm được đại ý thì vừa sức; nghe ra chưa tới một nửa thì để dành cho vài tháng nữa.

Xếp theo mức dễ dần khó lên - và nhớ điều kiện tiên quyết ở mục đầu: phải có track tiếng Trung đã:

Nếu thử phép nghe hai phút mà thấy hụt hơi, hoặc mở mấy phim liền không tìm ra track tiếng Trung, đường vào nhẹ hơn là video ngắn: một clip vài phút đủ để nghe hết một mạch, và chắc chắn có phụ đề vì đã được chuẩn bị sẵn cho việc học.

Kho video tiếng Trung trên Từ Vựng 123 xem được ngay trên website, không cần cài gì: mỗi video có phụ đề tiếng Trung và tiếng Việt chạy cạnh trình phát, bấm vào chữ để tra nghĩa cùng pinyin, bấm vào câu để tua lại. Xếp từ sơ cấp lên cao cấp nên bắt đầu ở đâu cũng có bài vừa sức.

Song song đó, các bộ từ vựng theo trình độ HSK 1 đến 6 lo phần hệ thống mà phim không lo được: phim cho bạn từ nào nghe được thì học từ ấy, còn bộ từ vựng đi theo thứ tự và nhắc bạn ôn lại đúng lúc sắp quên.

Cũng cần nói rõ để bạn khỏi kỳ vọng sai: học qua phim không nhanh và không phải một lộ trình đầy đủ. Với ba mươi phút mỗi ngày, sau hai đến ba tháng thứ thay đổi rõ nhất thường là cảm giác: bạn bắt được nhiều câu hơn khi không có phụ đề, và nghe ra thanh điệu trong dòng nói nhanh thay vì chỉ trong từng chữ rời.

Cái phim cho bạn rất tốt: phản xạ nghe với tốc độ thật, khẩu ngữ và thành ngữ mà giáo trình ít dạy, cảm giác về nhịp câu. Cái phim không cho: cách viết chữ Hán, ngữ pháp có hệ thống, và vốn từ theo trình độ để thi HSK.

Cách dùng hợp lý là ghép cặp: phim lo phần đầu vào tự nhiên và động lực, còn bộ từ vựng theo trình độ lo phần hệ thống và việc ôn đúng lúc.